Σε πολλές οικογένειες υπάρχει μια γνώριμη αίσθηση: το παιδί που προσπαθεί περισσότερο, βοηθάει, είναι υπεύθυνο και υπάκουο, συχνά δεν παίρνει την ίδια προσοχή, αναγνώριση ή υπεράσπιση όπως το παιδί που φαίνεται πιο δύσκολο ή λιγότερο συνεργάσιμο. Για πολλούς γονείς αυτό δεν είναι κάτι που κάνουν εν γνώσει τους, αλλά ασυναίσθητα. Κι όμως, συμβαίνει αρκετά συχνά ώστε να έχει απασχολήσει την ψυχολογική έρευνα.

Διαβάστε επίσης: Ειλικρίνεια: Η σημασία της για το παιδί

Το φαινόμενο του “compensatory parenting”

Σύμφωνα με μελέτες, οι γονείς συχνά αναπτύσσουν αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν compensatory parenting. Με απλά λόγια, τείνουν να δίνουν περισσότερη συναισθηματική υποστήριξη στο παιδί που θεωρούν πιο ευάλωτο ή λιγότερο ικανό να ανταποκριθεί μόνο του στις απαιτήσεις της ζωής. Αυτό σημαίνει ότι το παιδί που δυσκολεύεται περισσότερο μπορεί να προστατεύεται ή να δικαιολογείται πιο εύκολα από τους γονείς του.

Από την άλλη πλευρά, το παιδί που δείχνει ανεξαρτησία, ωριμότητα και υπευθυνότητα συχνά αντιμετωπίζεται ως “αυτόνομο”. Γίνεται ο “σιωπηλός δυνατός” της οικογένειας. Δεν ζητάει πολλά, δεν δημιουργεί προβλήματα και δείχνει ότι τα καταφέρνει μόνο του. Αυτό όμως μπορεί να οδηγήσει σε μια παγίδα: οι γονείς να θεωρούν δεδομένη την καλή του συμπεριφορά και να μην του προσφέρουν την ίδια συναισθηματική στήριξη ή αναγνώριση. Με τον καιρό, αυτό μπορεί να δημιουργήσει αίσθηση αδικίας ή μοναξιάς, ακόμη και μέσα στο ίδιο το σπίτι.

Δεν είναι θέμα αγαπημένου παιδιού

Ένα σημαντικό σημείο που τονίζουν οι έρευνες είναι ότι αυτό δεν σημαίνει πως οι γονείς αγαπούν λιγότερο κάποιο από τα παιδιά τους. Πρόκειται περισσότερο για μια ασυνείδητη ψυχολογική αντίδραση: οι γονείς νιώθουν έντονη ανάγκη να προστατεύσουν αυτό που θεωρούν πιο “ευάλωτο” ή πιο εκτεθειμένο. Έτσι, η προσοχή τους κατανέμεται άνισα χωρίς να το καταλαβαίνουν.

Αδέρφια: Τι δείχνει η έρευνα για τις σχέσείς τους

Μελέτες σε διαφορετικές χώρες έχουν δείξει ότι αυτή η ανισορροπία στην προσοχή μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τις σχέσεις μεταξύ των παιδιών. Συγκεκριμένα, όταν ένα παιδί νιώθει ότι πρέπει να προσπαθεί περισσότερο για να αναγνωριστεί, ενώ ένα άλλο προστατεύεται συνεχώς, είναι πιθανό να αναπτυχθούν συναισθήματα ζήλιας ή ανταγωνισμού. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι σχέσεις καταστρέφονται, αλλά ότι χρειάζονται περισσότερη προσοχή και συνειδητή διαχείριση από τους γονείς.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς στην πράξη

Το πιο σημαντικό βήμα είναι η συνειδητοποίηση. Οι περισσότεροι γονείς δεν συνειδητοποιούν ότι μπορεί να δείχνουν διαφορετική συμπεριφορά στα παιδιά τους ανάλογα με τον χαρακτήρα ή τις δυσκολίες τους.

Μερικές απλές πρακτικές που βοηθούν:

  • Δώστε χρόνο και στα δύο (ή σε όλα) τα παιδιά, όχι μόνο σε αυτό που “έχει ανάγκη”.
  • Αναγνωρίστε δημόσια και ιδιωτικά την προσπάθεια του πιο υπεύθυνου παιδιού.
  • Μην θεωρείτε δεδομένη την καλή συμπεριφορά.
  • Αποφύγετε να δικαιολογείτε πάντα το παιδί που δυσκολεύεται χωρίς όρια.
  • Θυμηθείτε ότι κάθε παιδί έχει διαφορετικές ανάγκες, αλλά χρειάζεται ίση αξία.

Η πραγματική πρόκληση δεν είναι να φερόμαστε σε όλα τα παιδιά με τον ίδιο τρόπο, αλλά να βλέπουμε καθαρά τι χρειάζεται το καθένα.