Οι περισσότεροι γονείς σήμερα μεγαλώνουν τα παιδιά τους πολύ πιο προστατευτικά σε σχέση με παλαιότερες γενιές. Οι παιδικές χαρές είναι πιο ασφαλείς, η επίβλεψη πιο στενή και το ελεύθερο παιχνίδι στη γειτονιά έχει σχεδόν εξαφανιστεί. Και φυσικά αυτό έχει λογική. Κανείς δεν θέλει το παιδί του να χτυπήσει ή να κινδυνεύσει. Όμως μια νέα επιστημονική μελέτη έρχεται να εξετάσει ένα ενδιαφέρον ερώτημα: Μπορεί το ελεγχόμενο ρίσκο στο παιχνίδι να βοηθά τα παιδιά να αναπτύσσουν καλύτερη κρίση και πιο γρήγορες αποφάσεις;
Οι ερευνητές τονίζουν ότι δεν μιλούν για επικίνδυνες καταστάσεις, αλλά για μικρές προκλήσεις μέσα στο παιχνίδι — όπως το σκαρφάλωμα, η ισορροπία ή η εξερεύνηση.
Διαβάστε επίσης: Ψυχική υγεία: Τα παιδιά έχουν ανάγκη από υποστήριξη πιο πολύ από ποτέ
Η μελέτη που έγινε με εικονική πραγματικότητα
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε 424 παιδιά από τη Νορβηγία και τον Καναδά και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Environmental Psychology. Τα παιδιά συμμετείχαν σε δύο διαφορετικά περιβάλλοντα εικονικής πραγματικότητας (VR), φορώντας ειδικά γυαλιά. Στην πρώτη δοκιμή, εξερευνούσαν μια εικονική παιδική χαρά με:
- δοκάρια ισορροπίας
- στενούς στύλους
- διαφορετικά επίπεδα ύψους
- και σημεία που απαιτούσαν περισσότερη προσοχή και τόλμη
Οι ερευνητές παρατηρούσαν:
- πόσο γρήγορα κινούνταν τα παιδιά
- αν επέλεγαν πιο δύσκολες διαδρομές
- και πόσο χρόνο περνούσαν σε πιο απαιτητικά σημεία
Στη συνέχεια, τα παιδιά έπρεπε να διασχίσουν έναν εικονικό δρόμο με ποδήλατα και αυτοκίνητα, αποφασίζοντας πότε ήταν ασφαλές να περάσουν. Τι παρατήρησαν οι επιστήμονες; Τα παιδιά που έδειχναν μεγαλύτερη άνεση με το «ρίσκο» στην παιδική χαρά φαίνεται πως έπαιρναν πιο γρήγορες αποφάσεις όταν έπρεπε να περάσουν τον δρόμο. Το σημαντικό όμως είναι ότι δεν είχαν περισσότερα ατυχήματα ή επικίνδυνες στιγμές σε σχέση με τα πιο επιφυλακτικά παιδιά.
Με απλά λόγια, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι τα παιδιά που δοκίμαζαν περισσότερο τις δυνατότητές τους στο παιχνίδι ίσως ανέπτυσσαν ταχύτερη αξιολόγηση καταστάσεων. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι μέσα από μικρές δοκιμές, πτώσεις ή λάθη στο παιχνίδι, τα παιδιά μαθαίνουν σταδιακά να υπολογίζουν καλύτερα τον κίνδυνο.
Οι διαφορές ανάμεσα στη Νορβηγία και τον Καναδά
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της έρευνας ήταν οι πολιτισμικές διαφορές.
Τα παιδιά από τη Νορβηγία ήταν πιο πρόθυμα να δοκιμάσουν δύσκολες διαδρομές και να κινηθούν πιο γρήγορα στην εικονική παιδική χαρά σε σχέση με τα παιδιά από τον Καναδά. Οι ερευνητές συνδέουν αυτό το αποτέλεσμα με τον τρόπο που μεγαλώνουν τα παιδιά στις δύο χώρες.
Στη Νορβηγία:
- ενθαρρύνεται περισσότερο το παιχνίδι στη φύση
- τα παιδιά έχουν μεγαλύτερη ανεξαρτησία
- και οι γονείς συνήθως επιτρέπουν περισσότερη εξερεύνηση
Αντίθετα, σε πολλές άλλες χώρες τα παιδιά μεγαλώνουν σε πιο προστατευμένα περιβάλλοντα, με λιγότερες ευκαιρίες για ελεύθερο παιχνίδι. Τι σημαίνει αυτό για τους γονείς; Οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι η μελέτη δεν λέει πως τα παιδιά πρέπει να εκτίθενται σε επικίνδυνες καταστάσεις ή να αφήνονται χωρίς επίβλεψη. Το βασικό μήνυμα είναι διαφορετικό: Τα παιδιά ίσως ωφελούνται όταν έχουν την ευκαιρία να δοκιμάζουν τον εαυτό τους μέσα σε ασφαλή και ελεγχόμενα πλαίσια.
Για παράδειγμα:
- να σκαρφαλώσουν
- να ισορροπήσουν
- να τρέξουν
- να πέσουν και να ξανασηκωθούν
- Αυτές οι μικρές εμπειρίες πιθανόν να βοηθούν στην ανάπτυξη αυτοπεποίθησης, κρίσης και ανθεκτικότητας.
Κάθε παιδί είναι διαφορετικό και κάθε οικογένεια έχει τα δικά της όρια και ανάγκες. Αυτό που φαίνεται ασφαλές ή κατάλληλο για ένα παιδί ίσως να μην είναι για κάποιο άλλο. Γι’ αυτό οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι η ισορροπία είναι το κλειδί, ούτε υπερβολική έκθεση στον κίνδυνο, ούτε όμως πλήρης απομάκρυνση κάθε πρόκλησης από την παιδική ηλικία.