Κινητά, tablets, τηλεοράσεις, υπολογιστές. Οι οθόνες βρίσκονται παντού και έχουν γίνει κομμάτι της καθημερινότητας μικρών και μεγάλων. Από τη δουλειά και το σχολείο μέχρι την ψυχαγωγία και την επικοινωνία, δύσκολα μπορούμε να φανταστούμε μια μέρα χωρίς αυτές.
Το πρόβλημα όμως ξεκινά όταν η χρήση τους γίνεται υπερβολική. Πολλοί γονείς ανησυχούν για το πόσο χρόνο περνούν τα παιδιά μπροστά σε μια οθόνη, αλλά συχνά ξεχνούν να κοιτάξουν και τις δικές τους συνήθειες. Κι όμως, τα παιδιά μαθαίνουν κυρίως από αυτά που βλέπουν.
Διαβάστε επίσης: Θυμός: Τι κρύβει το παιδί πίσω από την οργή του;
Τα παιδιά παρατηρούν τα πάντα
Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι γονείς αποτελούν το βασικό πρότυπο συμπεριφοράς μέσα στο σπίτι. Όταν ένας ενήλικας απαντά διαρκώς σε μηνύματα, σκρολάρει ασταμάτητα ή κοιτάζει ειδοποιήσεις ακόμη και στο τραπέζι, τα παιδιά το αντιλαμβάνονται. Και φυσικά, δεν αργούν να μιμηθούν αυτή τη συμπεριφορά. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλά παιδιά αντιδρούν όταν τους ζητείται να αφήσουν το tablet ή το κινητό, ενώ οι γονείς συνεχίζουν να χρησιμοποιούν τις δικές τους συσκευές. Η συνέπεια παίζει καθοριστικό ρόλο.
Οι ειδικοί εξηγούν πως όταν οι γονείς δίνουν προτεραιότητα στην πραγματική επικοινωνία, στη συζήτηση και στην παρουσία μέσα στη στιγμή, τα παιδιά αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια και σύνδεση.
Η ψηφιακή κούραση είναι αληθινή
Η συνεχής έκθεση σε οθόνες δεν επηρεάζει μόνο τα παιδιά αλλά και τους ενήλικες. Οι ατελείωτες ειδοποιήσεις, τα social media και η ανάγκη να είμαστε συνεχώς «συνδεδεμένοι» κουράζουν τον εγκέφαλο. Πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται πλέον να συγκεντρωθούν, νιώθουν άγχος όταν απομακρύνονται από το κινητό ή αισθάνονται πνευματική εξάντληση στο τέλος της ημέρας.
Παράλληλα, η πολύωρη χρήση οθονών επηρεάζει και τα μάτια. Η λεγόμενη «ψηφιακή κόπωση» προκαλεί ξηρότητα, πονοκεφάλους και θολή όραση. Οι οφθαλμίατροι προτείνουν τον κανόνα 20/20/20: κάθε 20 λεπτά, να κοιτάζουμε κάτι που βρίσκεται περίπου 6 μέτρα μακριά για 20 δευτερόλεπτα. Ένα μικρό διάλειμμα που μπορεί να βοηθήσει σημαντικά.
Υπάρχουν λύσεις
Η λύση δεν είναι να εξαφανιστούν οι οθόνες από το σπίτι. Άλλωστε αυτό είναι σχεδόν αδύνατο στη σημερινή εποχή. Το ζητούμενο είναι το μέτρο. Οι ειδικοί προτείνουν οι οικογένειες να ξεκινήσουν με μικρές, ρεαλιστικές αλλαγές.
Για παράδειγμα:
- Όχι κινητά στο οικογενειακό τραπέζι
- Μία ώρα χωρίς οθόνες πριν τον ύπνο
- Περισσότερες κοινές δραστηριότητες μέσα στην εβδομάδα
Ακόμη και μια απλή βόλτα, ένα επιτραπέζιο παιχνίδι ή το μαγείρεμα μαζί μπορούν να φέρουν την οικογένεια πιο κοντά. Το σημαντικό είναι οι δραστηριότητες να είναι ευχάριστες για όλους. Όταν οι γονείς συμμετέχουν πραγματικά, τα παιδιά ανταποκρίνονται πολύ πιο θετικά.
Επίσης, οι ειδικοί τονίζουν ότι οι απαγορεύσεις χωρίς εξήγηση συνήθως δεν λειτουργούν. Τα παιδιά χρειάζονται διάλογο και συμμετοχή στους κανόνες. Αντί για το αυστηρό «κλείσε τώρα το κινητό», βοηθά περισσότερο μια συζήτηση γύρω από το πώς η υπερβολική χρήση επηρεάζει τον ύπνο, τη διάθεση ή τη συγκέντρωση. Ωστόσο, οι γονείς καλό είναι να αποφεύγουν τις ακραίες αλλαγές, καθώς οι νέοι κανόνες χρειάζονται χρόνο και σταδιακή εφαρμογή. Η σταθερότητα είναι πιο αποτελεσματική από την αυστηρότητα.