Πολλοί ενήλικες ανησυχούν ότι οι σημερινοί έφηβοι είναι απορροφημένοι από τις οθόνες τους, αποστασιοποιημένοι από την κοινωνία και αδιάφοροι για τα κοινά. Η εικόνα ενός εφήβου που κοιτά συνεχώς το κινητό του έχει γίνει σύμβολο αυτής της ανησυχίας.
Διαβάστε επίσης: Authoritative parenting: Παιχνίδια που χτίζουν συνεργασία, αυτοπεποίθηση και όρια
Ωστόσο, πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη και αισιόδοξη.
Τι σημαίνει πραγματικά «ενεργός πολίτης»;
Οι περισσότεροι ενήλικες θεωρούν ότι η κοινωνική συμμετοχή των εφήβων περιορίζεται σε συγκεκριμένες δραστηριότητες. Οι έφηβοι, όμως, φαίνεται να συμβάλλουν στην κοινωνία με πολλούς διαφορετικούς τρόπους.
Βοηθούν φίλους που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, στηρίζουν τα αδέλφια τους, ενημερώνουν άλλους μέσω των κοινωνικών δικτύων ή ευαισθητοποιούν το κοινό για κοινωνικά ζητήματα. Η προσφορά τους συχνά περνά απαρατήρητη επειδή δεν ταιριάζει στα παραδοσιακά πρότυπα που έχουν οι ενήλικες.
Έφηβοι και συμμετοχή στην κοινωνία
Σε μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό Youth & Society, ερευνητές εξέτασαν 723 Αμερικανούς εφήβους με μέσο όρο ηλικίας τα 15 έτη, προκειμένου να κατανοήσουν πώς συμμετέχουν στην κοινωνία. Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν τέσσερις διαφορετικές ομάδες:
- 21% ήταν γενικά λιγότερο ενεργοί.
- 19% χαρακτηρίστηκαν ως «ψηφιακοί υποστηρικτές», με έντονη διαδικτυακή δράση αλλά μικρότερη συμμετοχή σε δραστηριότητες πρόσωπο με πρόσωπο.
- 33% ήταν οι «τοπικοί βοηθοί», που προσέφεραν κυρίως μέσα από προσωπικές σχέσεις και την κοινότητά τους.
- 26% ήταν οι «συμμετέχοντες», με υψηλή δραστηριότητα σε όλους τους τομείς.
Το σημαντικότερο εύρημα ήταν ότι η συμμετοχή δεν εξαρτιόταν τόσο από την ηλικία, το φύλο ή την εθνική καταγωγή, όσο από τις ευκαιρίες και την υποστήριξη που λάμβαναν οι νέοι από το περιβάλλον τους.
Έφηβοι και οι παράγοντες που ενισχύουν τη συμμετοχή τους
Οι μελετητές διαπίστωσαν ότι οι πιο ενεργοί έφηβοι διέθεταν τρία κοινά χαρακτηριστικά:
- Ελπίδα, δηλαδή την πεποίθηση ότι το μέλλον μπορεί να γίνει καλύτερο.
- Σκοπό, μια αίσθηση κατεύθυνσης και νοήματος στη ζωή.
- Κριτική συνείδηση, την ικανότητα να κατανοούν και να αξιολογούν τα κοινωνικά ζητήματα γύρω τους.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι νέοι συμμετέχουν περισσότερο όταν νιώθουν ότι οι πράξεις τους μπορούν να κάνουν τη διαφορά και όταν βλέπουν τη ζωή τους ως μέρος μιας ευρύτερης κοινωνικής πραγματικότητας.
Τι μπορούν να κάνουν οι ενήλικες
Συμφωνα με την έρευνα, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί μπορούν να ενισχύσουν τη συμμετοχή των εφήβων με απλούς τρόπους:
- Να αναγνωρίζουν όλες τις μορφές προσφοράς, ακόμη και τις λιγότερο εμφανείς.
- Να ενθαρρύνουν τους εφήβους να ανακαλύψουν τι τους ενδιαφέρει πραγματικά.
- Να καλλιεργούν την ελπίδα και την αίσθηση ότι οι προσπάθειές τους έχουν αξία.
- Να δημιουργούν χώρους συζήτησης για κοινωνικά ζητήματα και ενεργό συμμετοχή.
Οι έφηβοι δεν είναι αδιάφοροι για την κοινωνία
Οι έφηβοι δεν είναι αδιάφοροι ούτε αποκομμένοι από την κοινωνία. Αντίθετα, συχνά συμμετέχουν με τρόπους που οι ενήλικες δεν αναγνωρίζουν εύκολα. Οι έρευνες δείχνουν ότι όταν οι έφηβοι έχουν υποστήριξη, νόημα και ευκαιρίες έκφρασης, είναι πρόθυμοι να συμβάλουν ουσιαστικά στην κοινότητα και να διαμορφώσουν ένα καλύτερο μέλλον για όλους.