Οι πρώτες λέξεις ενός παιδιού είναι από τις πιο συγκινητικές στιγμές για κάθε γονιό. Από το πρώτο «μαμά» ή «μπαμπά» μέχρι τις αστείες μικρές φράσεις που εμφανίζονται ξαφνικά μέσα στην καθημερινότητα, η ανάπτυξη της ομιλίας μοιάζει συχνά με ένα μικρό θαύμα. Την ίδια στιγμή όμως, είναι και μια περίοδος γεμάτη απορίες αναφορικά με την ομιλία του παιδιού. Γιατί κάποια παιδιά μιλούν νωρίς ενώ άλλα αργούν; Πρέπει οι γονείς να ανησυχούν αν το παιδί δεν λέει πολλές λέξεις; Και τι πραγματικά βοηθά ένα νήπιο να αναπτύξει καλύτερα τη γλώσσα του;
Διαβάστε επίσης: Δίψα για μάθηση: 5 τρυφεροί τρόποι να την ενισχύσετε
Η επικοινωνία ξεκινά πριν εμφανιστούν οι λέξεις
Πολλοί γονείς θεωρούν ότι η ομιλία αρχίζει όταν το παιδί ξεκινά να λέει λέξεις. Στην πραγματικότητα όμως, η επικοινωνία ξεκινά πολύ νωρίτερα. Οι ήχοι, οι εκφράσεις του προσώπου, τα βλέμματα και οι χειρονομίες είναι όλα μορφές επικοινωνίας. Ένα παιδί που δείχνει κάτι με το δάχτυλο ή κάνει έναν ήχο για να τραβήξει την προσοχή προσπαθεί ήδη να «συνομιλήσει». Οι ειδικοί συμβουλεύουν τους γονείς να παρατηρούν περισσότερο αυτές τις μικρές αντιδράσεις και να απαντούν σε αυτές σαν να πρόκειται για κανονικό διάλογο.
Αν το παιδί δείξει ένα παιχνίδι, ο γονιός μπορεί να απαντήσει:
«Ναι, είναι η μπάλα σου!»
Αν κάνει έναν ήχο δείχνοντας νερό:
«Θέλεις νερό;»
Με αυτόν τον τρόπο, το παιδί αρχίζει να συνδέει τις λέξεις με αντικείμενα, ανάγκες και συναισθήματα.
Το σπίτι γίνεται το καλύτερο «σχολείο»
Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι καθημερινές δουλείες του σπιτιού είναι ιδανικές ευκαιρίες για εκμάθηση νέων λέξεων. Κατά τη διάρκεια του μαγειρέματος, του πλυσίματος ή της τακτοποίησης, οι γονείς μπορούν να μιλούν συνεχώς στο παιδί για όσα κάνουν. «Βάζουμε το πιάτο στο τραπέζι», «Πλένουμε τα χέρια», «Άνοιξε η πόρτα». Αυτές οι μικρές περιγραφές βοηθούν το παιδί να ακούει επαναλαμβανόμενα λέξεις μέσα σε πραγματικές συνθήκες, κάτι που ενισχύει σημαντικά την κατανόηση και το λεξιλόγιό του. Το σημαντικό είναι η φυσική επικοινωνία και όχι η πίεση για «μάθημα».
Οι διαδρομές με το αυτοκίνητο κρύβουν ευκαιρίες μάθησης
Ακόμη και μια απλή διαδρομή μπορεί να μετατραπεί σε παιχνίδι γλώσσας. Οι ειδικοί προτείνουν στους γονείς να μιλούν στα παιδιά για όσα βλέπουν έξω από το παράθυρο: «Βλέπεις το λεωφορείο;», «Το φανάρι έγινε πράσινο», «Περνάει ένα σκυλάκι».
Η μουσική βοηθά επίσης σημαντικά. Τα παιδικά τραγούδια με επαναλαμβανόμενες λέξεις και κινήσεις ενισχύουν τη μνήμη, τον ρυθμό της γλώσσας και τη συμμετοχή του παιδιού. Ακόμη και όταν το παιδί δεν μπορεί να τραγουδήσει, συχνά προσπαθεί να συμμετέχει με ήχους, χειροκροτήματα ή κινήσεις του σώματος.
Η ώρα του φαγητού είναι σημαντικότερη απ’ όσο νομίζουμε για την ομιλία του παιδιού
Παρότι πολλά γεύματα με μικρά παιδιά μοιάζουν χαοτικά, οι ειδικοί λένε ότι αποτελούν εξαιρετικές στιγμές επικοινωνίας. Το παιδί βλέπει, αγγίζει, μυρίζει και ακούει λέξεις ταυτόχρονα. Αυτό βοηθά τον εγκέφαλο να συνδέσει τη γλώσσα με πραγματικές εμπειρίες. Οι γονείς μπορούν να ονομάζουν τροφές, χρώματα και αντικείμενα: «Μπανάνα», «κουτάλι»,«γάλα».
Μικρά παιχνίδια όπως το «Πού είναι το ποτήρι σου;» βοηθούν επίσης το παιδί να αναγνωρίζει λέξεις και να συμμετέχει πιο ενεργά στην επικοινωνία.
Τα ξεσπάσματα είναι συχνά… προσπάθεια επικοινωνίας
Ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που επισημαίνουν οι λογοθεραπευτές είναι ότι τα tantrums πολλές φορές δεν είναι απλώς «κακή συμπεριφορά». Τα μικρά παιδιά συχνά θυμώνουν επειδή δεν μπορούν ακόμη να εξηγήσουν τι νιώθουν ή τι χρειάζονται. Όταν ένα παιδί κλαίει ή φωνάζει, οι γονείς μπορούν να το βοηθήσουν δίνοντας λέξεις στα συναισθήματά του:
«Είσαι θυμωμένος»,
«Στεναχωρήθηκες»,
«Θέλεις βοήθεια».
Με τον καιρό, αυτή η διαδικασία βοηθά το παιδί να χρησιμοποιεί περισσότερο τη γλώσσα αντί για εκρήξεις θυμού.