Η γονεϊκή εξουθένωση – γνωστή και ως parental burnout- συνδέεται συνήθως με την έλλειψη ύπνου, τις αυξημένες υποχρεώσεις και το συνεχές άγχος της καθημερινότητας.

Διαβάστε επίσης: Κάθε παιδί «ανθίζει» με το δικό του τρόπο

Η σύνδεση με το παιδί και η επίδραση της έλλειψής της

Ωστόσο, μια νέα πολωνική μελέτη υποστηρίζει ότι ένας ακόμη παράγοντας μπορεί να προηγείται της εξουθένωσης. Αυτός είναι η σταδιακή μείωση του ενδιαφέροντος των γονέων για τον συναισθηματικό κόσμο του παιδιού τους.

Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Marriage and Family, παρακολούθησε επί έναν χρόνο 988 μητέρες με παιδιά ηλικίας έως πέντε ετών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όταν οι μαμάδες έχαναν σταδιακά την περιέργεια και το ενδιαφέρον τους για τα συναισθήματα, τις σκέψεις και τις εμπειρίες των παιδιών τους, παρουσίαζαν αργότερα αυξημένα συμπτώματα γονεϊκής εξουθένωσης.

Τι είναι η «νοηματοδότηση» του παιδιού;

Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν στην έννοια της «mentalisation» ή αλλιώς της… νοηματοδότησης, δηλαδή στην ικανότητα του γονέα να κατανοεί τι κρύβεται πίσω από τη συμπεριφορά του παιδιού.

Με απλά λόγια, δεν αφορά μόνο στο τι κάνει ένα παιδί, αλλά και στο γιατί το κάνει. Για παράδειγμα, ένας γονέας μπορεί να αναρωτηθεί αν το παιδί είναι θυμωμένο, φοβισμένο, απογοητευμένο ή αν αναζητά περισσότερη προσοχή και ασφάλεια.

Οι επιστήμονες εξέτασαν τρεις βασικές διαστάσεις: το ενδιαφέρον για τον εσωτερικό κόσμο του παιδιού, την αυτοπεποίθηση του γονέα ότι κατανοεί τα συναισθήματα και τις ανάγκες του παιδιού και την τάση για λανθασμένες ή υπεραπλουστευμένες ερμηνείες της συμπεριφοράς του.

Η απώλεια της περιέργειας ως προειδοποιητικό σημάδι

Το πιο σημαντικό εύρημα της μελέτης αφορούσε την αυθεντική περιέργεια των μητέρων για το τι αισθάνεται ή σκέφτεται το παιδί τους.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όταν αυτό το ενδιαφέρον μειωνόταν, τα συμπτώματα γονεϊκής εξουθένωσης αυξάνονταν τους επόμενους μήνες. Η σχέση αυτή εμφανίστηκε τόσο μεταξύ διαφορετικών μητέρων όσο και στην ίδια μητέρα με την πάροδο του χρόνου.

Παράλληλα, οι μητέρες που αισθάνονταν λιγότερο σίγουρες για την ικανότητά τους να κατανοούν τα συναισθήματα και τις ανάγκες του παιδιού ήταν πιο πιθανό να εμφανίσουν σημάδια εξουθένωσης.

Όταν η εξουθένωση αλλάζει τον τρόπο που βλέπουμε το παιδί

Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι οι αρνητικές ερμηνείες της συμπεριφοράς του παιδιού φαίνεται να αποτελούν περισσότερο συνέπεια παρά αιτία της γονεϊκής εξουθένωσης.

Οι μητέρες που βίωναν έντονη συναισθηματική κόπωση ήταν πιο πιθανό να θεωρούν ότι το παιδί συμπεριφέρεται σκόπιμα δύσκολα ή χειριστικά, ακόμη κι όταν αυτό δεν ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα.

Η σημασία της συναισθηματικής σύνδεσης

Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η πρόληψη της γονεϊκής εξουθένωσης δεν αφορά μόνο την ξεκούραση ή τη μείωση των υποχρεώσεων. Εξίσου σημαντικό φαίνεται να είναι το να διατηρεί ο γονέας τη συναισθηματική επαφή με το παιδί του και να συνεχίζει να ενδιαφέρεται για όσα νιώθει, σκέφτεται και βιώνει.

Η περιέργεια για τον εσωτερικό κόσμο του παιδιού ίσως αποτελεί έναν απλό αλλά ουσιαστικό δείκτη ψυχικής ανθεκτικότητας για τους γονείς και ένα πρώιμο σημάδι που μπορεί να προειδοποιεί όταν η εξουθένωση αρχίζει να κάνει την εμφάνισή της.