Οι λέξεις έχουν μεγαλύτερη δύναμη απ’ ό,τι ενδεχομένως φανταζόμαστε – ειδικά στην παιδική ηλικία. Αυτό δεν σημαίνει ότι μια φράση μπορεί να καθορίσει από μόνη της την αυτοπεποίθηση ενός παιδιού ούτε ότι οι γονείς πρέπει να προσέχουν κάθε λέξη που λένε. Η αυτοεικόνα χτίζεται μέσα από χιλιάδες μικρές καθημερινές αλληλεπιδράσεις. Ωστόσο, κάποιες φράσεις που επαναλαμβάνονται συχνά μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο το παιδί αρχίζει να βλέπει τον εαυτό του: τι μπορεί να καταφέρει, αν αξίζει, αν επιτρέπεται να κάνει λάθη και αν νιώθει «αρκετό» όπως είναι.
Διαβάστε επίσης: Ευαίσθητα παιδιά: Τι χρειάζονται περισσότερο από εμάς
7 φράσεις που επηρεάζουν την αυτοπεποίθηση των παιδιών
1. «Άσε, θα το κάνω εγώ»
Πίσω από αυτή τη φράση συνήθως κρύβεται καλή πρόθεση: βιαζόμαστε, θέλουμε να βοηθήσουμε ή να αποφύγουμε την απογοήτευση του παιδιού. Όταν όμως ακούγεται πολύ συχνά, μπορεί να περάσει ένα διαφορετικό μήνυμα: «Δεν τα καταφέρνω μόνος/η μου». Η αυτοπεποίθηση δεν γεννιέται από την επιτυχία αλλά από την εμπειρία της προσπάθειας. Ένα παιδί που δοκιμάζει, αποτυγχάνει και ξαναδοκιμάζει αρχίζει σταδιακά να πιστεύει στις δυνατότητές του.
Αντί γι’ αυτό, καλύτερα να λέμε: «Θες να δοκιμάσεις πρώτα μόνος/η σου και αν χρειαστεί θα βοηθήσω»
2. Σύγκριση & αυτοπεποίθηση: «Κοίτα το αδερφάκι σου / τους άλλους»
Οι συγκρίσεις συχνά χρησιμοποιούνται για παρακίνηση, αλλά για τα παιδιά λειτουργούν αλλιώς. Αντί να σκεφτούν «θα προσπαθήσω περισσότερο», μπορεί να αρχίσουν να πιστεύουν ότι η αξία τους εξαρτάται από το αν είναι καλύτερα ή χειρότερα από κάποιον άλλο. Η υγιής αυτοπεποίθηση δεν βασίζεται στη σύγκριση αλλά στην προσωπική εξέλιξη.
Αντί γι’ αυτό, ας λέμε πιο τακτικά: «Βλέπω ότι σήμερα προσπάθησες περισσότερο από χθες.»
3. «Είσαι ντροπαλός/ή»
Τα παιδιά ακούν τις περιγραφές που κάνουμε γι’ αυτά και πολλές φορές, τις μετατρέπουν σε ταυτότητα. Άλλο να πούμε ότι ένα παιδί χρειάζεται χρόνο για να νιώσει άνετα και άλλο να του βάλουμε μια μόνιμη ταμπέλα. Η ντροπαλότητα, η ηρεμία, η παρατηρητικότητα δεν είναι ελαττώματα. Όμως όταν παρουσιάζονται ως κάτι σταθερό, το παιδί μπορεί να σταματήσει να δοκιμάζει νέες κοινωνικές εμπειρίες.
Αντί γι’ αυτό, ας πούμε: «Συνήθως χρειάζεσαι λίγο χρόνο μέχρι να νιώσεις άνετα.»
4. «Μην κάνεις λάθη»
Άμεσα ή έμμεσα, πολλά παιδιά μεγαλώνουν με την ιδέα ότι το λάθος είναι κάτι που πρέπει να αποφεύγεται. Όταν όμως το παιδί φοβάται τόσο πολύ να κάνει λάθος, συχνά φοβάται και να δοκιμάσει.
Αυτοπεποίθηση δεν είναι η βεβαιότητα ότι θα πετύχω. Είναι η αίσθηση ότι μπορώ να συνεχίσω ακόμη κι αν δεν πετύχω με την πρώτη.
Αντί γι’ αυτό, να λέμε στα παιδιά: «Τα λάθη είναι μέρος του να μαθαίνουμε.»
5. «Μπράβο, είσαι πανέξυπνος/η»- Κι όμως, δεν ενισχύει απαραίτητα την αυτοπεποίθηση
Ακόμη και οι θετικές φράσεις χρειάζονται ισορροπία. Όταν επαινούμε μόνο χαρακτηριστικά («είσαι έξυπνος/η», «είσαι τέλειος/α»), το παιδί μπορεί να αρχίσει να φοβάται οτιδήποτε… απειλεί αυτή την εικόνα. Αντίθετα, η έμφαση στην προσπάθεια βοηθά στο να αναπτύξει υγιή αυτοπεποίθηση.
Αντί γι’ αυτό, μπορούμε να πούμε: «Μου άρεσε που επέμεινες παρότι δυσκολεύτηκες.»
6. «Μην γκρινιάζεις για το τίποτα»
Για έναν ενήλικα κάτι μπορεί να μοιάζει μικρό. Για ένα παιδί όμως εκείνη τη στιγμή είναι σημαντικό. Όταν τα συναισθήματα απορρίπτονται συστηματικά, το παιδί μπορεί να μάθει να αμφισβητεί όσα νιώθει. Η αυτοπεποίθηση συνδέεται και με την εμπιστοσύνη στον εσωτερικό μας κόσμο.
Αντί γι’ αυτό, ας του λέμε: «Βλέπω ότι σε στενοχώρησε πολύ αυτό. Σε καταλαβαίνω»
7. «Είσαι μεγάλο παιδί τώρα»
Μια φράση που λέγεται συχνά με αγάπη και πρόθεση ενθάρρυνσης. Το πρόβλημα είναι όταν συνοδεύεται από απαιτήσεις όπως να μη φοβάται, να μην κλαίει ή να μη χρειάζεται βοήθεια.
Τα παιδιά έχουν ανάγκη να εξελίσσονται χωρίς να νιώθουν ότι πρέπει να εγκαταλείψουν την παιδικότητά τους.
Αντί γι’ αυτό, χρειάζεται να λέμε: «Μεγαλώνεις και μαθαίνεις καινούρια πράγματα – κι εγώ είμαι εδώ αν με χρειαστείς.»
