Οι ειδικοί στην παιδική ανάπτυξη τονίζουν ότι η συναισθηματική νοημοσύνη δεν αναπτύσσεται αυτόματα. Τα παιδιά χρειάζονται βοήθεια για να αναγνωρίσουν, να ονομάσουν και να διαχειριστούν τα συναισθήματά τους.
Όταν ένας γονιός ρωτά:
- «Πώς νιώθεις;»
- «Θες να μιλήσουμε γι’ αυτό;»
- «Σε βλέπω στενοχωρημένο. Τι συνέβη;»
δεν προσπαθεί απλώς να ξεκινήσει μια συζήτηση.
Διαβάστε επίσης: Ψέματα: Είναι «επικίνδυνα» για την ανάπτυξη του παιδιού;
Στην πραγματικότητα, διδάσκει στο παιδί ότι τα συναισθήματα αξίζουν προσοχής. Του δείχνει ότι ο εσωτερικός του κόσμος είναι σημαντικός και ότι δεν χρειάζεται να κρύβει όσα αισθάνεται.
Έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά που μεγαλώνουν σε περιβάλλοντα όπου τα συναισθήματα αναγνωρίζονται και συζητούνται αναπτύσσουν καλύτερες δεξιότητες αυτορρύθμισης, μεγαλύτερη ψυχική ανθεκτικότητα και πιο υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις αργότερα στη ζωή.
Η δύναμη της άνευ όρων αποδοχής
Μία από τις πιο θεμελιώδεις ψυχολογικές ανάγκες του ανθρώπου είναι η ανάγκη για αποδοχή.
Όταν ένα παιδί μεγαλώνει ακούγοντας ότι πρέπει συνεχώς να αποδεικνύει την αξία του, μπορεί να αναπτύξει την πεποίθηση ότι η αγάπη κερδίζεται και δεν προσφέρεται.
Αντίθετα, όταν ακούει:
- «Είσαι αρκετός ακριβώς όπως είσαι.»
- «Η αγάπη μου για σένα δεν εξαρτάται από τις επιδόσεις σου.»
αναπτύσσει ένα πιο σταθερό αίσθημα αυτοεκτίμησης.
Η άνευ όρων αποδοχή δεν σημαίνει ότι οι γονείς δεν θέτουν όρια ή δεν διορθώνουν συμπεριφορές. Σημαίνει ότι ξεχωρίζουν το παιδί από τη συμπεριφορά του.
Μπορούν να πουν:
«Αυτό που έκανες δεν ήταν σωστό.»
χωρίς να μετατρέψουν το μήνυμα σε:
«Εσύ δεν είσαι σωστός.»
Τα λάθη είναι μέρος της ζωής
Η τελειοθηρία δεν γεννιέται από το πουθενά.
Συχνά αναπτύσσεται όταν τα παιδιά λαμβάνουν το μήνυμα ότι η αποδοχή, η επιβράβευση ή η προσοχή εξαρτώνται από το να τα κάνουν όλα σωστά.
Αντίθετα, φράσεις όπως:
«Τα λάθη είναι μέρος της μάθησης.»
«Δεν θα σε αγαπήσω λιγότερο επειδή απέτυχες.»
«Όλοι κάνουμε λάθη.»
βοηθούν το παιδί να αναπτύξει αυτό που οι ψυχολόγοι ονομάζουν αναπτυξιακή νοοτροπία (growth mindset).
Τα παιδιά αυτά μαθαίνουν να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες ως ευκαιρίες μάθησης και όχι ως αποδείξεις προσωπικής ανεπάρκειας.
Τα λόγια μας γίνονται εσωτερική δύναμη για τα παιδιά
Κάποια στιγμή, το παιδί θα βρεθεί μόνο του απέναντι στις δυσκολίες της ζωής. Δεν θα είναι πάντα εκεί οι γονείς για να το καθησυχάσουν πριν από μια αποτυχία, μια απόρριψη ή μια απογοήτευση.
Εκείνη τη στιγμή, όμως, θα υπάρχει κάτι άλλο: οι φράσεις που άκουσε ξανά και ξανά στα χρόνια της ανάπτυξής του.
«Μπορείς να τα καταφέρεις.»
«Πιστεύω σε σένα.»
«Τα λάθη δεν σε καθορίζουν.»
«Τα συναισθήματά σου έχουν σημασία.»
«Αξίζεις αγάπη και σεβασμό.»
Οι λέξεις αυτές δεν εξαφανίζονται όταν τελειώνει η παιδική ηλικία. Μετατρέπονται σε εσωτερικούς πόρους που συνοδεύουν το άτομο στην εφηβεία και την ενήλικη ζωή.