Το παιδί «κολλάει» σε ένα παιχνίδι και ζητά βοήθεια. Δυσκολεύεται να δέσει τα κορδόνια του. Διαφωνεί με ένα άλλο παιδί στην παιδική χαρά. Ψάχνει τι να κάνει και λέει ότι βαριέται. Η πρώτη μας αντίδραση ως γονείς είναι συχνά να επέμβουμε, να λύσουμε το πρόβλημα, να δώσουμε τη λύση, να προλάβουμε τη δυσκολία. Είναι μια κίνηση που γίνεται από αγάπη — αλλά σύμφωνα με σύγχρονες θεωρίες για την παιδική ανάπτυξη, ίσως κάποιες φορές η πιο χρήσιμη βοήθεια να μην είναι η άμεση παρέμβαση. Όχι γιατί τα παιδιά πρέπει να τα καταφέρνουν μόνα τους, αλλά γιατί χρειάζονται χώρο για να δοκιμάσουν, να δυσκολευτούν και να ανακαλύψουν τις δικές τους λύσεις.
Διαβάστε επίσης: Τι είναι το «σύνδρομο του δεύτερου παιδιού»;
Ανάπτυξη παιδιών: Δεν αρκεί να προστατεύουμε – χρειάζεται και να «χτίζουμε»
Όταν συζητάμε σήμερα για τα παιδιά και την τεχνολογία, η κουβέντα συνήθως περιστρέφεται γύρω από τα όρια. Πόσο χρόνο περνούν στις οθόνες; Ποιες εφαρμογές χρησιμοποιούν; Πώς θα περιορίσουμε την υπερβολική έκθεση στην τεχνητή νοημοσύνη; Όλα αυτά έχουν σημασία. Όμως οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι υπάρχει ένα ακόμη ουσιαστικό ερώτημα: Αρκεί να αφαιρούμε ό,τι θεωρούμε επιβαρυντικό από τη ζωή ενός παιδιού; Μήπως χρειάζεται παράλληλα να δημιουργούμε τις συνθήκες που ενισχύουν τη σκέψη, την αυτονομία και την ανάπτυξη.
Οι εμπειρίες που βοηθούν πραγματικά τον εγκέφαλο να αναπτυχθεί
Σύμφωνα με έρευνες σχετικές με την ανάπτυξη του εγκεφάλου στην παιδική και εφηβική ηλικία, οι εμπειρίες των πρώτων χρόνων δεν επηρεάζουν μόνο τη συμπεριφορά αλλά και τον τρόπο που οργανώνονται τα νευρωνικά δίκτυα.
Και αυτές οι εμπειρίες δεν είναι πάντα οι προφανείς.
Μπορεί να είναι:
• ο χρόνος χωρίς πρόγραμμα
• η βαρεμάρα
• η προσπάθεια να λυθεί ένα πρόβλημα χωρίς άμεση βοήθεια
• το παιχνίδι χωρίς συνεχείς οδηγίες
• η διαχείριση μιας μικρής διαφωνίας με άλλα παιδιά
• η αναζήτηση λύσεων μέσα από δοκιμές και λάθη
Ακούγονται απλά — όμως γίνονται όλο και πιο σπάνια.
Σε μια εποχή που προσπαθούμε να προλάβουμε κάθε δυσκολία, υπάρχει ο κίνδυνος να στερήσουμε από τα παιδιά την εμπειρία του να ανακαλύπτουν μόνα τους τι μπορούν να καταφέρουν.
Ανάπτυξη: Η βαρεμάρα δεν είναι πάντα πρόβλημα
Όταν ένα παιδί λέει «βαριέμαι», οι περισσότεροι γονείς αισθανόμαστε ότι πρέπει να κάνουμε κάτι. Να προτείνουμε μια δραστηριότητα, ναα βρούμε ένα παιχνίδι, να γεμίσουμε το κενό.
Κι όμως, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι αυτές οι στιγμές μπορεί να είναι πολύτιμες.
Η βαρεμάρα συχνά λειτουργεί σαν ένα μικρό σημείο εκκίνησης για τη φαντασία, την πρωτοβουλία και την εσωτερική παρακίνηση.
Με τον ίδιο τρόπο, όταν ένα παιδί δυσκολεύεται λίγο πριν ζητήσει βοήθεια, εξασκεί δεξιότητες που αργότερα θα συνδεθούν με την επίλυση προβλημάτων, τη συναισθηματική διαχείριση και την αυτοπεποίθηση.
Ίσως το πιο δύσκολο κομμάτι της γονεϊκότητας
Το ζητούμενο δεν είναι να αφήνουμε τα παιδιά χωρίς υποστήριξη. Είναι να μπορούμε να ξεχωρίζουμε πότε χρειάζονται πραγματικά βοήθεια και πότε χρειάζονται λίγο ακόμη χρόνο.
Γιατί μερικές φορές το πιο δύσκολο πράγμα για έναν γονιό δεν είναι να επέμβει. Είναι να μείνει δίπλα, να περιμένει και να δώσει στο παιδί την ευκαιρία να βρει τον δικό του δρόμο.