Πολλοί νέοι γονείς αισθάνονται ότι πρέπει να απασχολούν συνεχώς το μωρό τους: να μιλούν, να τραγουδούν, να του δείχνουν παιχνίδια, να εναλλάσσουν δραστηριότητες, να προσφέρουν νέα ερεθίσματα… Και όταν το μωρό μένει λίγα λεπτά ξαπλωμένο κοιτώντας το ταβάνι, τα χέρια του ή το φως που μπαίνει από το παράθυρο, αναρωτιούνται: «Μήπως βαριέται; Μήπως θα έπρεπε να κάνω κάτι;» Η σύγχρονη προσέγγιση αναφορικά με τα βρέφη και την ανάπτυξή τους δίνει μια καθησυχαστική απάντηση: όχι απαραίτητα. Τα βρέφη δεν χρειάζονται συνεχή διέγερση. Χρειάζονται κυρίως ασφαλή παρουσία, ανταπόκριση και χώρο για να επεξεργάζονται τον κόσμο γύρω τους.
Διαβάστε επίσης: Βαρεμάρα: Ένα «δώρο» για παιδιά και γονείς
Τα βρέφη δεν μαθαίνουν μόνο όταν τα απασχολούμε
Οι πρώτοι μήνες της ζωής είναι μια περίοδος εντυπωσιακής ανάπτυξης του εγκεφάλου. Κάθε μέρα το βρέφος παρατηρεί, ακούει, επαναλαμβάνει, συγκρίνει και οργανώνει πληροφορίες. Και αυτό δεν συμβαίνει μόνο όταν του μιλάμε ή παίζουμε μαζί του. Μπορεί να συμβαίνει όταν κοιτάζει ένα πρόσωπο, όταν παρατηρεί τις σκιές στο δωμάτιο, όταν ακούει ήχους στο σπίτι, όταν προσπαθεί να πιάσει τα χέρια του.
Μοιάζει σαν «να μην κάνουν τίποτα», αλλά για τα βρέφη, αυτές μπορεί να είναι σημαντικές στιγμές μάθησης.
Οι ήσυχες στιγμές δεν είναι χαμένος χρόνος
Οι ειδικοί στην πρώιμη παιδική ανάπτυξη επισημαίνουν ότι ο εγκέφαλος δεν χρειάζεται μόνο πληροφορίες — χρειάζεται και χρόνο για να τις επεξεργαστεί.
Οι πιο ήρεμες στιγμές βοηθούν το βρέφος να:
• παρατηρεί το περιβάλλον του
• εξασκεί την προσοχή του
• αναγνωρίζει μοτίβα
• αρχίζει να αυτορυθμίζεται
• εξερευνά με τον δικό του ρυθμό
Αυτό δεν σημαίνει ότι αφήνουμε το μωρό μόνο του ή ότι περιορίζουμε την επαφή. Σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να γεμίζουμε κάθε κενό.
Το σημαντικό δεν είναι τα περισσότερα ερεθίσματα αλλά η ανταπόκριση
Στην επιστήμη της ανάπτυξης υπάρχει η έννοια του serve and return — η ιδέα ότι η ανάπτυξη του βρέφους υποστηρίζεται μέσα από μικρές αλληλεπιδράσεις όπου το μωρό «δίνει το σήμα» και ο ενήλικας ανταποκρίνεται. Ένα βλέμμα, ένας ήχος, ένα χαμόγελο, μια κίνηση. Δεν χρειάζεται να καθοδηγούμε συνεχώς το παιχνίδι ή να οργανώνουμε κάθε λεπτό. Μερικές φορές αρκεί να είμαστε εκεί.
Βρέφη: Πότε η υπερβολική διέγερση μπορεί να κουράζει
Τα βρέφη δέχονται καθημερινά τεράστιο όγκο πληροφοριών. Πολλά παιχνίδια μαζί, συνεχείς ήχοι, διαρκής εναλλαγή δραστηριοτήτων ή η αίσθηση ότι «πρέπει συνέχεια να συμβαίνει κάτι» μπορεί κάποιες φορές να τα κουράσουν αντί να τα βοηθήσουν.
Κάθε μωρό είναι διαφορετικό, όμως σημάδια όπως αποστροφή του βλέμματος, γκρίνια, υπερένταση ή δυσκολία να ηρεμήσει μπορεί να δείχνουν ότι χρειάζεται ένα διάλειμμα από τα ερεθίσματα.
Τελικά, χρειάζεται να κάνουμε λιγότερα;
Ίσως όχι λιγότερα — αλλά λίγο πιο ήρεμα.
Η ανάπτυξη του βρέφους δεν χτίζεται μόνο μέσα από δραστηριότητες και συνεχή απασχόληση. Χτίζεται και μέσα από τις παύσεις.
Μέσα από εκείνες τις μικρές στιγμές που το μωρό κοιτάζει γύρω του, εξερευνά με τον δικό του τρόπο και νιώθει ότι υπάρχει κάποιος δίπλα του — χωρίς να χρειάζεται να συμβαίνει συνέχεια κάτι.