Στα πρώτα χρόνια της ζωής τους, τα παιδιά μαθαίνουν, μεταξύ άλλων, πώς να λειτουργούν μέσα στην κοινωνία. Καταλαβαίνουν σταδιακά πώς πρέπει να επικοινωνούν με τους άλλους και πώς οι πράξεις τους επηρεάζουν τον κόσμο γύρω τους.
Για τους γονείς, η ενστάλαξη καλών τρόπων είναι μια απαιτητική διαδικασία. Απλές φράσεις όπως «παρακαλώ», «ευχαριστώ» ή «λυπάμαι» βοηθούν τα παιδιά να έχουν πιο υγιείς και θετικές αλληλεπιδράσεις αλλά πόσο εύκολα τις υιοθετούν;
Παρά τη δυσκολία της ανατροφής, το να αναγκάζουμε τα παιδιά να εκφράσουν οτιδήποτε, δεν φαίνεται να είναι η καλύτερη στρατηγική. Κι αυτό διότι συχνά βιαζόμαστε και κατά συνέπεια ερχόμαστε τις περισσότερες φορές αντιμέτωποι με ένα κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα των παιδιών που δεν είναι άλλο από τον εγωκεντρισμό.
Διαβάστε επίσης: 5 τροφές πλούσιες σε σίδηρο για να επιλέξετε στην εγκυμοσύνη
Τι συμβαίνει όταν αναγκάζουμε τα παιδιά να ζητήσουν συγγνώμη;
Η συγγνώμη δεν είναι αποτελεσματική
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Merrill-Palmer Quarterly υποδηλώνει ότι τα παιδιά είναι σε θέση να διακρίνουν μεταξύ μιας ειλικρινούς συγγνώμης και μιας ανειλικρινούς.
Συγκεκριμένα, στην έρευνα που συμμετείχαν παιδιά μεταξύ 4 και 9 ετών, διαπιστώθηκε ότι η συγγνώμη ήταν χρήσιμη για να καταπραΰνει τον πόνο του θύματος μόνο όταν το παιδί που είχε κάνει το λάθος τη ζητούσε με δική του πρωτοβουλία.
Έγινε φανερό λοιπόν πως η… κατά παραγγελία συγγνώμη ήταν μια κενή δήλωση που δεν προσέφερε ανακούφιση στο προσβεβλημένο παιδί και ήταν και για τις δυο πλευρές αντιπαραγωγική.
Ο εξαναγκασμός δεν οδηγεί σε μάθηση
Ως γονείς, είναι σημαντικό να αναρωτηθούμε: Θέλω το παιδί μου να μάθει απλά να επαναλαμβάνει τη λέξη συγγνώμη ή να του εμφυσήσω αξίες; Ο απώτερος στόχος σε καταστάσεις κατά τις οποίες το παιδί έχει κάνει λάθος είναι να κατανοήσει ότι οι πράξεις του έχουν «βλάψει» ένα άλλο άτομο. Θα πρέπει λοιπόν να επιδιώκεται η ανάπτυξη της ενσυναίσθησης παρά η επιβολή να πει το παιδί κάτι που δεν αισθάνεται και που μπορεί να μην καταλαβαίνει.
Η «ψεύτικη» συγγνώμη μπορεί να του γίνει συνήθεια
Ας έχουμε πάντα κατά νου ότι η μάθηση που αποκτάται κατά τη διάρκεια αυτών των πρώτων ετών διαμορφώνει την προσωπικότητα και τη μελλοντική συμπεριφορά του παιδιού. Ως εκ τούτου, είναι πιθανό η ανειλικρινής συγγνώμη να του γίνει απλά συνήθεια μόνο και μόνο για να αποφύγει τις αρνητικές συνέπειες.
Τι είναι λοιπόν προτιμότερο να κάνουμε;
Περιμένετε την κατάλληλη στιγμή
Αν το παιδί είχε μια διαφωνία με ένα άλλο, εκείνη ακριβώς τη στιγμή, είναι λογικό να είναι αναστατωμένο και να μην μπορεί να σκεφτεί καθαρά.
Περιμένετε καλύτερα πρώτα να ηρεμήσει και μετά μιλήστε του. Θα μπορούσατε να του θέσετε ερωτήσεις ανοιχτού τύπου, όπως για παράδειγμα: «Πώς θα σου φαινόταν αν ήσουν στη θέση του άλλου;», «Θα ήθελες να ακούσεις μια συγγνώμη;».
Μόλις καταλάβει το παιδί τι έκανε λάθος και πως είναι ωφέλιμο να ζητήσει συγγνώμη, φροντίστε να το κάνει έγκαιρα.
Δώστε το καλό παράδειγμα
Το να βλέπουν τα παιδιά τους ενήλικες να δείχνουν ενσυναίσθηση, να αναγνωρίζουν τα λάθη τους και να ζητούν συγγνώμη είναι ένας εξαιρετικός τρόπος για να ενσωματώσουν και τα ίδια στη ζωή τους τέτοιες συμπεριφορές.
Εν ολίγοις, όταν το παιδί κάνει ένα λάθος, πρέπει να επικεντρωνόμαστε στο να το βοηθήσουμε να αναπτύξει ενσυναίσθηση. Να κατανοήσει πώς νιώθει το άλλο άτομο και ποιος είναι ο κατάλληλος τρόπος να επουλωθούν οι όποιες πληγές, μικρές ή μεγάλες.