Όταν το παιδί μας περνάει μια δύσκολη στιγμή, η πρώτη μας αντίδραση είναι συνήθως να βρούμε λύσεις. Να του πούμε τι να κάνει, να του δώσουμε συμβουλές, να το παρηγορήσουμε μέχρι να σταματήσει να κλαίει. Οι προθέσεις μας είναι καλές – θέλουμε να το προστατέψουμε και να το κάνουμε να νιώσει καλύτερα. Όμως, μερικές φορές, αυτό που το παιδί χρειάζεται περισσότερο δεν είναι μια λύση, αλλά κατανόηση, ενσυναίσθηση.
Η ψυχολόγος Brené Brown έχει δείξει μέσα από την έρευνά της ότι η ενσυναίσθηση χτίζει πραγματική σύνδεση. Όταν σπεύδουμε να «διορθώσουμε» το παιδί, εκείνο μπορεί να νιώσει ότι δεν καταλάβαμε τι νιώθει, ή –ακόμη χειρότερα– ότι τα συναισθήματά του είναι λάθος.
Διαβάστε επίσης: Τέρμα τα ψέματα! Πώς τα αντιμετωπίζουμε ανάλογα με την ηλικία του παιδιού;
Αντίθετα, όταν το ακούμε χωρίς κριτική, του δείχνουμε ότι εμπιστευόμαστε τη δύναμή του. Το μήνυμα που λαμβάνει είναι: «Σε καταλαβαίνω, σε εμπιστεύομαι, είμαι εδώ για σένα». Και αυτό του δίνει αυτοπεποίθηση.
Πότε χρειάζονται τα παιδιά μας ενσυναίσθηση;
Η αλήθεια είναι: πάντα. Αλλά υπάρχουν κάποιες καταστάσεις όπου η ενσυναίσθηση κάνει τη μεγαλύτερη διαφορά:
-
Όταν το παιδί είναι λυπημένο ή πληγωμένο
Μπορεί να έχασε έναν αγώνα, να μάλωσε με τον φίλο του ή να απογοητεύτηκε από έναν βαθμό. Εκεί, το «Μην ανησυχείς, θα τα πας καλύτερα την επόμενη φορά» δεν βοηθά όσο ένα «Καταλαβαίνω πόσο στενοχωρήθηκες». -
Όταν το παιδί αγχώνεται ή πιέζεται
Διαγωνίσματα, δραστηριότητες, καθημερινές απαιτήσεις. Η φράση «Δεν είναι τίποτα» μπορεί να το κάνει να νιώσει ότι δεν το παίρνουμε στα σοβαρά. Αντίθετα, το «Ακούγεται δύσκολο, καταλαβαίνω γιατί νιώθεις έτσι» δείχνει κατανόηση. -
Όταν νιώθει αδικία ή απόρριψη
Μια παρατήρηση στο σχολείο, μια σύγκριση με άλλα παιδιά ή μια στιγμή που αισθάνθηκε ότι δεν το άκουσαν. Η ενσυναίσθηση επιβεβαιώνει το βίωμά του: «Νιώθεις ότι δεν σε άκουσαν, ε; Αυτό σίγουρα σε στενοχώρησε». -
Όταν φοβάται το άγνωστο
Πρώτη μέρα στο σχολείο, μια επίσκεψη στον γιατρό, μια αλλαγή στη ρουτίνα. Η ενσυναίσθηση δεν εξαφανίζει τον φόβο, αλλά του δείχνει ότι δεν είναι μόνο του: «Είναι φυσιολογικό να φοβάσαι, είμαι εδώ μαζί σου». -
Όταν προσπαθεί πολύ αλλά δεν αναγνωρίζεται
Τα παιδιά κουράζονται, όπως κι εμείς. Μπορεί να κάνουν πρόβες για μια γιορτή ή να μελετούν ώρες. Ένα «Σε είδα πόσο προσπάθησες» αξίζει περισσότερο από ένα «Έπρεπε να πάρεις καλύτερο βαθμό».
Τι λέμε στην πράξη
Αντί για γρήγορες λύσεις ή παραινέσεις, μπορούμε να δοκιμάσουμε τις παρακάτω φράσεις:
-
«Καταλαβαίνω γιατί νιώθεις έτσι.»
-
«Ακούγεται δύσκολο αυτό που πέρασες.»
-
«Δεν χρειάζεται να το αντιμετωπίσεις μόνος σου, είμαι εδώ.»
-
«Βλέπω πόσο προσπαθείς και το εκτιμώ πολύ.»
-
«Τα συναισθήματά σου έχουν σημασία.»
Η ενσυναίσθηση δεν είναι παθητικότητα. Είναι μια ενεργή επιλογή: να σταθούμε δίπλα στο παιδί χωρίς να το κρίνουμε, να του δείξουμε ότι τα συναισθήματά του έχουν αξία και ότι δεν είναι μόνο. Κι ίσως αυτό είναι το μεγαλύτερο δώρο που μπορούμε να του προσφέρουμε.