Μια νέα μεγάλη διεθνής έρευνα δείχνει κάτι που πολλοί γονείς ίσως υποψιάζονται αλλά δεν μπορούν να μετρήσουν: η συναισθηματική κατάσταση της δασκάλας/ου επηρεάζει ουσιαστικά τη μάθηση, τη συμμετοχή και τις επιδόσεις των μαθητών.
Διαβάστε επίσης: Παιδιά με αυτοπεποίθηση: Πώς μεταμορφώνουμε την απογοήτευση σε δύναμη
Η έρευνα, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Educational Psychology, μελέτησε στοιχεία από 8 χώρες και 17.500 μαθητές και βασίστηκε σε δεδομένα από 679 καθηγητές μαθηματικών και περισσότερους από 17.500 μαθητές σε οκτώ χώρες, όπως η Γερμανία, η Ιαπωνία, η Κίνα, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι ερευνητές θέλησαν να δουν κάτι απλό αλλά κρίσιμο: πώς επηρεάζουν τα συναισθήματα του δασκάλου την εμπειρία μάθησης των παιδιών. Οι καθηγητές ανέφεραν πόσο συχνά νιώθουν χαρά ή θυμό στη δουλειά τους. Οι μαθητές αξιολόγησαν τη διδασκαλία, τη σχέση με τον δάσκαλο, το κλίμα στην τάξη και τη δική τους αυτοπεποίθηση στα μαθηματικά. Στη συνέχεια έδωσαν και γραπτό τεστ.
Τα αποτελέσματα ήταν ξεκάθαρα, οι δάσκαλοι που δήλωναν ότι απολαμβάνουν τη δουλειά τους αξιολογήθηκαν από τους μαθητές ως:
- πιο οργανωμένοι στην τάξη
- πιο υποστηρικτικοί
- πιο ικανοί να κάνουν το μάθημα ενδιαφέρον
Αντίθετα, όταν οι εκπαιδευτικοί ένιωθαν συχνά θυμό, οι μαθητές ανέφεραν χειρότερη εμπειρία σε όλους αυτούς τους τομείς. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι τα παιδιά “διαβάζουν” τη συναισθηματική κατάσταση του δασκάλου, ακόμη κι αν δεν το λένε.
Η τάξη ως καθρέφτης συναισθημάτων
Η έρευνα επισήμανε επίσης κάτι πολύ σημαντικό για τη σχολική ζωή: Όταν η τάξη είναι οργανωμένη και ήρεμη, τα παιδιά δείχνουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για το μάθημα. Όταν ο δάσκαλος προκαλεί τα παιδιά να σκεφτούν, να λύσουν προβλήματα και να συμμετέχουν ενεργά, τότε οι επιδόσεις στα τεστ ανεβαίνουν.
Αντίθετα, όταν το κλίμα είναι πιο έντονο ή αρνητικό, τα παιδιά χάνουν ενδιαφέρον και η μάθηση γίνεται πιο “μηχανική”. Δεν είναι μόνο θέμα “χαρακτήρα”, αλλά καθημερινής πίεσης. Είναι εύκολο να πει κανείς “ο καλός δάσκαλος φαίνεται”, η πραγματικότητα όμως είναι πιο σύνθετη. Οι εκπαιδευτικοί εργάζονται σε περιβάλλοντα με πίεση, μεγάλα τμήματα, διοικητικά βάρη και συναισθηματική κόπωση.
Η μελέτη δείχνει ότι η χαρά και ο θυμός δεν είναι σπάνια συναισθήματα:
- η χαρά εμφανίζεται σε 75%–89% των εκπαιδευτικών
- ο θυμός σε 14%–39%
Δηλαδή μιλάμε για καθημερινές εμπειρίες, όχι εξαιρέσεις.
Γιατί αυτό αφορά άμεσα τους γονείς
Πολλοί γονείς εστιάζουν, δικαίως στα βιβλία, τα διαβάσματα και τις εξετάσεις. Όμως αυτή η έρευνα προσθέτει έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα: Το παιδί δεν μαθαίνει σε “ουδέτερο περιβάλλον”. Μαθαίνει μέσα σε ανθρώπινες σχέσεις. Ένας δάσκαλος που νιώθει καλά:
- έχει περισσότερη υπομονή
- δίνει πιο καθαρές εξηγήσεις
- δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας στην τάξη
Ένας δάσκαλος που είναι εξαντλημένος ή θυμωμένος, ακόμη κι αν είναι ικανός, δυσκολεύεται να κρατήσει το ίδιο επίπεδο σύνδεσης με τους μαθητές.
Η σχέση δασκάλου–μαθητή είναι εκπαιδευτικό “εργαλείο”
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της μελέτης είναι ότι η σχέση μαθητή–δασκάλου συνδέθηκε άμεσα με το ενδιαφέρον για το μάθημα. Όταν τα παιδιά νιώθουν ότι ο δάσκαλος τα στηρίζει, δείχνουν μεγαλύτερη εμπλοκή και διάθεση να προσπαθήσουν.
Μπορούμε να πούμε ότι η διάθεση του δασκάλου “καθορίζει” τους βαθμούς;
Οι ερευνητές είναι προσεκτικοί: δεν λένε ότι η διάθεση του δασκάλου είναι η μοναδική αιτία για τις επιδόσεις των μαθητών. Η σχέση πιθανότατα είναι διπλή: ένας θετικός δάσκαλος βοηθά τους μαθητές, αλλά και μια δύσκολη τάξη μπορεί να επηρεάσει τον δάσκαλο. Πρόκειται επομένως για μια αλληλεπίδραση, όχι για μονόδρομο.
