Το overthinking – η υπερανάλυση σκέψεων – δεν αφορά μόνο τους ενήλικες. Πολλά παιδιά, ακόμη και από μικρή ηλικία, εγκλωβίζονται σε έναν φαύλο κύκλο ανησυχιών:
- «Κι αν δεν γράψω καλά στο διαγώνισμα;»
- «Κι αν οι φίλοι μου δεν με συμπαθούν;»
- «Κι αν γίνει κάτι κακό στην οικογένεια;»
Η συνεχής ανακύκλωση τέτοιων σκέψεων μπορεί να προκαλέσει έντονο άγχος, να επηρεάσει τον ύπνο, τη συγκέντρωση και τη διάθεση του παιδιού.
Διαβάστε επίσης: Παιδιά: Πότε χρειάζονται την ενσυναίσθηση
Όταν οι σχολικές απαιτήσεις και οι εξωσχολικές δραστηριότητες είναι πολλές, η υπερανάλυση συχνά περνά απαρατήρητη ή εκλαμβάνεται ως «ευαισθησία» ή «υπερβολή». Στην πραγματικότητα, όμως, είναι ένα σήμα ότι το παιδί χρειάζεται στήριξη για να μάθει να διαχειρίζεται τις σκέψεις του και να χτίζει αυτοπεποίθηση.
Τι μπορούμε να κάνουμε ως γονείς;
1. Να δείξουμε κατανόηση αντί για βιαστικές λύσεις
Όταν το παιδί εκφράζει μια ανησυχία, όπως «κι αν δεν γράψω καλά;» ή «κι αν κάνω λάθος;», είναι δελεαστικό να απαντήσουμε «μην ανησυχείς, όλα θα πάνε καλά». Όμως αυτό λειτουργεί μόνο προσωρινά. Καλύτερα να πούμε: «Καταλαβαίνω ότι ανησυχείς. Θες να βρούμε μαζί τρόπους να ηρεμήσει το μυαλό σου;». Με αυτόν τον τρόπο, το παιδί νιώθει ότι αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά του και το μαθαίνουμε να αναζητά λύσεις.
2. Να διδάξουμε στα παιδιά τεχνικές ηρεμίας
Η υπερανάλυση συνδέεται με το άγχος. Τεχνικές όπως οι αργές αναπνοές (εισπνοή – κράτημα – εκπνοή – κράτημα για 4 δευτερόλεπτα), η αντίστροφη μέτρηση από το 20 ως το 1 ή το τέντωμα των μυών βοηθούν το σώμα να ηρεμήσει. Όταν το σώμα χαλαρώνει, το μυαλό σταματά να «τρέχει».
3. Να βάλουμε όρια στον χρόνο ανησυχίας
Μπορούμε να προτείνουμε στο παιδί να κρατάει ένα «κουτί σκέψεων». Κάθε φορά που το μυαλό του γεμίζει με ανησυχίες, τις γράφει σε ένα χαρτάκι και τις βάζει εκεί. Ορίζουμε μαζί μια ώρα (π.χ. 19:00-19:15) για να τις συζητήσουμε. Έτσι το παιδί μαθαίνει να «παρκάρει» τις σκέψεις και να τις αντιμετωπίζει σε συγκεκριμένο χρόνο.
4. Να αποφύγουμε την υπερβολική κριτική
Φράσεις όπως «πάλι αγχώνεσαι για ανοησίες;» ή «σταμάτα να κάνεις σαν μωρό» ενισχύουν την αυτοκριτική και την υπερανάλυση. Αντίθετα, η ενθάρρυνση («είναι λογικό να αγχώνεσαι, αλλά ξέρω ότι μπορείς να το χειριστείς») δίνει αυτοπεποίθηση.
5. Να είμαστε παράδειγμα
Τα παιδιά παρατηρούν τον τρόπο που οι γονείς διαχειρίζονται το άγχος. Αν μας βλέπουν να υπεραναλύουμε, να ανησυχούμε για τα πάντα ή να αναφέρουμε συνεχώς πιθανά προβλήματα, το υιοθετούν. Αντίθετα, αν δείχνουμε ότι βρίσκουμε ισορροπία – π.χ. με χαλαρές δραστηριότητες, χιούμορ, συζήτηση – μαθαίνουν να κάνουν το ίδιο.
Το overthinking είναι συχνά σημάδι άγχους ή ανάγκης για επιβεβαίωση. Με κατανόηση, σωστή καθοδήγηση και ήρεμο περιβάλλον, τα παιδιά μπορούν να μάθουν να διαχειρίζονται τις σκέψεις τους και να εμπιστεύονται τον εαυτό τους.