Η δυσλεξία αφορά εκατομμύρια παιδιά σε όλο τον κόσμο και επηρεάζει την ικανότητα ανάγνωσης, γραφής και επεξεργασίας της γλώσσας. Παρά την ευρεία της παρουσία, οι αιτίες της παραμένουν πολυπαραγοντικές και πολύπλοκες. Μια νέα, εκτεταμένη έρευνα έρχεται να ρίξει φως στους γενετικούς μηχανισμούς πίσω από αυτή τη νευροαναπτυξιακή διαφοροποίηση.
Η δυσλεξία είναι μια νευροβιολογική μαθησιακή δυσκολία που επηρεάζει την ικανότητα επεξεργασίας του γραπτού λόγου, οδηγώντας σε δυσκολίες στην ανάγνωση, τη γραφή και την ορθογραφία, παρά τη φυσιολογική νοημοσύνη και επαρκή εκπαίδευση του ατόμου. Είναι μια δια βίου κατάσταση, συχνά κληρονομική, και όχι ασθένεια ή ένδειξη τεμπελιάς ή χαμηλής ευφυΐας. Η έγκαιρη διάγνωση και η εξειδικευμένη παρέμβαση είναι κρίσιμες για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των δυσκολιών
Διαβάστε επίσης: Διάβασμα: Tι αποκαλύπτει για το νοητικό επίπεδο του παιδιού;
Ερευνητές με επικεφαλής τη μοριακή γενετίστρια Χέιλι Μάουντφορντ από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου αξιοποίησαν δεδομένα από περισσότερα από 1,2 εκατομμύρια άτομα. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη γενετική μελέτη που έχει γίνει ποτέ για τη δυσλεξία. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: εντοπίστηκαν 80 γονιδιακές περιοχές που σχετίζονται με τη δυσλεξία. Από αυτές, οι 36 δεν είχαν αναφερθεί ξανά στο παρελθόν, ενώ 13 συνδέθηκαν για πρώτη φορά άμεσα με την πάθηση.
Τι σχέση έχει η δυσλεξία με τη ΔΕΠΥ
Πολλά από τα γονίδια που αναδείχθηκαν φαίνεται να παίζουν ρόλο στην πρώιμη ανάπτυξη του εγκεφάλου, γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι η δυσλεξία έχει ισχυρό βιολογικό υπόβαθρο. Παράλληλα, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι κάποια από αυτά τα γονίδια σχετίζονται και με άλλες νευροαναπτυξιακές καταστάσεις, όπως η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), η οποία συχνά συνυπάρχει με τη δυσλεξία.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα ήταν η γενετική σύνδεση της δυσλεξίας με δείκτες χρόνιου πόνου. Αν και ο ακριβής μηχανισμός παραμένει άγνωστος, η ερευνητική ομάδα υποστηρίζει ότι μπορεί να υπάρχει μια κοινή βιολογική βάση που συνδέει τη νευροαναπτυξιακή διαφοροποίηση με σωματικά χαρακτηριστικά.
Η δυσλεξία δεν εκδηλώνεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους. Κάποια παιδιά δυσκολεύονται κυρίως με την ανάγνωση και τη γραφή, άλλα με την ορθογραφία ή την κατανόηση προφορικών οδηγιών. Ωστόσο, όπως συμβαίνει και με άλλες νευροδιαφορετικές καταστάσεις (όπως ο αυτισμός ή η ΔΕΠΥ), η δυσλεξία συνοδεύεται και από δυνατά σημεία, μεταξύ των οποίων συχνά αναφέρεται η αυξημένη δημιουργικότητα.
Γιατί έχει σημασία η έρευνα
Η κατανόηση των γενετικών παραγόντων που εμπλέκονται στη δυσλεξία δεν έχει μόνο ακαδημαϊκό ενδιαφέρον. Μπορεί στο μέλλον να οδηγήσει σε καλύτερες στρατηγικές διάγνωσης, πιο στοχευμένες παρεμβάσεις στην εκπαίδευση και –ενδεχομένως– στην ανάπτυξη νέων εργαλείων που θα βοηθούν τα παιδιά και τους ενήλικες με δυσλεξία να αξιοποιούν τις δυνατότητές τους.
Όπως τόνισαν οι ερευνητές στο άρθρο τους, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Translational Psychiatry: «Η γενετική επικάλυψη που παρατηρείται σε χαρακτηριστικά όπως η λεκτική επεξεργασία, η ΔΕΠΥ και ο χρόνιος πόνος, δείχνει ότι υπάρχουν κοινοί βιολογικοί μηχανισμοί που χρειάζεται να κατανοήσουμε καλύτερα».