Αν ρωτήσετε ένα μικρό παιδί μια απλή μαθηματική ερώτηση, όπως 4+2, μπορεί να χρησιμοποιήσει τα δάχτυλά του για να βρει το αποτέλεσμα. Πρέπει να ενθαρρύνουμε τα μικρά παιδιά να το κάνουν αυτό; Αυτή η φαινομενικά απλή ερώτηση είναι εκπληκτικά περίπλοκη.
Διαβάστε επίσης: 7 +1 φράσεις που καλύτερα να αποφεύγουμε να λέμε στα παιδιά όταν τρώνε
Μερικοί δάσκαλοι και γονείς μπορεί να πουν «ναι», καθώς φαίνεται να βοηθά τα παιδιά να μάθουν τους αριθμούς. Άλλοι μπορεί να τα αποθαρρύνουν από το να το κάνουν, υποστηρίζοντας ότι μπορεί να επιβραδύνει την ανάπτυξη των στρατηγικών του παιδικού νου.
Μια νέα ελβετική μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Developmental Psychology, δείχνει ότι τα παιδιά που χρησιμοποιούν το μέτρημα με τα δάχτυλα από μικρή ηλικία αποδίδουν καλύτερα στις προσθέσεις από όσα δεν το κάνουν.
«Το παιδί μου μετρά με τα δάχτυλα, τελικά είναι καλό ή κακό;»
Οι ψυχολόγοι λένε ότι μέτρημα με τα δάχτυλα βοηθά τα παιδιά να σκεφτούν στρατηγικές χωρίς να υπερφορτώνουν τη βραχυπρόθεσμη μνήμη τους, μέχρι να κατακτήσουν πιο αφηρημένες μεθόδους. Ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η σύνδεση δαχτύλων και αριθμών είναι κάτι «εντελώς φυσικό» και άρα πρέπει να ενθαρρύνεται. Οι νευροεπιστήμονες, επίσης, επισημαίνουν ότι ενεργοποιούνται παρόμοια τμήματα του εγκεφάλου όταν κινεί κάποιος τα δάχτυλά του και όταν σκέφτεται αριθμούς, κάτι που βοηθά τη μνήμη.
Επιπλέον, προηγούμενες μελέτες σε τάξεις έχουν δείξει πως τα παιδιά που χρησιμοποιούν στρατηγικές μέτρησης με τα δάχτυλα αποδίδουν καλύτερα από όσα δεν τις χρησιμοποιούν, μέχρι περίπου την ηλικία των επτά, όταν συμβαίνει το αντίθετο. Γιατί συμβαίνει αυτό; Και τι σημαίνει για τη μαθηματική εκπαίδευση; Αυτό αποτελεί θέμα συζήτησης εδώ και χρόνια.
Τι έδειξε έρευνα σε 200 παιδιά
Η εν λόγω έρευνα κάνει ένα σημαντικό βήμα για να ξεκαθαρίσει το θέμα. Οι ερευνητές λένε ότι προηγούμενες μελέτες άφηναν δύο πιθανές ερμηνείες για την αλλαγή γύρω στην ηλικία των επτά ετών:
- Οι στρατηγικές με τα δάχτυλα γίνονται αναποτελεσματικές όταν οι μαθηματικές πράξεις γίνονται πιο σύνθετες (π.χ. 13+9 αντί για 1+3).
- Τα παιδιά που δεν χρησιμοποιούν δάχτυλα στα επτά το έκαναν παλαιότερα αλλά πλέον έχουν εξελιχθεί, χρησιμοποιώντας πιο προχωρημένες εγκεφαλικές στρατηγικές.
Για να διαχωρίσουν τις δύο εξηγήσεις, οι ερευνητές παρακολούθησαν σχεδόν 200 παιδιά από 4,5 έως 7,5 ετών και αξιολογούσαν τις ικανότητες πρόσθεσης και τη χρήση δαχτύλων κάθε έξι μήνες. Κατέγραφαν πότε τα παιδιά άρχισαν και πότε σταμάτησαν να χρησιμοποιούν τα δάχτυλά τους. Σε κάθε αξιολόγηση σημειωνόταν αν ήταν «μη-χρήστες», «νέοι χρήστες», «συνεχείς χρήστες» ή «πρώην χρήστες» των δαχτύλων τους.
Η μελέτη βρήκε ότι μέχρι τα 6,5 χρόνια οι περισσότεροι «μη-χρήστες» δαχτύλων για μέτρημα ήταν στην πραγματικότητα «πρώην χρήστες». Αυτοί ήταν και οι μαθητές με τις καλύτερες επιδόσεις στις προσθέσεις. Μάλιστα, συνέχισαν να βελτιώνονται έναν χρόνο αργότερα. Στις προηγούμενες μελέτες, αυτοί εμφανίζονταν απλώς ως «μη-χρήστες», χωρίς να γνωρίζουμε ότι είχαν προηγουμένως χρησιμοποιήσει τα δάχτυλά τους.
Μόλις 12 παιδιά δεν χρησιμοποίησαν ποτέ δάχτυλα και αυτά είχαν τη χαμηλότερη επίδοση. Επιπλέον, τα «παιδιά που άργησαν να ξεκινήσουν» να χρησιμοποιούν δάχτυλα και συνέχιζαν μέχρι 6,5-7,5 ετών, είχαν χειρότερες επιδόσεις από τους πρώην χρήστες.
Με λίγα λόγια, τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι εκπαιδευτικοί και γονείς πρέπει να ενθαρρύνουν το μέτρημα με τα δάχτυλα από την προσχολική ηλικία μέχρι τα πρώτα χρόνια του σχολείου.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;
- Μπορούν να δείξουν στα παιδιά προσχολικής ηλικίας πώς να χρησιμοποιούν τα δάχτυλά τους για να αναπαριστούν αριθμούς, π.χ. σηκώνοντας τρία δάχτυλα και λέγοντας «τρία».
- Να τα βοηθήσουν να εξασκηθούν στο μέτρημα από το ένα έως το δέκα, σηκώνοντας ένα δάχτυλο κάθε φορά.
Από εκεί και πέρα, τα παιδιά θα προχωρήσουν φυσικά. Δεν υπάρχει λόγος να αποθαρρύνουμε το μέτρημα με τα δάχτυλα. Τα παιδιά σταματούν από μόνα τους όταν δεν το χρειάζονται.