Οι γονείς σήμερα είναι πιο ευαισθητοποιημένοι από ποτέ. Στην πλειοψηφία τους, προσπαθούν να αναγνωρίζουν τα συναισθήματα τα παιδιού τους, να εξετάζουν τα αίτια πίσω από αντιδράσεις και να δείχνουν κατανόηση και ενσυναίσθηση, προκειμένου να μετριάσουν τα αρνητικά συμπεριφορικά μοτίβα. Παρόλα αυτά, η κακή συμπεριφορά μπορεί να μην αλλάζει. Γιατί συμβαίνει αυτό;
Η δυσκολία δεν έγκειται στην κατανόηση αυτή καθαυτή, στο ότι οι γονείς δηλαδή δεν μπορούν να καταλάβουν πραγματικά, αλλά στην προσδοκία ότι η κατανόηση από μόνη της είναι αρκετή για να φέρει την αλλαγή.
Όταν η συμπεριφορά ενός παιδιού είναι δύσκολη και οι γονείς ανταποκρίνονται με φροντίδα και με την επιθυμία να βοηθήσουν το παιδί να νιώσει ασφαλές (καθησυχάζουν, επικυρώνουν και προσπαθούν να εξηγήσουν), αλλά η άσχημη συμπεριφορά συνεχίζεται, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι δεν κατανοούν αρκετά, δεν εξηγούν αρκετά καθαρά ή δεν αντιδρούν σωστά.
Διαβάστε επίσης: Γιατί το παιδί μου λέει συνέχεια «όχι»;
Ωστόσο, όταν ένα παιδί δεν ακούει ή δεν ανταποκρίνεται στα συναισθήματα των γονιών του, αυτό δεν σημαίνει πως ίδιοι δεν αντιλαμβάνονται κάτι σωστά, δεν μεταδίδουν κάτι καλά ή πως η κατανόηση δεν λειτουργεί. Ίσως όμως να μην λειτουργεί, όπως είπαμε, μόνη της…
Η κατανόηση είναι απαραίτητη και τα παιδιά πράγματι, χρειάζονται ενσυναίσθηση. Ωστόσο, χρειάζονται και όρια. Όταν δείχνουμε κατανόηση στο παιδί, αλλά δεν θέτουμε σαφή όρια, η συμπεριφορά του δεν έχει τη σωστή βάση για να αλλάξει. Αν μόνο κατανοούμε και είμαστε συναισθηματικά παρόντες χωρίς να καθορίζουμε πώς πρέπει να αντιδράσει το παιδί, τότε η κατανόηση αυτή μπορεί, στην πραγματικότητα, να ενισχύσει τα αρνητικά μοτίβα συμπεριφοράς. Με άλλα λόγια, η κατανόηση χωρίς καθοδήγηση μπορεί να κάνει την κατάσταση πιο δύσκολη, αντί να φέρει αλλαγές.
Κατανόηση & όρια: Πρακτικά tips για να διαχειριστείτε πιο αποτελεσματικά τη συμπεριφορά του παιδιού
- Βάλτε όρια πρώτα
Όταν το παιδί εκδηλώνει άσχημη συμπεριφορά, μην περιορίζεστε μόνο στην κατανόηση. Αρχικά, πρέπει να βάλετε ξεκάθαρα όρια. Πείτε στο παιδί τι είναι αποδεκτό και τι όχι. Όταν το παιδί ξέρει ποια είναι τα όρια, θα αρχίσει να καταλαβαίνει πώς πρέπει να συμπεριφέρεται σταδιακά. Όταν δείχνετε κατανόηση χωρίς όρια, το παιδί μπορεί να νομίζει ότι «όλα επιτρέπονται» και να συνεχίζει να αντιστέκεται. Δείξτε ότι καταλαβαίνετε τα συναισθήματά του, αλλά κάντε σαφές ότι υπάρχουν ορισμένοι αυστηροί κανόνες που πρέπει να τηρηθούν.
- Προσφέρετε καθοδήγηση
Μετά από το «θέτω όρια», εξηγήστε στο παιδί τι μπορεί να κάνει για να βελτιώσει τη συμπεριφορά του. Αντί να λέτε: «Σταμάτα», πείτε του: «Καταλαβαίνω ότι είσαι θυμωμένος/ή, αλλά δεν είναι ωραίο να φωνάζεις. Αντί να φωνάζεις, πες μου τι σε κάνει να νιώθεις έτσι, ήρεμα. Θα σε ακούσω και θα προσπαθήσουμε να το λύσουμε μαζί.»
- Μην επαναλαμβάνεστε
Αν επαναλαμβάνετε την ίδια συζήτηση ξανά και ξανά χωρίς αποτέλεσμα, το παιδί μπορεί να μην καταλαβαίνει τη σοβαρότητα της κατάστασης. Μετά την πρώτη φορά που δείχνετε κατανόηση και βάζετε όρια, προχωρήστε σε καθοδήγηση και λύσεις.
- Αναλογιστείτε την επόμενη φορά
Σκεφτείτε: «Τι πρέπει να κάνω την επόμενη φορά για να αποφύγουμε την ίδια συμπεριφορά;» Κάντε ένα πλάνο για το πώς θα αντιδράσετε. Αυτό θα σας βοηθήσει να είστε καλύτερα προετοιμασμένοι.