Η φροντίδα των εγγονιών δεν είναι μόνο πηγή χαράς για τους παππούδες και τις γιαγιάδες, ούτε απλώς μια σημαντική βοήθεια για τα ενήλικα παιδιά τους. Σύμφωνα με πρόσφατη βρετανική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychology and Aging, η ενασχόληση με τα εγγόνια μπορεί να συμβάλλει και στην πρόληψη της γνωστικής έκπτωσης.
Διαβάστε επίσης: Βaby boomers-παππούδες: Μήπως κακομαθαίνουν τα εγγόνια;
Εγγόνια και οφέλη
Καθώς μεγαλώνουμε, συχνά μας ενθαρρύνουν να ασχολούμαστε με νέες νοητικές δραστηριότητες -όπως παζλ ή παιχνίδια λέξεων- για να ενισχύσουμε τη μνήμη, την ταχύτητα σκέψης και την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων. Νέα ευρήματα της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας δείχνουν ότι υπάρχει και μια ακόμη δραστηριότητα με παρόμοια οφέλη. Αυτή δεν είναι άλλη από τη φροντίδα των εγγονιών.
Σύμφωνα με την έρευνα, οι παππούδες και οι γιαγιάδες που φρόντιζαν τα εγγόνια τους είχαν καλύτερες επιδόσεις σε τεστ μνήμης και λεκτικής ευχέρειας, σε σύγκριση με όσους δεν παρείχαν φροντίδα, ανεξάρτητα από τη συχνότητα ή το είδος της φροντίδας.
Παράλληλα, σε μια εξαετή μελέτη στην Ολλανδία, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από σχεδόν 3.000 παππούδες και γιαγιάδες ηλικίας 50 ετών και άνω. Οι δραστηριότητες φροντίδας περιλάμβαναν διανυκτερεύσεις, φροντίδα άρρωστων εγγονιών, παιχνίδι, βοήθεια στα μαθήματα, προετοιμασία γευμάτων και μετακινήσεις προς το σχολείο ή εξωσχολικές δραστηριότητες. Ιδιαίτερα για τις γιαγιάδες, τα οφέλη συνδέθηκαν με βραδύτερη γνωστική έκπτωση με την πάροδο του χρόνου σε σύγκριση με όσες δεν φρόντιζαν εγγόνια.
Συχνά πολλοί παππούδες και γιαγιάδες αναρωτιούνται πώς επηρεάζουν τα εγγόνια τους. Σπάνια, όμως, σκέφτονται πώς η φροντίδα αυτή επηρεάζει τους ίδιους. Η συγκεκριμένη μελέτη δείχνει ότι το γεγονός και μόνο του να είναι κάποιος παππούς ή γιαγιά φαίνεται να έχει μεγαλύτερη σημασία για τη γνωστική λειτουργία του από το πόσο συχνά ή τι ακριβώς κάνει με τα εγγόνια.
Γιατί η ενασχόληση με τα εγγόνια βοηθά τη γνωστική υγεία;
Ένας πιθανός λόγος είναι η ποιότητα της προσοχής. Όταν περνάμε χρόνο με τα εγγόνια -παίζοντας, διαβάζοντας ή τρώγοντας μαζί τους- τείνουμε να συγκεντρωνόμαστε σε μία δραστηριότητα, αντί να κάνουμε πολλά πράγματα ταυτόχρονα.
Αυτή η εστιασμένη προσοχή, η κοινωνική αλληλεπίδραση και η ενεργοποίηση δεξιοτήτων εκτελεστικής λειτουργίας, επίλυσης προβλημάτων, δημιουργικότητας και αφήγησης φαίνεται να ενισχύουν τη γνωστική ευελιξία. Η επαφή με τον κόσμο των παιδιών, το να βλέπει κάποιος τα πράγματα μέσα από τα μάτια τους και να συμμετέχει ενεργά στο παιχνίδι και τη φαντασία τους, μπορεί να βοηθήσει τους μεγαλύτερους ενήλικες να διατηρήσουν -ή και να βελτιώσουν- τη νοητική τους ευκαμψία.
Φυσικά, η μελέτη δεν αγνοεί τις δυσκολίες. Η φροντίδα εγγονιών δεν είναι πάντα ανέφελη. Μπορεί να υπάρχουν εντάσεις με τα μεγαλύτερα παιδιά, ζητήματα ορίων ή το αίσθημα εκμετάλλευσης. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι το οικογενειακό πλαίσιο έχει σημασία. Η φροντίδα μέσα σε ένα υποστηρικτικό περιβάλλον πιθανόν να έχει διαφορετικά γνωστικά αποτελέσματα από τη φροντίδα σε συνθήκες στρες και έλλειψης υποστήριξης. Η ανοιχτή και συνεχής επικοινωνία ανάμεσα στις γενιές είναι καθοριστική για τη μείωση παρεξηγήσεων και αρνητικών συναισθημάτων.
Συνολικά, αυτή η νέα και ενθαρρυντική έρευνα υπογραμμίζει ότι η φροντίδα των εγγονιών, όταν γίνεται σε ένα υποστηρικτικό οικογενειακό πλαίσιο, μπορεί να είναι αμοιβαία ωφέλιμη, τόσο για τα εγγόνια, όσο και για τους παππούδες και τις γιαγιάδες. Δεν αποτελεί μόνο πράξη αγάπης και προσφοράς, αλλά και επένδυση στη δική μας γνωστική ζωτικότητα και ένα πιθανό προστατευτικό μέτρο απέναντι στη μελλοντική νοητική έκπτωση.