Η προσοχή δεν είναι ένα ηθικό χαρακτηριστικό. Δεν είναι κάτι που κάποιοι το έχουν ενώ άλλοι, όχι. Αντίθετα, είναι μια γνωστική ικανότητα που διαμορφώνεται από το περιβάλλον και επηρεάζεται σημαντικά από ορισμένες συνήθειες και συναισθήματα, όπως ο ύπνος και το άγχος. Η διάσπαση της προσοχής λοιπόν δεν σημαίνει απαραίτητα ανυπακοή ή έλλειψη προσπάθειας. Είναι & το αποτέλεσμα των συνθηκών υπό τις οποίες ζούμε. Όταν οι συνθήκες αλλάζουν, η προσοχή αλλάζει κι αυτή με τη σειρά της.
Ως προς τα παιδιά, ο εγκέφαλός τους δεν μπορεί να αντέξει συνεχώς υψηλά επίπεδα δραστηριότητας και, όταν το περιβάλλον παραμένει έντονα διεγερτικό, δεν έχουν την ευκαιρία να ανακτήσουν την εστίασή τους.
Ένα από τα πιο ανησυχητικά δεδομένα σήμερα είναι ότι τα παιδιά περνούν τον περισσότερο χρόνο τους μέσα σε εσωτερικούς χώρους και συχνά μπροστά από οθόνες. Στις ΗΠΑ, παιδιά ηλικίας 8 έως 12 ετών περνούν κατά μέσο όρο τέσσερις έως έξι ώρες την ημέρα χρησιμοποιώντας ψηφιακές συσκευές, ενώ οι έφηβοι φτάνουν και τις εννέα ή περισσότερες. Αυτή η έκθεση έχει κόστος.
Έρευνες δείχνουν ότι η αυξημένη χρήση οθονών συνδέεται με ψυχολογική πίεση, ασταθή διάθεση, άγχος, διαταραχές ύπνου και περιορισμένη συμμετοχή στον έξω κόσμο.
Ένα σημαντικό κομμάτι της επίδρασης των οθονών στην προσοχή έχει να κάνει με τον ύπνο. Οι ψηφιακές συσκευές εκπέμπουν μπλε φως, το οποίο διαταράσσει τη μελατονίνη, την ορμόνη που ρυθμίζει τους κιρκάδιους ρυθμούς και τον ύπνο.
Όταν τα παιδιά εκτίθενται σε μπλε φως τη νύχτα, μειώνεται η ποιότητα του ύπνου τους, προκαλώντας ένα ντόμινο επιπτώσεων, όπως:
- Μειωμένη συναισθηματική ρύθμιση
- Υποβαθμισμένη προσοχή
- Αυξημένη ευερεθιστότητα
- Υψηλότερη αντίδραση στο άγχος
Με την πάροδο του χρόνου, η έλλειψη καλού ύπνου συνδέεται με διαταραχές της διάθεσης, στρες και μειωμένη ανθεκτικότητα.
Το άγχος ανταγωνίζεται την προσοχή
Το άγχος και η προσοχή βρίσκονται σε πόλεμο… Όταν το νευρικό σύστημα ενεργοποιείται λόγω άγχους, ο εγκέφαλος περνά σε λειτουργία “επαγρύπνησης”, εστιάζοντας στην αντίδραση και την παρακολούθηση του περιβάλλοντος. Αυτό κάνει τη συγκέντρωση ακόμα πιο δύσκολη, καθώς η ανάγκη για επιτήρηση του περιβάλλοντος καταλαμβάνει τις νοητικές ικανότητες που απαιτούνται για εστίαση.
Πώς να βοηθήσουμε τα παιδιά
Μερικές πρακτικές στρατηγικές περιλαμβάνουν:
- Περιορίστε τον χρόνο με οθόνες: Μην ξεκινάτε τη μέρα online, κρατήστε τις συσκευές εκτός των υπνοδωματίων τη νύχτα και περιορίστε τον χρόνο για διαδικτυακές δραστηριότητες.
- Δημιουργήστε χρόνους ξεκούρασης: Ενθαρρύνετε τα παιδιά να περνούν χρόνο έξω, να κάνουν διάλειμμα για κίνηση και να ανακαλύψουν χόμπι που απορροφούν φυσικά την προσοχή τους.
- Αποκατάσταση και όχι τιμωρία: Αντιμετωπίστε την προσοχή ως κάτι που χρειάζεται αποκατάσταση, όχι τιμωρία. Η ανάκτηση της προσοχής συμβαίνει μέσω της ξεκούρασης και της αλλαγής του ρυθμού, όχι μέσω αυστηρών κανόνων και τιμωριών.