Κανείς δεν θέλει να μεγαλώσει παιδιά που απλώς ακολουθούν το πλήθος και δυσκολεύονται να παίρνουν αποφάσεις. Αυτό που θέλουν οι γονείς είναι τα παιδιά τους να ξέρουν τι θέλουν και να μπορούν να λύνουν προβλήματα μόνα τους. Ωστόσο, το να μάθει ο γονιός ένα παιδί να σκέφτεται αυτόνομα είναι συχνά πιο δύσκολο απ’ όσο ακούγεται.
Διαβάστε επίσης: Μαμάδες, τα πάτε καλύτερα απ’ ό,τι νομίζετε!
Δεν πρόκειται για μια δεξιότητα που ξεκινά μόνο στο δημοτικό ή στο γυμνάσιο. Το να μαθαίνουν τα παιδιά να σκέφτονται μόνα τους ξεκινά νωρίτερα απ’ όσο νομίζουν οι γονείς, όπως λένε οι ειδικοί. Ακολουθούν πέντε τρόποι για να βοηθήσετε το παιδί σας να σκέφτεται μόνο του, ξεκινώντας από τότε που είναι ακόμα μωρό.
1. Κάντε ένα βήμα πίσω
Αν το νήπιό σας δυσκολεύεται με ένα παιχνίδι ταξινόμησης σχημάτων, μπορεί να μπείτε στον πειρασμό να πάρετε εσείς το σχήμα και να το βάλετε στη σωστή τρύπα. Πριν το κάνετε, αναρωτηθείτε τι είναι πιο σημαντικό εκείνη τη στιγμή. Να μειώσετε τη ματαίωσή του ή να το βοηθήσετε να αναπτύξει δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων;
Οι επιστήμονες υποστηρίζουν πως η εκμάθηση της ανεξαρτησίας ξεκινά από την πρώιμη παιδική ηλικία και διαφέρει ανάλογα με την ηλικία του παιδιού. Αν οι γονείς εξασκηθούν στο να κάνουν ένα βήμα πίσω και να αφήνουν το παιδί να λύνει προβλήματα μόνο του -ακόμη και από τη βρεφική ηλικία- αυτό θα το βοηθήσει σημαντικά να πλοηγηθεί στον κόσμο. Για παράδειγμα, αντί να βάλετε εσείς το κομμάτι του παζλ, δοκιμάστε να το καθοδηγήσετε λεκτικά, αφήνοντάς το να βρει τη λύση.
Φυσικά, αν το παιδί δυσκολεύεται πολύ, μπορείτε αργότερα να του δείξετε τη σωστή κατεύθυνση. Το «κλειδί» είναι να του δώσετε την ευκαιρία να σκεφτεί το πρόβλημα. Αργότερα, αυτό μπορεί να μεταφραστεί στο να χειριστεί ακόμη και μια κοινωνική κατάσταση με φίλους χωρίς να επεμβαίνετε εσείς.
2. Δώστε το παράδειγμα στα παιδιά
Δείξτε υπεύθυνες αποφάσεις και γίνετε διαφανείς σχετικά με το πώς και γιατί τις παίρνετε. Μπορείτε να μιλάτε φωναχτά για τη σκέψη σας, ακόμη κι όταν τα παιδιά είναι μικρά, ώστε να κατανοούν το σκεπτικό σας.
Καθώς μεγαλώνουν, αυτή η διαφάνεια μπορεί να επεκταθεί σε συζητήσεις για κοινωνικά θέματα, οικονομικές αποφάσεις ή αξίες του σπιτιού. Αν τα παιδιά παρατηρούν πώς και γιατί αποφασίζετε, δεν σημαίνει ότι τα αναγκάζετε να σκέφτονται όπως εσείς, απλώς τους δείχνετε τη διαδρομή προς μια ανεξάρτητη απόφαση.
Αν το παιδί σας σας αμφισβητήσει ή προτείνει μια εναλλακτική λύση, είναι σημαντικό να αναγνωρίσετε τις σκέψεις και τα συναισθήματά του, ακόμη κι αν η λύση μοιάζει παράξενη.
3. Ακούστε τα παιδιά πριν μιλήσετε
Όπως και με το «βήμα πίσω», το να ακούτε πραγματικά το παιδί σας -αντί να του επιβάλλετε μια απόφαση- είναι κρίσιμο, ειδικά όσο μεγαλώνει. Το να μαθαίνουν τα παιδιά να σκέφτονται μόνα τους σημαίνει ότι οι γονείς πρέπει σταδιακά να χαλαρώνουν τον έλεγχο, ώστε τα παιδιά να αποκτούν αυτοπεποίθηση και εμπειρία στις αποφάσεις τους.
Υποστηρίξτε την ανάγκη του παιδιού για αυτονομία, δίνοντας συμβουλές, μόνο αφού ακούσετε τι έχει να πει και ποια είναι η δική του κατεύθυνση. Ο ρόλος σας δεν είναι να λύνετε όλα τα προβλήματα του παιδιού. Είναι να του δώσετε την αυτοπεποίθηση και τα εργαλεία να τα λύνει μόνο του.
4. Προκαλέστε τα
Μπορεί να θέλετε να βοηθήσετε το μωρό σας κάθε φορά που προσπαθεί να σηκωθεί, όμως το να το ενθαρρύνετε να το κάνει μόνο του είναι πολύτιμο μάθημα ανεξαρτησίας.
Για μεγαλύτερα παιδιά, προτείνεται η ενθάρρυνση του εσωτερικού διαλόγου ή της γραφής σε ημερολόγιο. Αντί να τους λέτε πώς να αντιδράσουν σε μια κοινωνική κατάσταση, ρωτήστε τα «αυτό έκανε ο φίλος σου, εσύ τι θα έκανες;». Τα υποθετικά σενάρια τα βοηθούν να εξασκηθούν στη σκέψη τους. Επίσης, η συμμετοχή σε δραστηριότητες μπορεί να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση και να τα κάνει πιο άνετα στο να εκφράζονται.
5. Υπενθυμίστε στα παιδιά ότι τα λάθη επιτρέπονται
Το να σκέφτεται κάποιος μόνος του δεν σημαίνει ότι θα παίρνει πάντα σωστές αποφάσεις. Είναι σημαντικό τα παιδιά να νιώθουν ότι, ακόμη κι αν μια απόφαση δεν πάει καλά, αυτό αποτελεί μέρος της μάθησης.
Συζητήστε μαζί τους και ομαλοποιήστε το γεγονός ότι όλοι κάνουν λάθη και ότι το πιο σημαντικό είναι να μαθαίνουμε από αυτά. Αντί να διορθώνετε αμέσως την κατάσταση, βοηθήστε τα παιδιά να σκεφτούν τι πήγε στραβά.
Τελικά, τα παιδιά δεν πρέπει να φοβούνται να σκέφτονται μόνα τους μήπως κάνουν λάθος. Πρέπει να μάθουν ότι η δοκιμή ιδεών είναι μια δημιουργική και διδακτική διαδικασία και ότι τα λάθη τα βοηθούν να παίρνουν καλύτερες αποφάσεις όσο μεγαλώνουν.