Η εφηβεία είναι μια περίοδος έντονων εσωτερικών ανακατατάξεων. Ο εγκέφαλος αναδιοργανώνεται, το συναίσθημα εντείνεται και η ανάγκη για αυτονομία γίνεται κυρίαρχη. Όταν ένα παιδί έρχεται αντιμέτωπος με κάτι συναισθηματικά δύσκολο, συχνά επιλέγει την απόσυρση ως τρόπο επεξεργασίας. Όχι επειδή δεν χρειάζεται τους γονείς του, αλλά επειδή μαθαίνει –σιγά σιγά– να στέκεται μόνος του απέναντι στα δύσκολα. Αυτό το στάδιο, όσο επώδυνο κι αν είναι για τον γονέα, αποτελεί θεμέλιο για την ανάπτυξη ανθεκτικότητας και αυτορρύθμισης.
Η απόσυρση ως αναπτυξιακό βήμα για το παιδί
Η ικανότητα να αντέχει κανείς δυσάρεστα συναισθήματα, να τα αναγνωρίζει και να τα ρυθμίζει χωρίς άμεση εξωτερική βοήθεια, θεωρείται βασικό αναπτυξιακό ορόσημο της εφηβείας. Ο έφηβος εξασκείται στο να «κρατά» το συναίσθημά του, να το παρατηρεί και να το επεξεργάζεται.
Διαβάστε επίσης: Γονείς: Τι προκλήσεις αντιμετωπίζουν σήμερα;
Με άλλα λόγια, η εσωστρέφεια δεν σημαίνει απαραίτητα πρόβλημα. Συχνά σημαίνει εσωτερική εργασία.
Ο δύσκολος ρόλος του γονέα: να είναι παρών χωρίς να εισβάλλει
Η φροντίδα ενός παιδιού περιλαμβάνει και την προετοιμασία του για να αποχωριστεί σταδιακά τον γονέα. Σε αυτή τη φάση, η στήριξη δεν εκφράζεται πάντα με λύσεις, συμβουλές ή παρεμβάσεις. Πολύ συχνά εκφράζεται με χώρο.
Το μεγαλύτερο στοίχημα για τον γονέα είναι να διαχειριστεί το δικό του άγχος. Η παρόρμηση να «διορθώσουμε» τον πόνο του παιδιού μας είναι ανθρώπινη. Όμως η υπερβολική παρέμβαση μπορεί άθελά μας να στείλει το μήνυμα: «Δεν πιστεύω ότι μπορείς να το αντέξεις».
Πρώτα φροντίζουμε τον εαυτό μας
Όταν ένα παιδί αποσύρεται, συχνά ενεργοποιούνται και δικά μας παλιά βιώματα. Ίσως θυμόμαστε πώς μας φέρθηκαν οι δικοί μας γονείς όταν ήμασταν έφηβοι. Ίσως αναδύονται άλυτα συναισθήματα μοναξιάς, θυμού ή εγκατάλειψης.
Η αναγνώριση αυτών των εσωτερικών αντιδράσεων είναι κρίσιμη. Όσο πιο καθαρά βλέπουμε τι μας ανήκει και τι ανήκει στο παιδί, τόσο πιο νηφάλια μπορούμε να σταθούμε δίπλα του.
Η ήρεμη, σταθερή παρουσία λειτουργεί ρυθμιστικά για το νευρικό σύστημα του εφήβου, ακόμη κι όταν εκείνος δείχνει απόμακρος.
Πότε πλησιάζουμε το παιδί και πότε κάνουμε πίσω
Ένας γενικός κανόνας είναι να αφήνουμε τον έφηβο να ορίσει τον ρυθμό της αποκάλυψης. Μπορούμε, ωστόσο, να κατονομάσουμε με απλό και μη επικριτικό τρόπο όσα παρατηρούμε:
«Σε βλέπω πιο ήσυχη τελευταία και θέλω να ξέρεις ότι είμαι εδώ, αν χρειαστείς κάτι.»
Αυτό ανοίγει μια πόρτα χωρίς να πιέζει.
Παράλληλα, είναι σημαντικό να παρακολουθούμε βασικούς δείκτες λειτουργικότητας:
Ύπνος
Όρεξη
Σχολική φοίτηση
Επαφή με φίλους και οικογένεια
Σημαντικές και επίμονες αλλαγές σε αυτούς τους τομείς μπορεί να υποδηλώνουν την ανάγκη για επαγγελματική αξιολόγηση.
