Τα τελευταία χρόνια, αρκετές έρευνες δείχνουν ότι όλο και περισσότεροι νέοι αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην αυτοπεποίθηση. Σε μελέτες που αφορούν τη Γενιά Z, πολλοί δηλώνουν ότι συγκρίνουν τον εαυτό τους με τους άλλους ή αμφιβάλλουν για τις ικανότητές τους.
Η ενίσχυση της αυτοπεποίθησης των παιδιών δεν αφορά μόνο το πώς νιώθουν για τον εαυτό τους σήμερα. Επηρεάζει επίσης την ικανότητά τους να παίρνουν πρωτοβουλίες, να αντιμετωπίζουν δυσκολίες και να μαθαίνουν από τα λάθη τους. Παιδιά που νιώθουν σιγουριά για τον εαυτό τους είναι πιο πιθανό να εκφράζουν τις απόψεις τους, να δοκιμάζουν νέα πράγματα και να αναπτύσσουν μεγαλύτερη ψυχική ανθεκτικότητα.
Διαβάστε επίσης: Εφηβεία: Οι «δημοφιλείς» μαθητές και η δύναμη των social media
Η «εσωτερική φωνή» των παιδιών
Ένα από τα βασικά στοιχεία που επηρεάζουν την αυτοπεποίθηση είναι ο τρόπος με τον οποίο μιλάμε στον εαυτό μας. Στην ψυχολογία αυτό περιγράφεται ως εσωτερικός διάλογος και συνδέεται με την έννοια της αυτοομίλιας (self-talk).
Ακόμη και από μικρή ηλικία, τα παιδιά αρχίζουν να αναπτύσσουν μια εσωτερική φωνή που σχολιάζει τις πράξεις και τις εμπειρίες τους. Αν αυτή η φωνή είναι υπερβολικά αυστηρή ή επικριτική, μπορεί να οδηγήσει σε αμφιβολίες και χαμηλή αυτοπεποίθηση.
Γι’ αυτό είναι σημαντικό τα παιδιά να μάθουν να αναγνωρίζουν πότε οι σκέψεις τους γίνονται υπερβολικά αρνητικές. Μια απλή πρακτική είναι να τα ενθαρρύνουμε να κάνουν στον εαυτό τους μερικές ερωτήσεις όταν εμφανίζονται τέτοιες σκέψεις:
-
Είναι πράγματι αλήθεια αυτό που σκέφτομαι;
-
Με βοηθά αυτή η σκέψη ή με αποθαρρύνει;
-
Υπάρχει ένας πιο δίκαιος ή ενθαρρυντικός τρόπος να δω την κατάσταση;
Με τον τρόπο αυτό, τα παιδιά μαθαίνουν να αντικαθιστούν την υπερβολική αυτοκριτική με σκέψεις που είναι πιο ρεαλιστικές και υποστηρικτικές.
Η σημασία του να αποδεχόμαστε τα λάθη μας
Ένα δεύτερο βασικό στοιχείο για την ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τα λάθη και τις αποτυχίες. Στην ψυχολογία, η ικανότητα να μαθαίνουμε από τις δυσκολίες συνδέεται με την έννοια της ανθεκτικότητας.
Τα παιδιά συχνά χάνουν την αυτοπεποίθησή τους όταν αποτυγχάνουν σε κάτι – για παράδειγμα όταν δυσκολεύονται σε ένα μάθημα ή όταν αντιμετωπίζουν απόρριψη από συνομηλίκους. Αν η αποτυχία παρουσιαστεί ως κάτι οριστικό, μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την εικόνα που έχουν για τον εαυτό τους.
Αντίθετα, όταν τα παιδιά μαθαίνουν ότι τα λάθη αποτελούν μέρος της διαδικασίας μάθησης, αποκτούν μια πιο υγιή στάση απέναντι στις δυσκολίες. Κάθε αποτυχία μπορεί να μετατραπεί σε ευκαιρία για αναστοχασμό και βελτίωση.
Μια απλή προσέγγιση είναι να ενθαρρύνονται τα παιδιά να σκεφτούν τι έμαθαν από μια δύσκολη εμπειρία και τι θα μπορούσαν να κάνουν διαφορετικά την επόμενη φορά. Έτσι μετατοπίζεται η προσοχή από το λάθος στην εξέλιξη.
Από την αποτυχία στην αυτοπεποίθηση
Η διαδικασία αυτή μπορεί να περιλαμβάνει τρία βασικά στάδια:
Κατανόηση: Το παιδί αναγνωρίζει τι συνέβη και τι μπορεί να μάθει από την εμπειρία.
Αποδέσμευση: Μαθαίνει να αφήνει πίσω του το λάθος, χωρίς να το κουβαλά ως μόνιμη ταυτότητα.
Επανεκκίνηση: Επιστρέφει στη δραστηριότητα με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και διάθεση για νέα προσπάθεια.
Αυτή η στάση βοηθά τα παιδιά να αντιλαμβάνονται ότι η αξία τους δεν καθορίζεται από ένα αποτέλεσμα ή μια αποτυχία.