Όλοι οι γονείς έχουν περάσει στιγμές απογοήτευσης κατά τις οποίες προσπαθούν να καθησυχάσουν, να πείσουν, να ενθαρρύνουν τα παιδιά τους να ξεκινήσουν μια εργασία ή να πάρουν μια απόφαση ενώ εκείνα παραμένουν «κολλημένα» στην αρχή. Ακόμα και οι πιο απλές δουλειές στο σπίτι μπορεί να προκαλέσουν αγωνία και οι μικρές αποφάσεις να φαίνονται βουνό στο μυαλό τους. Συνεχίζουν να κάνουν τις ίδιες ερωτήσεις και, όσο κι αν προσπαθείτε, οι απαντήσεις σας δεν φαίνεται να βοηθούν…
Εκ πρώτης όψεως, όλο αυτό μπορεί να μοιάζει με αναβλητικότητα, απείθεια ή έλλειψη ενδιαφέροντος. Στην πραγματικότητα ωστόσο, σε κάποιες περιπτώσεις, πίσω από αυτή τη συμπεριφορά κρύβεται η υπερανάλυση — το παιδί απλώς κολλάει μέσα σε ένα φαύλο κύκλο σκέψεων. Και τότε, μαντέψτε τι γίνεται: αρχίζετε κι εσείς να ανησυχείτε, αναλογιζόμενοι: «Αν δεν μπορεί να το κάνει αυτό τώρα, πώς θα τα καταφέρει στη ζωή;»
Διαβάστε επίσης: Dad gaps: Τι είναι και γιατί μπλοκάρουν τους μπαμπάδες;
Τα παρεξηγημένα παιδιά
Πολλά ευαίσθητα & ικανά παιδιά θέλουν να τα πάνε καλά. Ακριβώς γι’ αυτό το λόγο, το μυαλό τους μπαίνει σε υπερβολική ανάλυση:
- «Τι θα γίνει αν κάνω λάθος;»
- «Τι θα γίνει αν ξεχάσω κάτι σημαντικό;»
- «Τι θα γίνει αν αυτό που έκανα δεν είναι αρκετά καλό;»
Το αποτέλεσμα; Σταματούν, ζητούν επιβεβαίωση ή αποσπώνται με βιντεοπαιχνίδια και social media. Όσο περισσότερο υπεραναλύουν, τόσο πιο δύσκολο είναι να προχωρήσουν.
Δυστυχώς, οι ενήλικες συχνά βλέπουμε μόνο τα εμφανή αποτελέσματα (καθυστερήσεις, αντίσταση και συναισθηματική αντίδραση) αντί να εντοπίσουμε την αόρατη αιτία.
Τα παιδιά που υπεραναλύουν μπορεί να σκέφτονται: «Κάτι δεν πάει καλά με μένα». Αυτή η σκέψη μειώνει την αυτοπεποίθηση και την ανθεκτικότητά τους. Συνήθως οι γονείς λένε: «Θα τα καταφέρεις», «Ξέρεις τι να κάνεις» ή «Απλώς ξεκίνα». Όμως, τις περισσότερες φορές, η υπερανάλυση δεν είναι θέμα γνώσης. Πρόκειται για ένα «μποτιλιάρισμα» στο μυαλό του παιδιού, που το κάνει να νιώθει ότι δεν μπορεί να τα καταφέρει μόνο του.
Υπερανάλυση, όχι τεμπελιά: Πώς να βοηθήσετε το παιδί σας
Η υπερανάλυση είναι αντιμετωπίσιμη. Δεν χρειάζεται να αλλάξετε την ευαισθησία ή την τάση του παιδιού να σκέφτεται βαθιά — άλλωστε ακριβώς αυτά, είναι τα δυνατά του σημεία. Τα μυστικά είναι:
- Θέσπιση ορίων και κατεύθυνσης: Βοηθήστε το παιδί να δομήσει τα βήματα που πρέπει να κάνει ώστε να μην κατακλύζεται από υπερβολικές επιλογές.
- Διδασκαλία δεξιοτήτων διαχείρισης σκέψεων: Το παιδί πρέπει να καταλάβει ότι οι ανησυχητικές σκέψεις είναι απλά σκέψεις & δεν το ορίζουν ως προσωπικότητα.
- Καλλιέργεια αυτονομίας και ανθεκτικότητας: Αντί να παρεμβαίνετε σε κάθε λεπτομέρεια, ενθαρρύνετε την εμπιστοσύνη στις δικές του δυνάμεις.
Στόχος δεν είναι να μεγαλώσουμε παιδιά χωρίς ανησυχίες, αλλά παιδιά που καταλαβαίνουν ότι οι δυσάρεστες σκέψεις τους δεν καθορίζουν ποια είναι. Αυτή η πεποίθηση αποτελεί τη βάση της μακροχρόνιας αυτοπεποίθησης και ανθεκτικότητας.
Συμπερασματικά, ένα παιδί που υπεραναλύει, αυτό που χάνει πρώτα δεν είναι η απόδοση, αλλά το αίσθημα ικανότητάς του. Όσο πιο γρήγορα αναγνωρίσουμε αυτό το μοτίβο, τόσο πιο γρήγορα μπορούμε να το βοηθήσουμε να το επανακτήσει και να ανακαλύψει ότι ναι, μπορεί να τα καταφέρει.