Τα τελευταία χρόνια η ψυχολογική δυσφορία έχει αυξηθεί μεταξύ των εφήβων σε όλο τον κόσμο, ιδιαίτερα στα κορίτσια. Μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of Child Psychology and Psychiatry αποκαλύπτει ότι το χάσμα στην ψυχική υγεία μεταξύ αγοριών και κοριτσιών έχει διευρυνθεί.
Διαβάστε επίσης: Γονείς «κοάλα»: Τελικά, οι πολλές αγκαλιές κάνουν κακό στο παιδί;
Οι μεγάλες προσδοκίες της κοινωνίας για τα κορίτσια
Παραδόξως δε, αυτή η διεύρυνση αφορά περισσότερο σε χώρες με υψηλότερα επίπεδα ισότητας των φύλων. Γιατί μπορεί να συμβαίνει όμως αυτό; Οι ερευνητές συνέδεσαν αυτή τη διεύρυνση με την αύξηση της ακαδημαϊκής πίεσης και το διπλό φορτίο προσδοκιών που επιβάλλεται στις νεαρές γυναίκες.
Η εφηβεία αποτελεί μια ευαίσθητη περίοδο ανάπτυξης του εγκεφάλου και κοινωνικής ωρίμασης. Τα προβλήματα ψυχικής υγείας που εμφανίζονται σε αυτή την κρίσιμη φάση συχνά συνεχίζονται μέχρι την ενηλικίωση.
Τα κορίτσια εμφανίζουν πιο «ευαίσθητη» ψυχική υγεία
Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι δείκτες ψυχικής υγείας των εφήβων έχουν μειωθεί από τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Τα κορίτσια τείνουν να αναφέρουν υψηλότερα ποσοστά των λεγόμενων «εσωτερικευμένων» συμπτωμάτων, τα οποία περιλαμβάνουν έντονα συναισθήματα θλίψης, ευερεθιστότητα, νευρικότητα και διαταραχές ύπνου.
Η διαφορά στην εμφάνιση αυτών των συμπτωμάτων μεταξύ αγοριών και κοριτσιών είναι γνωστή ως «χάσμα φύλου στην ψυχική υγεία». Μεταξύ άλλων παραγόντων, το πολιτισμικό πλαίσιο παίζει σημαντικό ρόλο στο πώς οι έφηβοι βιώνουν το άγχος.
Οι ίσες κοινωνίες πρέπει να στοχεύουν στη μείωση των διακρίσεων, οδηγώντας σε ευημερία για τις νεαρές γυναίκες. Από την άλλη, η ζωή στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες μπορεί, άθελά της, να δημιουργεί εξαντλητικές προσδοκίες. Σε αυτό το σενάριο, τα κορίτσια πιέζονται να διαπρέψουν ακαδημαϊκά και επαγγελματικά, ενώ μπορεί να εξακολουθούν να έρχονται αντιμέτωπες με στερεότυπα.
Η έρευνα
Η επικεφαλής ερευνήτρια από το Πανεπιστήμιο του Ουτρέχτης στην Ολλανδία διερεύνησε στη μελέτη της αν το χάσμα στην ψυχική υγεία αυξανόταν ταχύτερα σε πιο ίσες κοινωνίες με την πάροδο του χρόνου και αν οι αλλαγές σε συγκεκριμένους καθημερινούς στρεσογόνους παράγοντες μπορούσαν να εξηγήσουν τις χειρότερες τάσεις.
Η ομάδα ανέλυσε δεδομένα από μια μεγάλη διεθνή έρευνα, τη Health Behaviour in School-aged Children study, με συμμετοχή πάνω από 1,2 εκατομμύρια εφήβων ηλικίας 11 έως 15 ετών σε 43 χώρες. Οι έρευνες διεξήχθησαν κάθε τέσσερα χρόνια μεταξύ 2002 και 2022, καταγράφοντας πόσο συχνά οι μαθητές εμφάνιζαν συμπτώματα δυσφορίας σε περίοδο έξι μηνών.
Τα αποτελέσματα για την ψυχική υγεία
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα ψυχολογικά συμπτώματα αυξήθηκαν για αγόρια και κορίτσια παγκοσμίως τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Ωστόσο, το παράδοξο ήταν ότι το χάσμα μεταξύ των φύλων αυξήθηκε πολύ γρηγορότερα στις χώρες με υψηλή ισότητα των φύλων. Το 2002, τα κορίτσια σε πιο ίσες χώρες ανέφεραν χαμηλότερα επίπεδα συμπτωμάτων από τους συνομηλίκους τους σε λιγότερο ίσες χώρες. Μέχρι το 2022, αυτό το πλεονέκτημα είχε εξαφανιστεί.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η πίεση από το σχολείο αυξήθηκε με πολύ μεγαλύτερο ρυθμό για τα κορίτσια σε χώρες με ισχυρή ισότητα. Παράλληλα, η αίσθηση κοινωνικής στήριξης από τους συμμαθητές μειώθηκε πιο έντονα για τα κορίτσια σε αυτές τις χώρες.
Η μελέτη υποδηλώνει ότι η αύξηση της ακαδημαϊκής πίεσης για τα έφηβα κορίτσια εξηγεί εν μέρει τη διεύρυνση του χάσματος στα ψυχολογικά συμπτώματα. Παρά το γεγονός ότι η ισότητα των φύλων έχει φέρει ευκαιρίες, οι νέες γυναίκες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν έντονους ανταγωνισμούς και ιδανικά τελειότητας.
Η σύνδεση μεταξύ ισότητας των φύλων και επιδείνωσης της ψυχικής υγείας των κοριτσιών δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι το να είμαστε όλοι ίσοι δεν είναι απαραίτητο, ωστόσο υπονοείται πως η ισότητα δεν είναι ακόμη ολοκληρωμένη και σε όλους τους τομείς, όπως θα έπρεπε.