Πολλοί ενήλικες πιστεύουν ότι το καλό παιχνίδι σχετίζεται με κανόνες, μάθηση ή σωστή συμπεριφορά. Όμως, τα παιδιά το βλέπουν πολύ διαφορετικά. Σύμφωνα με μια νέα έρευνα από τη Δανία, δεν έχει να κάνει με την τελειότητα, αλλά με το πώς νιώθουν τα παιδιά τη στιγμή που παίζουν.
Διαβάστε επίσης: Γονεϊκότητα: Πώς σπάμε τον κύκλο της εξάντλησης;
Μια διαφορετική προσέγγιση
Σε αντίθεση με προηγούμενες μελέτες που εστίαζαν στις απόψεις των ενηλίκων, αυτή η έρευνα αντιμετώπισε τα παιδιά ως «ειδικούς» των δικών τους εμπειριών. Οι επιστήμονες δεν τα παρατηρούσαν απλώς, αλλά τους ζήτησαν να περιγράψουν πραγματικές εμπειρίες παιχνιδιού, τόσο θετικές όσο και αρνητικές. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το παιχνίδι δεν είναι κάτι απλό. Επηρεάζεται από συναισθήματα, σχέσεις και συνθήκες και η αίσθηση του παιδιού γι’ αυτό αλλάζει συνεχώς.
Τι κάνει το παιχνίδι καλό
Η μελέτη εντόπισε επτά βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν την ποιότητα του παιχνιδιού:
- το συναίσθημα που προκαλεί
- η ένταξη, το να νιώθει δηλαδή το παιδί ότι ανήκει
- η φαντασία
- το έντονο και «άγριο» παιχνίδι
- το να υπάρχει κάτι να κάνει
- η προσβασιμότητα, δηλαδή να μπορούν όλοι να συμμετέχουν
- το «σπάσιμο» κανόνων
Από όλα αυτά, το πιο σημαντικό είναι το συναίσθημα. Τα παιδιά περιγράφουν το καλό παιχνίδι ως σύνολο στιγμών, όπου γελούν, χαμογελούν και νιώθουν χαρά. Αντίθετα, το κακό παιχνίδι συνδέεται με βαρεμάρα, εκνευρισμό ή ακόμα και λύπη.
Ένταξη και συμμετοχή
Ένα βασικό στοιχείο είναι το να νιώθει το παιδί ότι ανήκει στην ομάδα. Όταν ένα παιδί νιώθει αποκλεισμένο ή αγνοημένο, το παιχνίδι χαλάει γρήγορα. Επίσης, σημαντικό είναι το παιχνίδι να είναι εύκολα προσβάσιμο, δηλαδή να μπορεί κάθε παιδί να συμμετέχει και να νιώθει ικανό γι’ αυτό και μέσα σε αυτό. Όταν τα παιδιά βλέπουν ότι βελτιώνονται, ενισχύεται η αυτοπεποίθησή τους.
Ο ρόλος της φαντασίας και της έντασης
Το παιχνίδι δεν είναι πάντα ήρεμο. Επίσης, πολλά παιδιά απολαμβάνουν τη φαντασία και δημιουργούν κόσμους έξω από την πραγματικότητα, όπως ιστορίες φαντασίας ή παιχνίδια ρόλων.
Επιπλέον, σύμφωνα με τα ευρήματα, το έντονο παιχνίδι -τρέξιμο, φωνές, σωματική δραστηριότητα- μπορεί να είναι πολύ διασκεδαστικό. Ωστόσο, αν ξεφύγει, μπορεί να γίνει δυσάρεστο για κάποια παιδιά. Ενδιαφέρον είναι ότι μερικές φορές, το «σπάσιμο» των κανόνων ή λίγη σκανδαλιά το κάνει πιο διασκεδαστικό, αν και αυτό δεν ισχύει για όλους.
Πότε το παιχνίδι γίνεται κακό
Δύο βασικοί λόγοι που τα παιδιά δεν το ευχαριστιούνται είναι το να μην υπάρχει κάτι να κάνουν μέσα σε αυτό ή το να νιώθουν αποκλεισμένα, όσο παίζουν. Επίσης, όταν οι γονείς ή οι δάσκαλοι παρεμβαίνουν υπερβολικά και το ελέγχουν, τα παιδιά συχνά το βιώνουν σαν υποχρέωση ή μάθημα και όχι σαν πραγματική διασκέδαση.
Κάθε παιδί είναι διαφορετικό
Δεν απολαμβάνουν όλα τα παιδιά τα ίδια παιχνίδια. Κάποια προτιμούν ήσυχες και δημιουργικές δραστηριότητες, ενώ άλλα αγαπούν τη δράση και την ένταση. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει «σωστός» τρόπος παιχνιδιού για όλους.
Τι έχει πραγματική σημασία στο παιχνίδι;
Μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Psychology, αλλάζει τον τρόπο που βλέπουμε το παιχνίδι. Δείχνει ότι δεν έχει να κάνει με κανόνες ή στόχους μάθησης, αλλά με:
- συναισθήματα
- ελευθερία
- σύνδεση με τους άλλους
Συμπερασματικά, τα παιδιά δεν χρειάζονται το «τέλειο» παιχνίδι. Χρειάζονται χώρο να εξερευνήσουν, να κάνουν επιλογές και να απολαμβάνουν τη στιγμή. Όταν γελούν, συμμετέχουν και νιώθουν καλά, τότε το παιχνίδι αποκτά πραγματική αξία.