«Μπράβο που προσπάθησες». Ίσως αυτή να είναι μία από τις πιο σημαντικές φράσεις που μπορούμε να πούμε σε ένα παιδί. Σε μια εποχή όπου η ανάγκη για υψηλές επιδόσεις και διάκριση καθώς και οι συγκρίσεις ξεκινούν δυστυχώς όλο και νωρίτερα, η ευγενής άμιλλα αποτελεί ένα πολύτιμο μάθημα ζωής για τα παιδιά. Η Παγκόσμια Ημέρα Ευγενούς Άμιλλας μάς θυμίζει ότι ο πραγματικός στόχος δεν είναι μόνο η νίκη, αλλά ο τρόπος με τον οποίο παίζουμε, συνεργαζόμαστε και αντιμετωπίζουμε τους άλλους. Και αυτό το μάθημα ξεκινά πρώτα από το σπίτι.

Τι σημαίνει πραγματικά «ευγενής άμιλλα»;

Η ευγενής άμιλλα δεν σημαίνει ότι το παιδί δεν θα θέλει να κερδίσει. Σημαίνει ότι μαθαίνει να:

  • σέβεται τους άλλους,
  • ακολουθεί κανόνες,
  • συνεργάζεται,
  • διαχειρίζεται την ήττα,
  • χαίρεται τη συμμετοχή και την προσπάθεια.

Είναι μια δεξιότητα που θα το ακολουθεί παντού: στο σχολείο, στις φιλίες, στον αθλητισμό ενώ αργότερα και στην επαγγελματική ζωή.

Όταν η νίκη γίνεται αυτοσκοπός

Πολλά παιδιά μεγαλώνουν με το μήνυμα ότι «πρέπει να είναι τα καλύτερα». Χωρίς να το καταλαβαίνουμε, συχνά ενισχύουμε κι εμείς αυτή την πίεση:

  • συγκρίνοντας το παιδί με άλλα παιδιά,
  • δίνοντας υπερβολική σημασία στο αποτέλεσμα,
  • εστιάζοντας μόνο στην πρωτιά ή στους βαθμούς.

Όμως όταν ένα παιδί φοβάται συνεχώς μήπως χάσει, μπορεί να αρχίσει να αποφεύγει τις προκλήσεις, να αγχώνεται υπερβολικά ή να συνδέει την αξία του μόνο με την επιτυχία και όλα αυτά μπορούν να έχουν βαθύτερες συνέπειες στην ψυχική υγεία.

Όταν ένα παιδί συνδέει την αξία του μόνο με το να κερδίζει ή να είναι “το καλύτερο”, μπορεί να ζει σε μια μόνιμη κατάσταση πίεσης. Η αυτοεκτίμησή του γίνεται εύθραυστη και εξαρτάται από εξωτερικές επιδόσεις, αντί από την ίδια του την προσπάθεια και την προσωπικότητά του.

Με τον καιρό, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε:

  • έντονο άγχος επίδοσης και φόβο αποτυχίας,
  • χαμηλή αυτοπεποίθηση, ακόμα και σε τομείς που είναι ικανό,
  • εξουθενωτική τελειοθηρία,
  • εκνευρισμό ή απομόνωση.

Το πιο ανησυχητικό είναι ότι το παιδί μπορεί να μεγαλώσει πιστεύοντας πως η αγάπη και η αποδοχή εξαρτώνται από τα κατορθώματά του. Και αυτό δεν επηρεάζει μόνο την παιδική ηλικία, αλλά μπορεί να το ακολουθεί και στην ενήλικη ζωή. Γι’ αυτό έχει μεγάλη σημασία να μετατοπίζεται η έμφαση από το “πρέπει να είσαι ο καλύτερος” στο “προσπάθησες και αυτό έχει αξία”.

Πώς καλλιεργείται η ευγενής άμιλλα;

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα παιδιά μαθαίνουν κυρίως μέσα από το παράδειγμα των ενηλίκων. Μερικοί απλοί αλλά ουσιαστικοί τρόποι περιλαμβάνουν:

  • Να επιβραβεύουμε την προσπάθεια και όχι μόνο το αποτέλεσμα.
  • Να δείχνουμε σεβασμό όταν χάνουμε ή διαφωνούμε.
  • Να αποφεύγουμε τις συγκρίσεις με αδέλφια ή συμμαθητές.
  • Να δίνουμε χώρο στο παιδί να διαχειριστεί την απογοήτευση.
  • Να θυμίζουμε ότι τα λάθη είναι μέρος της μάθησης.

Ακόμα και ένα απλό επιτραπέζιο παιχνίδι μπορεί να γίνει ευκαιρία για πολύτιμα μαθήματα ζωής.

Το πιο σημαντικό μάθημα

Τα παιδιά δεν χρειάζεται να κερδίζουν πάντα. Χρειάζεται να μάθουν ότι η αξία τους δεν εξαρτάται από μια νίκη, έναν βαθμό ή ένα τρόπαιο.

Γιατί τελικά, ο άνθρωπος που ξέρει να σέβεται, να συνεργάζεται και να προσπαθεί με ήθος, βγαίνει πάντα κερδισμένος…