Αν το παιδί σας πέτυχε κάτι σημαντικό, είναι φυσικό να θέλετε να το επαινέσετε. Και ο έπαινος πράγματι έχει μεγάλη σημασία για την ανάπτυξη της αυτοπεποίθησής του. Ωστόσο, για πολλούς γονείς αυτό είναι μια λεπτή ισορροπία. Λίγα κομπλιμέντα μπορεί να κάνουν το παιδί να νιώσει ότι δεν το αναγνωρίζουν, ενώ πάρα πολλά μπορεί να ενισχύσουν την αλαζονεία του.
Διαβάστε επίσης: Συναισθηματική νοημοσύνη: 6 τρόποι να τη διδάξετε στο παιδί
Ο στόχος είναι το παιδί να ξέρει ότι είστε περήφανοι για αυτό, αλλά ταυτόχρονα να παραμένει ταπεινό, σεμνό και ευγνώμον για την αναγνώριση. Παρακάτω θα βρείτε πρακτικούς τρόπους για να επαινείτε σωστά την προσπάθεια και τα επιτεύγματα του παιδιού σας.
1. Έπαινος για πράγματα που πραγματικά έχουν σημασία
Τα παιδιά κάνουν πολλά πράγματα στην καθημερινότητά τους. Κάποια όμως έχουν μεγαλύτερη σημασία από άλλα. Για παράδειγμα, αν ένα παιδί συμμετείχε σε ένα ρεσιτάλ πιάνου, εξασκήθηκε καθημερινά και κατάφερε να παίξει ένα δύσκολο κομμάτι, τότε ένας έντονος έπαινος είναι απόλυτα δικαιολογημένος. Αν όμως δεν προετοιμάστηκε καθόλου και η εμφάνιση δεν πήγε καλά, ο έπαινος μπορεί να είναι πιο περιορισμένος.
2. Αναγνωρίστε την προσπάθεια
Ας πούμε ότι το παιδί σας παίζει τένις και μόλις κέρδισε έναν αγώνα σε ένα τουρνουά. Αν πείτε απλώς «είμαστε πολύ περήφανοι για σένα», το παιδί μπορεί να πιστέψει ότι μόνο η νίκη είχε σημασία. Αντί γι’ αυτό, μπορείτε να πείτε: «Δεν είναι ωραίο να βλέπεις ότι όλη η σκληρή δουλειά σου απέδωσε;». Έτσι το παιδί σας νιώθει ότι αναγνωρίζεται όχι μόνο η νίκη του, αλλά και η προσπάθεια που προηγήθηκε.
3. Έπαινος για τα εμπόδια που ξεπέρασε
Πολλά επιτεύγματα έρχονται μετά από δυσκολίες. Ίσως το παιδί θυσίασε χρόνο παιχνιδιού για να βελτιώσει τους βαθμούς του ή έχασε πολλούς αγώνες σκάκι πριν κερδίσει έναν σημαντικό. Όταν δείχνετε ότι παρατηρήσατε αυτές τις δυσκολίες, το παιδί καταλαβαίνει ότι εκτιμάτε την επιμονή και την αφοσίωσή του.
4. Δείξτε εμπιστοσύνη στις ικανότητές του
Όταν αναγνωρίζετε ένα επίτευγμα, δείχνετε στο παιδί ότι είστε χαρούμενοι για την επιτυχία του. Αν εκφράσετε εμπιστοσύνη ότι μπορεί να πετύχει παρόμοια ή ακόμα καλύτερα πράγματα στο μέλλον, το βοηθάτε να συνεχίσει να προσπαθεί.
5. Μην το παρακάνετε με τον έπαινο
Ο έπαινος πρέπει να είναι ανάλογος του γεγονότος. Για παράδειγμα, το να σκοράρει ένα παιδί σε έναν αγώνα ποδοσφαίρου αξίζει προσοχή, αλλά πιθανόν όχι ένα μεγάλο πάρτι. Μια πιο απλή επιβράβευση θα μπορούσε να είναι ένα παγωτό, πίτσα για βραδινό ή να διαλέξει το παιχνίδι της οικογένειας για το βράδυ. Η θετική επιβράβευση συνδέεται με το λεγόμενο growth mindset, δηλαδή την πεποίθηση ότι οι άνθρωποι μπορούν να αναπτύξουν τις ικανότητές τους μέσα από προσπάθεια και αφοσίωση.
6. Ο έπαινος πρέπει να δίνεται τη σωστή στιγμή
Ο έπαινος έχει μεγαλύτερη αξία, όταν δίνεται κοντά στο γεγονός. Για παράδειγμα ένα «μπράβο» αμέσως μετά τον αγώνα, ένα μικρό οικογενειακό γλυκό το ίδιο βράδυ. Αν περιμένετε πολλές μέρες, ο έπαινος χάνει μέρος της σημασίας του.
7. Μη συνδυάζετε τον έπαινο με κριτική
Μερικές φορές οι γονείς φοβούνται ότι ο έπαινος θα κάνει το παιδί αλαζονικό και τον «θάβουν» μέσα σε αρνητικά σχόλια. Καλύτερα να αφήσετε τα αρνητικά σχόλια για άλλη στιγμή και να δώσετε έναν ειλικρινή έπαινο για το συγκεκριμένο επίτευγμα.
8. Εστιάστε στο ίδιο το παιδί
Κάθε παιδί αξίζει τη δική του στιγμή αναγνώρισης. Αποφύγετε συγκρίσεις με αδέλφια, συμμαθητές, ξαδέλφια. Ο έπαινος πρέπει να αφορά το παιδί και τη δική του προσπάθεια.
9. Αναγνωρίστε και τη βοήθεια των άλλων
Μπορείτε να κρατήσετε το παιδί ταπεινό, βοηθώντας το να δει ότι η επιτυχία του δεν ήρθε μόνο από αυτό. Για παράδειγμα, αν πήρε άριστους βαθμούς, μπορείτε να το ενθαρρύνετε να αναγνωρίσει και τη βοήθεια των γονιών και των δασκάλων του.
Ο σωστός έπαινος δεν ενισχύει μόνο την αυτοπεποίθηση των παιδιών, αλλά τα βοηθά επίσης να αναπτύξουν επιμονή, ταπεινότητα και σεβασμό προς τους άλλους.