Τα παιδιά περνούν πολύ χρόνο μαζί με άλλα παιδιά, επομένως, λογικό είναι να περιμένουμε ότι, με την πάροδο του χρόνου, θα μάθουν πώς να δημιουργούν και να διατηρούν σχέσεις μέσα από τις επαναλαμβανόμενες αλληλεπιδράσεις τους. Και συχνά, το κάνουν. Ωστόσο, αυτή η διαδικασία δεν είναι πάντα τόσο απλή όσο φαίνεται. Τα παιδιά σήμερα μπορεί να έχουν λιγότερες ευκαιρίες να αναπτύξουν δεξιότητες όσον αφορά τη φιλία με την ίδια ευκολία που τις ανέπτυξαν οι γονείς τους.
Διαβάστε επίσης: The Jessica trick: «Πιάνει» με τα παιδικά ξεσπάσματα;
Φιλία: Κοινωνικές δεξιότητες που πρέπει να διδάσκουμε στα παιδιά
Η φιλία δεν αφορά απλώς τη σύνδεση. Διαμορφώνεται μέσω αντιδράσεων, λαθών, παρεξηγήσεων, συμφιλιώσεων… Τα παιδιά συχνά παρερμηνεύουν καταστάσεις, αντιδρούν γρήγορα και έχουν έντονα συναισθήματα. Η φιλία λοιπόν είναι κάτι που πρέπει να μάθουν να διαχειρίζονται και αυτή η διαδικασία μάθησης είναι πολύ σημαντική καθώς η ικανότητα να δημιουργούμε και να διατηρούμε σχέσεις επηρεάζει το πώς διαχειριζόμαστε (και ως ενήλικες) το άγχος. Όλοι μας έχουμε ανάγκη ένα δίκτυο υποστήριξης στο οποίο μπορούμε να βασιστούμε όταν προκύπτουν προκλήσεις ώστε να ανακάμπτουμε.
Οι δεξιότητες της φιλίας είναι προφανές πως δεν είναι δευτερεύουσες δεξιότητες. Είναι θεμελιώδεις.
Η επίδραση του χρόνου οθόνης στην κοινωνικοποίηση των παιδιών
Τα παιδιά σήμερα περνούν περισσότερο χρόνο μπροστά σε οθόνες και λιγότερο σε άμεση επαφή με συνομηλίκους τους. Ως αποτέλεσμα, οι ευκαιρίες για αυτή τη μορφή μάθησης είναι περιορισμένες. Κάποιες από τις κοινωνικές δεξιότητες που απαιτούνται για τις διαπροσωπικές αλληλεπιδράσεις, όπως η ενσυναίσθηση, η προσαρμογή, η συνεργασία κ.λπ., καλλιεργούνται λιγότερο συχνά και μπορεί να μην αναπτύσσονται πλήρως.
Πώς η covid επηρέασε την κοινωνική ανάπτυξη των παιδιών
Αυτή η αλλαγή πιθανόν επιταχύνθηκε κατά την περίοδο της covid. Οι οθόνες έγιναν μια πρακτική λύση για τους γονείς που έπρεπε και να δουλέψουν και να διαχειριστούν τα παιδιά τους στο σπίτι. Ταυτόχρονα, τα παιδιά είχαν λιγότερες ευκαιρίες για μη δομημένο παιχνίδι με φίλους και γενικώς, για συναναστροφές.
Η αλληλεπίδραση στον πραγματικό κόσμο είναι απαραίτητη
Αυτές οι επαναλαμβανόμενες, σε πραγματικό χρόνο, αλληλεπιδράσεις είναι ο τρόπος με τον οποίο τα παιδιά μαθαίνουν τι πρέπει και τι μπορούν να κάνουν και τι όχι μέσα από την εμπειρία, τις αντιδράσεις και την παρατήρηση της επίδρασης της συμπεριφοράς τους στους άλλους.
Οι δυνατές σχέσεις βασίζονται σε έναν συνδυασμό πολύτιμων στοιχείων, όπως:
- Φροντίδα και υποστήριξη
- Κατανόηση και ενσυναίσθηση
- Πίστη και εμπιστοσύνη
- Ισότητα και αμοιβαίος σεβασμός
- Ικανότητα για αυτο-αποκάλυψη
- Δεξιότητες επίλυσης συγκρούσεων
Δεν τα περιλαμβάνει κάθε φιλία όλα αυτά τα χαρακτηριστικά και ενδέχεται να υπάρχουν σε διαφορετικούς βαθμούς, όμως, συνδυαστικά, αποτελούν τη βάση της σύνδεσης και αξίζει να βοηθήσουμε τα παιδιά να τα αναγνωρίζουν στους άλλους και να τα αναπτύσσουν τα ίδια.
Αυτές οι δεξιότητες συχνά μαθαίνονται πρώτα μέσω της παρατήρησης. Τα παιδιά παρακολουθούν πώς αλληλεπιδρούν οι άλλοι, πώς αντιδρούν, πώς διαχειρίζονται τις συγκρούσεις και πώς τις λύνουν. Ύστερα, ενισχύονται μέσω σχολίων από τους ενήλικες, οι οποίοι βοηθούν τα παιδιά να ερμηνεύσουν όσα παρατήρησαν.
Οι δεξιότητες της φιλίας λοιπόν δεν αναπτύσσονται τυχαία, αλλά μέσω της εμπειρίας, της καθοδήγησης και των ευκαιριών που δίνουμε στα παιδιά. Με την κατάλληλη υποστήριξη, τα παιδιά μπορούν να μάθουν όχι μόνο πώς να κάνουν φίλους, αλλά και πώς να δημιουργούν υποστηρικτικές σχέσεις για όλη τους τη ζωή.