Η ψυχολογία λέει ότι ο συνεχής έπαινος για το πόσο έξυπνο είναι ένα παιδί, αντί για το πόσο σκληρά δουλεύει, συχνά το κάνει έναν ενήλικα που αποφεύγει τις προκλήσεις, όχι από τεμπελιά, αλλά από τον φόβο ότι το να προσπαθήσει σκληρά και να αποτύχει θα αποδείξει κάτι που δεν μπορεί να διορθωθεί σε σχέση με τον εαυτό του.
Διαβάστε επίσης: Social Media: Πώς θα εφαρμοστεί η απαγόρευση χρήσης σε παιδιά
Έπαινος για εξυπνάδα και ταυτότητα
Εκείνοι που χαρακτηρίζονται «ταλαντούχοι» από μικροί, συχνά όταν μεγαλώνουν επιλέγουν γνωστά καθήκοντα αντί για ενθουσιώδεις προκλήσεις, όχι επειδή δεν έχουν φιλοδοξία, αλλά επειδή έχουν μάθει ότι η μάχη μπορεί να συντρίψει την ταυτότητα που έχτισαν γύρω από το να είναι «άριστοι χωρίς κόπο».
Η κρυφή παγίδα του να είσαι «ο έξυπνος»
Όταν συνεχώς μας λένε ότι είμαστε έξυπνοι, αρχίζουμε να πιστεύουμε ότι αυτός είναι ο χαρακτήρας μας. Αν οι γονείς διαρκώς υπενθυμίζουν στο παιδί πόσο σημαντική είναι η εξυπνάδα του, τότε αυτό γίνεται το χαρακτηριστικό που το κάνει πολύτιμο, άξιο αγάπης και προσοχής.
Αλλά η εξυπνάδα είναι κάτι που είτε το έχει ένας άνθρωπος, είτε όχι. Στην πραγματικότητα, δεν είναι κάτι που μπορεί να ελέγξει, όπως η προσπάθεια, ούτε βέβαια χρειάζεται να εξαρτάται από αυτό η αγάπη που του δείχνει κάποιος.
Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Journal of Personality and Social Psychology, οι έπαινοι για την εξυπνάδα των παιδιών συνδέονται με μειωμένο ενδιαφέρον για μάθηση, επιμονή και ανάπτυξη της σκέψης. Σκεφτείτε το λίγο. Όταν ήμασταν και εμείς παιδιά, ο ίδιος ο έπαινος που θα έπρεπε να μας ενθαρρύνει, συνήθως μας έκανε λιγότερο πρόθυμους να προσπαθήσουμε.
Πώς η αποτυχία γίνεται ο χειρότερος εφιάλτης
Όταν η ταυτότητα του παιδιού είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την εξυπνάδα, αυτό μάλλον θα το ακολουθήσει και στην ενήλικη ζωή. Η αποτυχία δεν θα σημαίνει απλώς ότι δεν τα κατάφερε σε κάτι. Μπορεί να σημαίνει ακόμη και ότι δεν θα είναι καν αυτός που νόμιζε ότι είναι.
Όσο και αν μας φαίνεται περίεργο, οι ψυχολόγοι λένε πως ο έπαινος για την εξυπνάδα θα μπορούσε να υπονομεύσει την κίνητρα και τις επιδόσεις των παιδιών. Μπορεί να τα κάνει να βλέπουν τις προκλήσεις ως απειλές και όχι ως ευκαιρίες. Μπορεί να πιστεύουν ότι κάθε επίτευγμα θα έπρεπε να είναι μεγαλύτερο από το προηγούμενο και ότι κάθε επιτυχία θα έπρεπε να μοιάζει αβίαστη.
Ο έπαινος για την εξυπνάδα και η αντίφαση
Το περίεργο είναι ότι όσο πιο έξυπνοι πιστεύουν οι άλλοι ότι είμαστε, τόσο μεγαλύτερη πίεση νιώθουμε να μην αποτυγχάνουμε ποτέ. Δημιουργείται μια κατάσταση όπου πρέπει να αποδεικνύουμε συνεχώς την εξυπνάδα μας, ενώ ταυτόχρονα να φαίνεται ότι δεν προσπαθούμε καν.