Υπάρχει μια βαθιά ανθρώπινη ανάγκη που συχνά παραβλέπουμε όταν μιλάμε για την ανατροφή των παιδιών: η ανάγκη να νιώθουμε ότι «μετράμε» για κάποιον. Ότι η παρουσία μας έχει σημασία. Ότι αν λείψουμε, κάποιος θα μας αναζητήσει. Ότι αυτό που λέμε, αισθανόμαστε και προσφέρουμε έχει αξία. Η Αμερικανίδα δημοσιογράφος και συγγραφέας Τζένιφερ Γουάλας, μέσα από το βιβλίο της Mattering: The Secret to a Life of Meaning and Purpose, περιγράφει το «mattering» ως έναν από τους βασικότερους ψυχολογικούς πυλώνες της ανθρώπινης ευημερίας. Δεν αρκεί να αγαπιόμαστε. Χρειάζεται να αισθανόμαστε σημαντικοί για τους άλλους και χρήσιμοι μέσα στις σχέσεις και την κοινότητά μας.
Αυτό το αίσθημα, όμως, δεν εμφανίζεται ξαφνικά στην εφηβεία ή στην ενήλικη ζωή. Οι ρίζες του μπαίνουν πολύ νωρίς, ήδη από τα πρώτα τρία χρόνια ζωής.
Διαβάστε επίσης: Ασφάλεια στο σπίτι με μικρά παιδιά: 6 πρακτικές συμβουλές
Τι ακριβώς είναι το «mattering»
Το mattering είναι το αίσθημα ότι είσαι σημαντικός/ή για τους γύρω σου, ότι οι πράξεις σου έχουν αντίκτυπο και ότι ο κόσμος θα ήταν διαφορετικός αν δεν υπήρχες. Η έννοια αυτή βασίζεται σε 4 πυλώνες:
- Σημασία (Significance): Νιώθεις ότι σε εκτιμούν, σε σέβονται και ότι η παρουσία σου έχει αξία στη ζωή των άλλων.
- Εκτίμηση (Appreciation): Νιώθεις ότι οι γύρω σου αναγνωρίζουν τον κόπο, τον χρόνο και την προσπάθειά σου.
- Επένδυση (Investment): Βλέπεις ότι οι δικοί σου άνθρωποι (οικογένεια, φίλοι, συνάδελφοι) επενδύουν χρόνο και ενέργεια στη σχέση τους μαζί σου.
- Υπευθυνότητα / Χρησιμότητα (Dependability): Νιώθεις ότι σε υπολογίζουν και σε εμπιστεύονται για να προσφέρεις βοήθεια ή να φέρεις εις πέρας κάτι σημαντικό.
Γιατί τα πρώτα τρία χρόνια είναι καθοριστικά
Η σύγχρονη αναπτυξιακή ψυχολογία και οι νευροεπιστήμες συμφωνούν ότι τα πρώτα χρόνια ζωής αποτελούν μια περίοδο εξαιρετικά ταχείας ανάπτυξης του εγκεφάλου. Μέσα από την καθημερινή αλληλεπίδραση με τους φροντιστές τους, τα παιδιά χτίζουν την πρώτη εικόνα για τον εαυτό τους και για τον κόσμο γύρω τους.
Ο τρόπος με τον οποίο ένας γονιός ανταποκρίνεται στο κλάμα, στην ανάγκη για αγκαλιά, στον φόβο ή στον ενθουσιασμό του παιδιού λειτουργεί σαν «καθρέφτης». Μέσα από αυτόν τον καθρέφτη, το παιδί μαθαίνει αν οι ανάγκες του αξίζουν προσοχή, αν τα συναισθήματά του έχουν σημασία και αν ο ίδιος ο εαυτός του είναι σημαντικός.
Η θεωρία του δεσμού (attachment theory) εξηγεί ότι όταν ένα βρέφος λαμβάνει σταθερή, ζεστή και προβλέψιμη φροντίδα, αναπτύσσει έναν ασφαλή δεσμό. Αυτός ο δεσμός αποτελεί τη βάση για αυτοεκτίμηση, συναισθηματική ανθεκτικότητα και υγιείς σχέσεις αργότερα στη ζωή.
Με απλά λόγια, ένα παιδί που νιώθει ότι «μετράει» για τους γονείς του έχει περισσότερες πιθανότητες να πιστέψει αργότερα ότι αξίζει αγάπη, σεβασμό και αποδοχή.