«Μαμά, έλα να δεις!», «Μπαμπά, κοίτα τι έκανα!», «Μπορείς να παίξεις μαζί μου;»… Πολλοί γονείς ακούν αυτές οι φράσεις από τα παιδιά τους ασταμάτητα μέσα στη μέρα. Από τη στιγμή που θα ξυπνήσει ένα παιδί μέχρι την ώρα που θα κοιμηθεί, φαίνεται να αναζητά συνεχώς το βλέμμα, την παρουσία και την ανταπόκριση των γονιών του. Και κάποιες στιγμές, ειδικά μέσα στην πίεση της καθημερινότητας, αυτό μπορεί να γίνει πραγματικά εξαντλητικό. Όταν ο γονιός προσπαθεί να δουλέψει, να μαγειρέψει, να απαντήσει σε ένα μήνυμα ή απλώς να ξεκουραστεί για λίγα λεπτά, η συνεχής ανάγκη του παιδιού για προσοχή μπορεί να μοιάζει ατελείωτη. Όμως, πίσω από αυτή τη συμπεριφορά συνήθως δεν κρύβεται ένα “κακομαθημένο” παιδί. Τις περισσότερες φορές, πρόκειται για μια φυσιολογική ανάγκη σύνδεσης.
Διαβάστε επίσης: Φύση: Οι γιατροί τη «συνταγογραφούν» για πιο ήρεμα και χαρούμενα παιδιά
Γιατί τα παιδιά ζητούν συνέχεια προσοχή;
Τα μικρά παιδιά έχουν βαθιά ανάγκη από αλληλεπίδραση με τους γονείς τους. Μέσα από το βλέμμα, το χαμόγελο, την ανταπόκριση και την παρουσία τους νιώθουν ασφάλεια και επιβεβαίωση.
Όταν ένα παιδί λέει συνεχώς «κοίτα με», στην πραγματικότητα μπορεί να ζητά:
- να νιώσει σημαντικό,
- να μοιραστεί τη χαρά ή τον ενθουσιασμό του,
- να πάρει επιβεβαίωση,
- να αισθανθεί συναισθηματική σύνδεση,
- να τραβήξει την προσοχή επειδή κάτι το απασχολεί ή το δυσκολεύει.
Για τα παιδιά, η προσοχή του γονέα λειτουργεί σαν “καθρέφτης”. Μέσα από τις αντιδράσεις των μεγάλων μαθαίνουν να καταλαβαίνουν τον εαυτό τους, τα συναισθήματά τους και τη θέση τους στον κόσμο.
Η ανάγκη για προσοχή αλλάζει ανά ηλικία
Η συνεχής αναζήτηση προσοχής είναι ιδιαίτερα έντονη στις μικρές ηλικίες, όταν το παιδί εξαρτάται σχεδόν ολοκληρωτικά από τους γονείς του για συναισθηματική ασφάλεια.
Στην προσχολική ηλικία, για παράδειγμα, πολλά παιδιά ζητούν συνεχώς να παίξουν μαζί με τη μαμά ή τον μπαμπά, δυσκολεύονται να απασχοληθούν μόνα τους ή διακόπτουν συχνά τους ενήλικες.
Καθώς μεγαλώνουν, η ανάγκη αυτή αλλάζει μορφή. Ένα μεγαλύτερο παιδί μπορεί να μη ζητά πια «παίξε μαζί μου», αλλά να επιδιώκει συζήτηση, επιβεβαίωση ή περισσότερο κοινό χρόνο.
Γιατί σήμερα φαίνεται πιο έντονη;
Πολλοί γονείς αισθάνονται ότι τα παιδιά σήμερα διεκδικούν περισσότερη προσοχή από ποτέ. Οι γρήγοροι ρυθμοί ζωής, οι πολλές υποχρεώσεις αλλά και η συνεχής παρουσία οθονών στην καθημερινότητα επηρεάζουν τη σχέση γονέα-παιδιού. Πολλές φορές οι γονείς είναι σωματικά παρόντες, αλλά όχι πραγματικά διαθέσιμοι. Ένα κινητό στο χέρι, ειδοποιήσεις, emails ή δουλειές του σπιτιού μπορούν εύκολα να αποσπάσουν την προσοχή. Τα παιδιά αντιλαμβάνονται αυτή την “απουσία” πολύ περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε και συχνά προσπαθούν να επανασυνδεθούν με τον μόνο τρόπο που γνωρίζουν: ζητώντας περισσότερη προσοχή.
Τι βοηθά πραγματικά;
Δεν χρειάζεται οι γονείς να παίζουν ασταμάτητα ή να ανταποκρίνονται σε κάθε απαίτηση του παιδιού αμέσως. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η ποιότητα της σύνδεσης.
Ακόμα και λίγα λεπτά ουσιαστικής παρουσίας μέσα στη μέρα μπορούν να καλύψουν σημαντικά την ανάγκη ενός παιδιού για επαφή.
Μικρές κινήσεις που βοηθούν:
- λίγος καθημερινός χρόνος χωρίς κινητό ή περισπασμούς,
- βλεμματική επαφή όταν το παιδί μιλά,
- πραγματικό ενδιαφέρον για όσα θέλει να δείξει,
- σταθερές μικρές “ιεροτελεστίες”, όπως ένα παιχνίδι πριν τον ύπνο ή μια βόλτα μαζί,
- ενίσχυση της αυτονομίας με ήρεμο τρόπο.
Παιδιά: Χρειάζονται και όρια
Η ανάγκη ενός παιδιού για προσοχή είναι φυσιολογική, όμως είναι επίσης σημαντικό να μαθαίνει σταδιακά ότι ο γονιός δεν μπορεί να είναι διαθέσιμος κάθε στιγμή.
Τα όρια δεν σημαίνουν απόρριψη. Αντί για ένα απότομο «άσε με τώρα», συχνά βοηθά περισσότερο μια απάντηση όπως: «Θέλω πολύ να δω αυτό που έφτιαξες. Δώσε μου πέντε λεπτά να τελειώσω και έρχομαι».
Έτσι το παιδί νιώθει ότι ακούγεται, χωρίς να μαθαίνει ότι πρέπει να έχει άμεση ανταπόκριση κάθε στιγμή.
Αυτό που έχουν περισσότερο ανάγκη τα παιδιά…
Τα παιδιά δεν χρειάζονται “τέλειους” γονείς που είναι συνεχώς διαθέσιμοι και γεμάτοι ενέργεια. Χρειάζονται γονείς που προσπαθούν να είναι παρόντες συναισθηματικά, ακόμη και μέσα στις δυσκολίες της καθημερινότητας.
Γιατί πολλές φορές αυτό που μένει τελικά στα παιδιά δεν είναι αν παίξαμε αρκετές ώρες μαζί τους, αλλά αν ένιωθαν ότι είχαν πραγματικά την προσοχή και την αγάπη μας όταν τη χρειάζονταν.
