Για πολλούς γονείς, το να ακούν το παιδί τους να μιλά αρνητικά και υποτιμητικά για τον εαυτό του είναι από τις πιο δύσκολες καταστάσεις. Οι ειδικοί εξηγούν ότι πολλά παιδιά μεγαλώνουν με έντονη πίεση να είναι «τέλεια» — στο σχολείο, στις δραστηριότητες, στις φιλίες ή ακόμα και στην εμφάνισή τους. Όταν αυτή η πίεση συνδυάζεται με άγχος και χαμηλή αυτοεκτίμηση, μπορεί να δημιουργηθεί μια πολύ αυστηρή εσωτερική φωνή.
Διαβάστε επίσης: Ανατροφή: Τι χρειάζονται περισσότερο τα παιδιά;
Γιατί κάποια παιδιά τείνουν να είναι τόσο αυστηρά με τον εαυτό τους;
Η υπερβολική αυτοκριτική δεν έχει μόνο μία αιτία. Συνήθως πρόκειται για συνδυασμό παραγόντων. Ορισμένα παιδιά είναι από τη φύση τους πιο τελειομανείς. Ένα μικρό λάθος σε ένα τεστ ή μια αποτυχία σε έναν αγώνα μπορεί να τα κάνει να νιώσουν ότι απέτυχαν συνολικά.
Άλλα παιδιά επηρεάζονται έντονα από το περιβάλλον τους. Αν μεγαλώνουν ακούγοντας συνεχώς κριτική, συγκρίσεις ή υπερβολικές απαιτήσεις, είναι πιθανό να υιοθετήσουν τον ίδιο αυστηρό τρόπο σκέψης απέναντι στον εαυτό τους.
Σύμφωνα με έρευνες, τα social media παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο. Οι εικόνες «τέλειας ζωής», τέλειας εμφάνισης και συνεχούς επιτυχίας μπορούν εύκολα να κάνουν ένα παιδί να αισθανθεί ανεπαρκές.
Και φυσικά, υπάρχει και το άγχος. Παιδιά που αγχώνονται εύκολα συχνά μεγαλοποιούν τις αποτυχίες τους και βλέπουν κάθε δυσκολία σαν προσωπική αποτυχία.
Τα 7 σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσετε
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αυτοκριτική γίνεται πρόβλημα όταν επηρεάζει την ψυχολογία και την καθημερινότητα του παιδιού.
- Μιλά αρνητικά για τον εαυτό του
Φράσεις όπως:
«Δεν κάνω τίποτα σωστά»
«Δεν αξίζω»
είναι ξεκάθαρα σημάδια χαμηλής αυτοεκτίμησης.
- Αποφεύγει νέες προκλήσεις
Παιδιά που φοβούνται την αποτυχία συχνά αποφεύγουν να δοκιμάσουν νέα πράγματα γιατί δεν αντέχουν την πιθανότητα να μην τα καταφέρουν τέλεια.
- Αναστατώνεται υπερβολικά με μικρά λάθη
Ένα μικρό λάθος σε μια εργασία ή ένα παιχνίδι μπορεί να προκαλέσει έντονο θυμό, κλάματα ή απογοήτευση.
- Συγκρίνει συνεχώς τον εαυτό του με άλλους
«Ο φίλος μου είναι καλύτερος από μένα».
«Όλοι τα καταφέρνουν εκτός από μένα».
Οι συνεχείς συγκρίσεις επηρεάζουν βαθιά την αυτοπεποίθηση.
- Απομονώνεται
Κάποια παιδιά αρχίζουν να αποφεύγουν φίλους, δραστηριότητες ή οικογενειακές στιγμές επειδή νιώθουν ότι δεν είναι «αρκετά καλά».
- Θέλει συνεχώς επιβεβαίωση
Ρωτά ξανά και ξανά:
«Τα πήγα καλά;»
«Είσαι θυμωμένος μαζί μου;»
«Με αγαπάς;»
Αυτό δείχνει έντονη ανασφάλεια.
- Δείχνει σημάδια θλίψης ή άγχους
Η υπερβολική αυτοκριτική μπορεί να συνδέεται με:
- χαμηλή διάθεση
- εκνευρισμό
- προβλήματα ύπνου
- ή έλλειψη ενδιαφέροντος για πράγματα που πριν απολάμβανε
Τι δεν βοηθάει να πείτε στο παιδί σας
Όταν ακούμε το παιδί μας να υποτιμά τον εαυτό του, η πρώτη μας αντίδραση είναι συνήθως: «Μην το λες αυτό! Είσαι τέλειος!» Όμως οι ειδικοί λένε ότι οι υπερβολικά γρήγορες διαβεβαιώσεις συχνά δεν βοηθούν πραγματικά. Το παιδί μπορεί να νιώσει ότι δεν καταλαβαίνουμε αυτό που αισθάνεται.
Επίσης, φράσεις όπως:
«Υπερβάλλεις»
«Μην κάνεις έτσι»
«Δεν είναι τίποτα»
μπορεί να το κάνουν να κλειστεί ακόμα περισσότερο.
Τι πραγματικά βοηθά;
Τι πιο σημαντικό είναι να νιώσει ότι ακούγεται χωρίς κριτική. Αντί να προσπαθήσετε να «διορθώσετε» αμέσως την κατάσταση, δοκιμάστε:
«Θες να μου πεις τι σε έκανε να νιώσεις έτσι;»
«Φαίνεται ότι σε στεναχώρησε πολύ αυτό»
«Καταλαβαίνω ότι δυσκολεύεσαι»
Η αποδοχή των συναισθημάτων βοηθά το παιδί να αισθανθεί ασφάλεια.