«Δεν παίζω άλλο!», «Δεν είναι δίκαιο!», «Εσύ κέρδισες επίτηδες!». Γιατί κάποια παιδιά δυσκολεύονται τόσο να χάσουν;
Στην παιδική ηλικία, ο εγκέφαλος εξακολουθεί να αναπτύσσει δεξιότητες όπως:
- ο έλεγχος των συναισθημάτων
- η διαχείριση της απογοήτευσης
- η ανεκτικότητα στη ματαίωση
- η ευελιξία στη σκέψη
Όταν ένα παιδί χάνει, δεν βιώνει απλώς μια «ήττα» στο παιχνίδι. Συχνά αισθάνεται ότι χάνει τον έλεγχο, την επιβεβαίωση ή ακόμη και την αίσθηση ότι «είναι καλό» σε κάτι.
Για ορισμένα παιδιά, ειδικά όσα είναι τελειομανή ή πιο ανταγωνιστικά, η αποτυχία μπορεί να βιώνεται πολύ πιο έντονα.
Διαβάστε επίσης: Γιατί τα παιδιά αναζητούν συνεχώς την προσοχή μας;
Τι μπορεί να κρύβεται πίσω από αυτή την αντίδραση;
Η δυσκολία στη διαχείριση της ήττας δεν σημαίνει απαραίτητα κακή συμπεριφορά ή ένα «κακομαθημένο» παιδί. Αντίθετα, πολλές φορές σχετίζεται με:
- έντονη ανάγκη για επιβεβαίωση
- χαμηλή ανοχή στη ματαίωση
- δυσκολία στη συναισθηματική ρύθμιση
- φόβο αποτυχίας
- άγχος για το πώς το βλέπουν οι άλλοι
Ορισμένα παιδιά δυσκολεύονται επίσης να ξεχωρίσουν την επίδοση από την προσωπική τους αξία. Έτσι, όταν χάνουν, νιώθουν ότι «δεν είναι αρκετά καλά».
Παίζει ρόλο και ο τρόπος που μεγαλώνουμε τα παιδιά
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το οικογενειακό περιβάλλον επηρεάζει σημαντικά τον τρόπο που τα παιδιά αντιμετωπίζουν την αποτυχία.
Όταν τα παιδιά μεγαλώνουν με υπερβολική πίεση για επιτυχία ή όταν λαμβάνουν συνεχώς επιβράβευση χωρίς να μαθαίνουν να διαχειρίζονται τη ματαίωση, μπορεί να δυσκολεύονται περισσότερο όταν έρχονται αντιμέτωπα με μια ήττα.
Από την άλλη πλευρά, ούτε η συνεχής κριτική βοηθά. Τα παιδιά χρειάζονται χώρο για να αποτύχουν χωρίς να αισθάνονται ότι απορρίπτονται.
Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς
Οι ειδικοί προτείνουν οι γονείς να αντιμετωπίζουν αυτές τις στιγμές ως ευκαιρίες εκπαίδευσης και όχι ως «κακή συμπεριφορά» που πρέπει απλώς να σταματήσει.
Μερικές βοηθητικές πρακτικές περιλαμβάνουν:
- να αναγνωρίζουμε το συναίσθημα του παιδιού χωρίς να το κοροϊδεύουμε
- να αποφεύγουμε φράσεις όπως «σιγά, ένα παιχνίδι είναι»
- να δίνουμε έμφαση στη διαδικασία και όχι μόνο στο αποτέλεσμα
- να δείχνουμε με το δικό μας παράδειγμα πώς διαχειριζόμαστε σωστά τις αποτυχίες
- να βοηθάμε το παιδί να καταλάβει ότι η ήττα δεν μειώνει την αξία του
Το πιο σημαντικό για τα παιδιά…
Το να μάθει ένα παιδί να χάνει δεν αφορά μόνο τα παιχνίδια ή τους διαγωνισμούς. Είναι μια σημαντική δεξιότητα ζωής.
Η ανθεκτικότητα, η διαχείριση της απογοήτευσης και η δυνατότητα να συνεχίζουμε μετά από μια αποτυχία είναι στοιχεία που χτίζονται σταδιακά μέσα από μικρές καθημερινές εμπειρίες.
Και ίσως τελικά, το πιο σημαντικό που μπορεί να μάθει ένα παιδί δεν είναι πώς να κερδίζει πάντα — αλλά πώς να αντέχει όταν δεν κερδίζει.