Η περίοδος των εξετάσεων είναι συχνά γεμάτη πίεση, ένταση και αβεβαιότητα — όχι μόνο για τους εφήβους αλλά και για τους γονείς. Αυτοί προσπαθούν να βοηθήσουν με κάθε τρόπο: υπενθυμίσεις για διάβασμα, συμβουλές, προγράμματα και θρεπτικό φαγητό. Κι όμως, σύμφωνα με ειδικούς ψυχικής υγείας, η υπερβολική παρέμβαση μπορεί τελικά να αυξήσει το στρες αντί να το μειώσει. Οι ίδιοι αναφέρουν ότι υπάρχει μία απλή αλλά εξαιρετικά ισχυρή ερώτηση που μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά έναν έφηβο σε αυτή τη δύσκολη περίοδο: «Τι χρειάζεσαι από μένα;» Μπορεί να ακούγεται απλό, όμως πίσω από αυτή τη φράση κρύβεται μια ολόκληρη αλλαγή στον τρόπο επικοινωνίας μεταξύ γονέα και παιδιού.
Διαβάστε επίσης: Επιτυχημένα παιδιά: Λίγοι γονείς ξέρουν το μυστικό
Γιατί οι έφηβοι νιώθουν τόσο πιεσμένοι;
Οι εξετάσεις δεν αφορούν μόνο βαθμούς. Για πολλούς εφήβους συνδέονται με φόβους, προσδοκίες και έντονη ανασφάλεια για το μέλλον. Παράλληλα, βρίσκονται ήδη σε μια περίοδο γεμάτη συναισθηματικές και κοινωνικές αλλαγές. Οι περισσότεροι νέοι προσπαθούν ταυτόχρονα:
- να ανταποκριθούν στις σχολικές απαιτήσεις
- να διαχειριστούν τις φιλίες και τις κοινωνικές σχέσεις
- να χτίσουν αυτοπεποίθηση
- και να αποδείξουν — κυρίως στον εαυτό τους — ότι μπορούν να τα καταφέρουν
Όταν λοιπόν το περιβάλλον τους επικεντρώνεται αποκλειστικά στην επίδοση, το άγχος συχνά μεγαλώνει.
Η παγίδα των «καλών προθέσεων»
Πολλοί γονείς πιστεύουν ότι πρέπει να έχουν λύση για κάθε πρόβλημα. Έτσι, χωρίς να το καταλαβαίνουν, μετατρέπουν την καθημερινότητα σε έναν διαρκή έλεγχο:
«Διάβασες σήμερα;»
«Πόσα κεφάλαια έβγαλες;»
«Μήπως να οργανωθείς καλύτερα;»
Ακόμη κι αν αυτές οι φράσεις λέγονται από ενδιαφέρον, ένας έφηβος μπορεί να τις ακούσει διαφορετικά: σαν αμφισβήτηση ή πίεση.
Η συνεχής ανάγκη του γονέα να διορθώσει, να συμβουλέψει ή να «σώσει» την κατάσταση μπορεί άθελά της να στείλει το μήνυμα: «Δεν πιστεύω ότι μπορείς να το διαχειριστείς μόνος σου.» Και αυτό είναι ακριβώς που αυξάνει το άγχος.
Η δύναμη της σωστής ερώτησης
Η ερώτηση «Τι χρειάζεσαι από μένα;» αλλάζει εντελώς τη δυναμική. Αντί ο γονιός να αναλαμβάνει τον έλεγχο, δίνει χώρο στον έφηβο να εκφραστεί και να συμμετέχει στη λύση του προβλήματος. Αυτό ενισχύει:
- την αυτονομία
- την αυτοπεποίθηση
- και το αίσθημα εμπιστοσύνης
Κάποιες φορές ο έφηβος μπορεί να ζητήσει βοήθεια με το πρόγραμμα διαβάσματος. Άλλες φορές μπορεί απλώς να χρειάζεται:
- λίγη ησυχία
- έναν περίπατο
- ενθάρρυνση
- ή κάποιον να τον ακούσει χωρίς κριτική
Το σημαντικό είναι ότι αισθάνεται πως η φωνή του έχει αξία. Μερικές από τις πιο ουσιαστικές συζητήσεις δεν γίνονται απαραίτητα σε «σοβαρές» οικογενειακές στιγμές. Οι χαλαρές στιγμές δημιουργούν μεγαλύτερη συναισθηματική ασφάλεια. Συχνά ξεκινούν:
- μέσα στο αυτοκίνητο
- σε έναν περίπατο
- την ώρα του φαγητού
- ή αργά το βράδυ
Ίσως το πιο σημαντικό μήνυμα που χρειάζεται να ακούσει ένας έφηβος είναι ότι η αξία του δεν εξαρτάται από ένα αποτέλεσμα εξετάσεων. Οι γονείς που δείχνουν σταθερή και άνευ όρων υποστήριξη βοηθούν τα παιδιά τους να αισθάνονται πιο ασφαλή και πιο ήρεμα απέναντι στην πίεση. Οι εξετάσεις είναι σημαντικές, αλλά δεν καθορίζουν ολόκληρο το μέλλον ενός ανθρώπου. Υπάρχουν πολλοί δρόμοι, πολλές ευκαιρίες και πολλές δεύτερες πιθανότητες.