Τα περισσότερα παιδιά λένε περιστασιακά ψέματα. Πρόκειται για ένα φυσιολογικό μέρος της ανάπτυξης και της κοινωνικής μάθησης. Ωστόσο, μια νέα μακροχρόνια μελέτη δείχνει ότι όταν το ψέμα γίνεται συχνό και επίμονο, μπορεί να αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι για δυσκολίες που θα εμφανιστούν αργότερα στην ενήλικη ζωή.
Διαβάστε επίσης: Τα δύσκολα πρωινά των παιδιών με ΔΕΠΥ: Μετατρέποντάς τας από «πεδίο μάχης» σε ήρεμες ρουτίνες
Νέα έρευνα παρακολούθησε παιδιά για 13 χρόνια
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Development and Psychopathology, παρακολούθησε 3.017 παιδιά στο Κεμπέκ του Καναδά από την ηλικία περίπου των 6 ετών έως τα 19 τους χρόνια. Οι επιστήμονες συνέλεξαν πληροφορίες από γονείς και εκπαιδευτικούς και στη συνέχεια εξέτασαν την πορεία των ίδιων ατόμων όταν έφτασαν στην ηλικία των 22 ετών.
Τα περισσότερα παιδιά δεν λένε συχνά ψέματα
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η πλειονότητα των παιδιών είτε διατηρούσε χαμηλά επίπεδα ψεύδους, είτε παρουσίαζε μείωση της συμπεριφοράς αυτής όσο μεγάλωνε. Σύμφωνα με τις αναφορές των δασκάλων, περίπου το 73% των παιδιών ανήκε σε μια ομάδα με χαμηλά και σταδιακά μειούμενα ποσοστά ψεύδους. Ένα μικρότερο ποσοστό παρουσίαζε αυξητική τάση, ενώ μια ακόμη μικρότερη ομάδα ξεκίνησε με υψηλά επίπεδα ψεύδους αλλά βελτιώθηκε σημαντικά μέχρι την εφηβεία.
Οι γονείς κατέγραψαν παρόμοια εικόνα. Οι περισσότεροι ανέφεραν μέτρια ή χαμηλά επίπεδα ψεύδους, τα οποία παρέμεναν σταθερά ή μειώνονταν με την πάροδο των χρόνων.
Πότε τα ψέματα γίνονται ανησυχητικά
Το πιο σημαντικό εύρημα της μελέτης αφορά σε αυτά που συνέβησαν στην ενήλικη ζωή των συμμετεχόντων. Τα παιδιά που ανήκαν στις ομάδες με τα υψηλότερα ή πιο επίμονα επίπεδα ψεύδους είχαν μεγαλύτερες πιθανότητες να εμφανίσουν ακόμη και ποινικό μητρώο ως νεαροί ενήλικες.
Επίσης, παρουσίαζαν συχνότερα χαρακτηριστικά αντικοινωνικής διαταραχής προσωπικότητας, μιας κατάστασης που συνδέεται με χειριστική συμπεριφορά, παραβίαση κανόνων και έλλειψη ενοχών ή μεταμέλειας.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει πως το ψέμα προκαλεί εγκληματική συμπεριφορά. Δείχνει όμως ότι οι δύο παράγοντες συχνά συνυπάρχουν στο ίδιο αναπτυξιακό μονοπάτι.
Επιθετικότητα και παρορμητικότητα ως προειδοποιητικά σημάδια
Δύο χαρακτηριστικά φάνηκαν να προβλέπουν ποια παιδιά θα ανήκαν στις ομάδες με αυξημένο ψέμα. Το πρώτο ήταν η επιθετικότητα σε μικρή ηλικία. Τα παιδιά που εμφάνιζαν περισσότερες επιθετικές συμπεριφορές γύρω στα 6 χρόνια είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να συνεχίσουν να λένε συχνά ψέματα.
Το δεύτερο ήταν η παρορμητικότητα. Οι μαθητές που δυσκολεύονταν να ελέγξουν τις αντιδράσεις και τις παρορμήσεις τους είχαν επίσης αυξημένες πιθανότητες να παρουσιάσουν επίμονη ανειλικρίνεια.
Τι σημαίνει αυτό για γονείς και εκπαιδευτικούς
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι περισσότεροι μικροί ψεύτες δεν εξελίσσονται σε προβληματικούς ενήλικες. Ωστόσο, όταν το ψέμα είναι συχνό, διαρκεί για χρόνια και συνοδεύεται από επιθετικότητα ή παρορμητικότητα, αξίζει μεγαλύτερη προσοχή.
Αντί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ζήτημα πειθαρχίας ή «κακού χαρακτήρα», το επίμονο ψέμα μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι το παιδί χρειάζεται υποστήριξη στην ανάπτυξη κοινωνικών, συναισθηματικών και συμπεριφορικών δεξιοτήτων. Η έγκαιρη αναγνώριση αυτών των δυσκολιών μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να ακολουθήσουν μια πιο θετική πορεία καθώς μεγαλώνουν.