Μια νέα επιστημονική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο JAMA Network Open καταγράφει μια σημαντική αλλαγή: όλο και περισσότερα παιδιά λαμβάνουν διαγνώσεις ψυχικής υγείας κατά τις επισκέψεις τους στον παιδίατρο, με το άγχος να παρουσιάζει τη μεγαλύτερη αύξηση.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, περίπου 1 στις 16 επισκέψεις παιδιών στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας περιλαμβάνει πλέον κάποια διάγνωση ψυχικής υγείας. Η πιο εντυπωσιακή μεταβολή αφορά τις διαγνώσεις άγχους, οι οποίες αυξήθηκαν κατά περίπου 300% μέσα σε μια δεκαετία (2014–2023). Η αύξηση αυτή δεν είναι απλώς ένας αριθμός, είναι ένδειξη μιας ευρύτερης αλλαγής στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την παιδική υγεία.
Διαβάστε επίσης: Οι πραγματικοί λόγοι που οι έφηβοι χρησιμοποιούν τα social media
Τι ακριβώς εξέτασε η μελέτη για το άγχος;
Οι ερευνητές ανέλυσαν ιατρικά δεδομένα από τη Μασαχουσέτη της Αμερικής, καλύπτοντας σχεδόν 1,85 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας 1 έως 18 ετών, μέσα σε μια περίοδο δέκα ετών. Το δείγμα περιλάμβανε πάνω από 37 εκατομμύρια ιατρικά δεδομένα επισκέψεων. Στόχος ήταν να καταγραφεί πώς άλλαξαν οι διαγνώσεις ψυχικής υγείας στην παιδιατρική πρωτοβάθμια φροντίδα με την πάροδο του χρόνου, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως ηλικία, φύλο και τύπο ασφάλισης.
Το πιο ξεκάθαρο εύρημα ήταν η εκρηκτική αύξηση των διαγνώσεων άγχους. Το 2014, περίπου 1,7% των παιδιατρικών επισκέψεων περιλάμβανε διάγνωση άγχους Το 2023, το ποσοστό αυτό είχε φτάσει στο 6,1% Πρόκειται για σχεδόν τετραπλάσια αύξηση μέσα σε μία δεκαετία.
Παράλληλα, αυξήσεις καταγράφηκαν και σε άλλες καταστάσεις όπως η ΔΕΠΥ (ADHD), η κατάθλιψη, ο αυτισμός και οι διαταραχές που σχετίζονται με τραύμα ή στρες. Ωστόσο, η ΔΕΠΥ παρέμεινε η πιο συχνή διάγνωση συνολικά.
Τι μπορεί να σημαίνει αυτή η τάση;
Οι ερευνητές είναι προσεκτικοί: δεν υποστηρίζουν ότι υπάρχει μία μόνο εξήγηση. Η αύξηση μπορεί να οφείλεται σε συνδυασμό παραγόντων, όπως:
- πραγματική αύξηση των δυσκολιών ψυχικής υγείας στα παιδιά
- καλύτερη αναγνώριση και καταγραφή από τους παιδίατρους
- μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση γονέων και εκπαιδευτικών
Με άλλα λόγια, δεν είναι ξεκάθαρο αν “υπάρχουν περισσότερα περιστατικά” ή αν “βλέπουμε καλύτερα αυτό που ήδη υπήρχε” — πιθανότατα ισχύουν και τα δύο.
Επίσης, ένα ιδιαίτερα σημαντικό εύρημα της μελέτης είναι η μετατόπιση στον ρόλο του παιδίατρου: από αποκλειστικά σωματική φροντίδα (εμβόλια, λοιμώξεις, ανάπτυξη), σε έναν πιο σύνθετο ρόλο που περιλαμβάνει και την ψυχική υγεία. Σε πολλές περιπτώσεις, ο παιδίατρος είναι ο πρώτος επαγγελματίας που θα εντοπίσει σημάδια άγχους ή συναισθηματικής δυσκολίας.
Τι σημαίνει αυτό για τους γονείς;
Για τους γονείς, τα ευρήματα δεν αποτελούν λόγο πανικού, αλλά κυρίως υπενθύμιση.
Τα παιδιά σήμερα μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον με αυξημένες απαιτήσεις, περισσότερη έκθεση σε ψηφιακά ερεθίσματα και συχνά υψηλότερο άγχος καθημερινότητας. Παράλληλα, υπάρχει μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση και λιγότερο στίγμα γύρω από την ψυχική υγεία.
Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν κάτι σημαντικό: όχι κάθε ανησυχία ή δυσκολία σημαίνει απαραίτητα διάγνωση. Η σωστή αξιολόγηση χρειάζεται χρόνο, παρατήρηση και συχνά συνεργασία ανάμεσα σε γονείς, παιδίατρους και ειδικούς ψυχικής υγείας.