Σήμερα τα περισσότερα πράγματα είναι άμεσα διαθέσιμα. Από παιχνίδια και ρούχα μέχρι φαγητό, απαντήσεις και ψυχαγωγία, όλα μπορούν να φτάσουν γρήγορα και εύκολα. Σαφώς, αυτό είναι μια μεγάλη διευκόλυνση της καθημερινότητας, αλλά αλλάζει και τον τρόπο που τα παιδιά μαθαίνουν να περιμένουν, να σκέφτονται, προσπαθούν και να διαχειρίζονται τη όποια δυσκολία. Κι αυτές ακριβώς οι «δυσκολίες» είναι που χτίζουν την ανθεκτικότητα.
Διαβάστε επίσης: Οι κρυμμένες ευκαιρίες για μάθηση στην καθημερινότητα
Τι σημαίνει πραγματικά ανθεκτικότητα;
Η ανθεκτικότητα δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν δυσκολίες. Σημαίνει κάτι πιο ουσιαστικό: «Δεν τα καταφέρνω ακόμα, αλλά μπορώ να προσπαθήσω ξανά». Χτίζεται μέσα από καθημερινές στιγμές:
- ένα παπούτσι που δεν μπαίνει εύκολα
- ένα παζλ που δεν ταιριάζει με την πρώτη
- μια βαρετή στιγμή χωρίς οθόνη
- μια μικρή απογοήτευση που δεν «σβήνει» αμέσως
Αυτές οι στιγμές είναι μικρές, αλλά πολύτιμες για την ανάπτυξη του παιδιού.
Η χαμένη τέχνη της αναμονής
Κάποτε η αναμονή ήταν κομμάτι της καθημερινότητας. Υπήρχαν τηλεφωνήματα που περιμέναμε, ραντεβού, αποτελέσματα, διαδρομές χωρίς GPS. Δεν αντιμετωπιζόταν ως «εκπαίδευση», αλλά τελικά λειτουργούσε έτσι.
Καλλιεργούσε την ικανότητα να βρίσκονται λύσεις και να αναπτύσσεται η ευρηματικότητα. Σήμερα, η αναμονή έχει σχεδόν εξαφανιστεί. Και μαζί της έχει χαθεί μια φυσική ευκαιρία εξάσκησης της υπομονής.
Η τεχνολογία και η άνεση δεν αποτελούν εχθρούς. Διευκολύνουν την καθημερινότητα. Το ζήτημα εμφανίζεται όταν όλα λύνονται άμεσα:
- τα παιδιά εγκαταλείπουν πιο εύκολα
- αποφεύγουν ό,τι δυσκολεύει
- απογοητεύονται γρήγορα
- δεν δοκιμάζουν ξανά
Όχι επειδή δεν μπορούν, αλλά επειδή δεν χρειάστηκε ποτέ να επιμείνουν.
Μικρές «δόσεις δυσκολίας» στην καθημερινότητα
Η ανθεκτικότητα δεν χτίζεται μέσα από μεγάλες δοκιμασίες, αλλά από μικρές καθημερινές ευκαιρίες:
- να αφήνεται το παιδί να προσπαθεί μόνο του να ντυθεί
- να μην δίνεται άμεση λύση στο «βαριέμαι»
- να υπάρχει λίγος χρόνος πριν αντικατασταθεί κάτι που χάλασε
- να μην απαντάται κάθε ερώτηση άμεσα με μια συσκευή
- να μένει λίγος χρόνος χωρίς πρόγραμμα
Αυτές οι στιγμές φαίνονται ασήμαντες, αλλά μέσα τους χτίζεται κάτι σημαντικό.
Η δύναμη του «δεν τα κατάφερα ακόμα»
Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο «δεν μπορώ» και στο «δεν μπορώ ακόμα». Κάθε φορά που ένα παιδί προσπαθεί ξανά, δεν ενισχύεται μόνο η ικανότητα. Ενισχύεται και η πίστη ότι η προσπάθεια έχει νόημα. Δεν χρειάζεται να αφαιρεθεί η ευκολία, αλλά να επιτευχθεί η ισορροπία. Άλλωστε η ευκολία δεν είναι το πρόβλημα, αλλά εργαλείο και συχνά πολύτιμη βοήθεια στην καθημερινότητα. Το ζήτημα είναι να μην εξαφανίζει την εμπειρία της προσπάθειας.
Γιατί οι δυσκολίες αποτελούν ένα σημαντικό μέρος της ζωής και συμβάλλουν στην προσωπική ανάπτυξη του παιδιού. Μέσα από την προσπάθεια και την αντιμετώπισή τους, το παιδί αποκτά αυτοπεποίθηση και δύναμη ότι μπορεί να ξεπερνά τις προκλήσεις που θα συναντά στο μέλλον.