Οι νευροεπιστήμονες λένε ότι περίπου το 90% της ανάπτυξης του εγκεφάλου λαμβάνει χώρα μέχρι την ηλικία των 5 ετών. Τα πρώτα χρόνια ο εγκέφαλος είναι πιο «πλαστικός» από ποτέ. Έχει την ικανότητα να παρατηρεί, να προσαρμόζεται και να μαθαίνει νέες δεξιότητες.
Ωστόσο, δεν εξελίσσεται ο εγκέφαλος όλων των παιδιών με τον ίδιο ρυθμό ή με τον ίδιο τρόπο. Προφανώς, ένας γονέας δεν μπορεί να δει τι συμβαίνει μέσα στον εγκέφαλο του παιδιού του για να ξέρει αν αναπτύσσεται κανονικά ή όχι. Το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε είναι να αναζητήσετε αυτές τις ενδείξεις.
Ο εγκέφαλος μέσα στη μήτρα
Τα μωρά αρχίζουν να αναπτύσσουν τα κινητικά και αισθητήρια συστήματά τους στη μήτρα. Όσον αφορά τις αισθήσεις, η αφή συνήθως τίθεται πρώτη σε λειτουργία, ήδη από την όγδοη εβδομάδα κύησης. Μέχρι την 11η εβδομάδα περίπου, αρχίζουν να χρησιμοποιούν τα χέρια και τα πόδια τους για να αισθάνονται το περιβάλλον και το σώμα τους.
Ανταποκρίνονται επίσης στις κινήσεις της μητέρας τους. Μέχρι τις 20 εβδομάδες κύησης περίπου, τα αυτιά τους είναι αρκετά καλά ανεπτυγμένα. Ξεκινώντας γύρω στην 26η ή 27η εβδομάδα, μπορούν να ανταποκριθούν σε ήχους και δονήσεις, όπως ο χτύπος της καρδιάς της μητέρας τους.
Τα μωρά γεννιούνται ικανά να ακούν – στην πραγματικότητα, το ακουστικό σύστημα είναι σχεδόν ενήλικο κατά τη γέννηση. Η όραση αρχίζει επίσης να αναπτύσσεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, αν και όχι τόσο ολοκληρωτικά όσο η ακοή.
Από τη γέννηση έως 12 μηνών
Από τη γέννηση, τα μωρά αρχίζουν να ωριμάζουν γρήγορα. Λόγω του σημείου όπου στον εγκέφαλο αρχίζει πρώτα η νευρική συνδεσιμότητα, τα πρώτα μεγάλα επιτεύγματα που αναγνωρίζουν οι γονείς είναι στους αισθητικοκινητικούς τομείς.
Στους πρώτους τρεις μήνες, τα περισσότερα νεογέννητα γίνονται ικανά να σηκώνουν το κεφάλι και το στήθος τους. Μαθαίνουν επιπλέον να χαμογελούν και να πιάνουν αντικείμενα με τα χέρια τους. Η όρασή τους συντονίζεται επιτρέποντάς τους να εστιάζουν, να αναγνωρίζουν και να ακολουθούν πρόσωπα και αντικείμενα.
Τεσσάρων έως έξι μηνών, τα μωρά αρχίζουν γενικά να σηκώνουν τα χέρια τους, να βάζουν βάρος στα άκρα τους και να κάθονται. Θα αρχίσουν να πιάνουν περισσότερα αντικείμενα και να τα βάζουν στο στόμα τους. Διακρίνουν χρώματα και σχέδια. Τα μωρά αυτής της ηλικιακής ομάδας μπορεί να αρχίσουν να αντιλαμβάνονται διαφορετικά συναισθήματα.
Μέχρι τους εννέα μήνες, τα μωρά συχνά μπορούν να γυρίζουν χωρίς πρόβλημα. Μαθαίνουν να στέκονται όρθια χωρίς πολλή ή καθόλου βοήθεια και σέρνονται ή μπουσουλάνε. Η επιδεξιότητά τους βελτιώνεται σημαντικά, βοηθώντας τα να μεταφέρουν αντικείμενα από το ένα χέρι στο άλλο.
Χρησιμοποιούν ήχους, χειρονομίες και εκφράσεις του προσώπου τους για να επικοινωνήσουν. Επειδή πλέον αναγνωρίζουν τα μέλη της οικογένειας, τείνουν να αγχώνονται με τους ξένους. Περίπου μέχρι το ένα έτος θα έχουν προχωρήσει πολύ στην κατανόηση και την έκφραση της γλώσσας. Ταυτόχρονα, η νόησή τους βελτιώνεται και μιμούνται τους ανθρώπους γύρω τους.
1 έως 3 έτη
Κατά τη διάρκεια των πρώτων ετών, τα παιδιά μαθαίνουν να περπατούν, να κλωτσάνε, να σκαρφαλώνουν, να ζωγραφίζουν και κάθε είδους άλλες σωματικές κινήσεις. Μιλούν με μικρές προτάσεις.
Η συνένωση διαφορετικών εγκεφαλικών συστημάτων τα βοηθά να ακολουθούν οδηγίες, να κάνουν βασικές συζητήσεις, να κατηγοριοποιούν αντικείμενα, να δείχνουν και να αποκτούν ανεξαρτησία.