Όλοι οι γονείς έχουμε βιώσει στιγμές όπου τα παιδιά μας αρνούνται να κάνουν τα μαθήματα του σχολείου ή να ολοκληρώσουν κάποια εργασία. Όσο περισσότερο τα πιέζουμε ή φωνάζουμε, τόσο πιο πολύ αντιδρούν. Η αλήθεια είναι ότι η αυστηρή, ελεγκτική προσέγγιση μπορεί συχνά να προκαλέσει το αντίθετο αποτέλεσμα.
Μάλιστα, έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε 1.500 εφήβους αναφέρει ότι όταν τα παιδιά νιώθουν ότι περιορίζεται ή απειλείται η ελευθερία τους, κινητοποιούνται να κάνουν το αντίθετο από ό,τι τους ζητάμε. Υπάρχει όμως ένα έξυπνο “ψυχολογικό” τρικ που μπορεί να αλλάξει την κατάσταση και να κάνει τα παιδιά να συνεργάζονται… χωρίς καμία διαφωνία.
Διαβάστε επίσης: Ο έλεγχος φέρνει αντίδραση: Τα παιδιά αντιδρούν όταν τα πιέζουμε
Η “μαγεία” της ψευδούς επιλογής
Το τρικ βασίζεται στην ψευδή επιλογή. Ένα γνωστό παράδειγμα είναι ο γιατρός που ρωτάει το παιδί: «Θέλεις ένα ή δύο εμβόλια;» Τα παιδιά σχεδόν πάντα επιλέγουν «ένα».
Γιατί λειτουργεί; Η ερώτηση δεν επικεντρώνεται στο ίδιο το εμβόλιο αλλά στη διαδικασία της απόφασης. Το παιδί αισθάνεται ότι έχει τον έλεγχο και ότι συμμετέχει ενεργά στην επιλογή του, ενώ συγχρόνως αποσπάται από το βασικό θέμα που του προκαλεί άγχος ή αντίσταση.
Το ίδιο μπορεί να εφαρμοστεί και στα μαθήματα:
- «Θέλεις να ολοκληρώσεις όλα τα μαθήματα της εβδομάδας ή μόνο αυτά των επόμενων ημερών;»
- «Θέλεις να διαβάσεις όλο το κεφάλαιο ή μόνο τις πρώτες πέντε σελίδες;»
- «Θέλεις να τελειώσεις όλη την έκθεση ή να ξεκινήσεις με τη δομή της;»
Συνήθως, το παιδί επιλέγει την πιο εύκολη επιλογή, αλλά νιώθει ότι πήρε την απόφαση μόνο του.
Παιχνίδι επιλογών για μεγαλύτερα παιδιά
Τα μεγαλύτερα παιδιά μπορεί να καταλάβουν τι προσπαθείτε να κάνετε, αλλά η μέθοδος εξακολουθεί να λειτουργεί αν δώσετε δύο επιλογές που είναι και οι δύο αποδεκτές για εσάς:
- «Πρέπει να τελειώσουμε τις δουλειές πριν το πάρτι. Θέλεις να καθαρίσεις το δωμάτιό σου ή να πλύνεις τα πιάτα;»
- «Πρέπει να προετοιμαστείς για τις εξετάσεις. Θέλεις να δουλέψεις στα Μαθηματικά ή στην Έκθεση;»
Αυτές οι στρατηγικές δίνουν στα παιδιά αίσθηση ελέγχου, ενώ περιορίζουν τις επιλογές τους σε εύκολα διαχειρίσιμα βήματα.
Τα οφέλη της αυτονομίας
Μελέτες στην Εκπαιδευτική Ψυχολογία αναφέρουν ότι όταν οι γονείς υποστηρίζουν την αυτονομία των παιδιών τους, αυτά δείχνουν:
- Μεγαλύτερο κίνητρο για μάθηση
- Περισσότερη συμμετοχή στις δραστηριότητες
- Καλύτερες συνολικές επιδόσεις στο σχολείο
Με άλλα λόγια, όταν σταματάμε να λέμε στα παιδιά μας τι να κάνουν και τους δίνουμε επιλογές, ενισχύουμε την αυτοπεποίθηση και την αίσθηση υπευθυνότητας.
Tips για να πετύχει η μέθοδος
- Χρησιμοποιήστε μικρές ψευδείς επιλογές: Προτιμήστε πάντα κάτι που γνωρίζετε ότι θα διαλέξουν εύκολα.
- Δώστε έμφαση στην επιλογή τους: Αφήστε τα να νιώσουν ότι η απόφαση είναι δική τους.
- Σταδιακή πρόοδος: Ανάλογα με την ηλικία, αυξήστε ή μειώστε την πολυπλοκότητα των επιλογών.
- Μείνετε ήρεμοι: Η ψευδής επιλογή λειτουργεί καλύτερα όταν εσείς είστε ήρεμοι και υποστηρικτικοί.
Με υπομονή και συνεπή εφαρμογή, ακόμη και τα πιο αντιδραστικά παιδιά μπορούν να μάθουν να ολοκληρώνουν τις υποχρεώσεις τους – και εσείς να νιώθετε λιγότερο άγχος και περισσότερη ηρεμία στην καθημερινότητά σας.