Σύμφωνα με ειδικούς στην παιδική ανάπτυξη, η ικανότητα κατανόησης της οπτικής και των συναισθημάτων των άλλων αναπτύσσεται αργότερα. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούν να δείξουν καλοσύνη. Ήδη από τη νηπιακή ηλικία, πολλά παιδιά εκφράζουν αυθόρμητα τρυφερότητα, αγκαλιάζουν κάποιον που στενοχωριέται ή μοιράζονται ένα παιχνίδι. Η επιστήμη δείχνει ότι το σπίτι είναι το πρώτο και πιο σημαντικό «σχολείο» για την ενσυναίσθηση. Όταν ένα παιδί μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον όπου τα συναισθήματά του αναγνωρίζονται και γίνονται αποδεκτά, μαθαίνει πιο εύκολα να αναγνωρίζει και τα συναισθήματα των άλλων.
Καλοσύνη, όμως, δεν σημαίνει να είναι το παιδί «ήσυχο». Είναι μια ενεργή δεξιότητα: να παρατηρεί πώς νιώθει ο άλλος, να δείχνει φροντίδα και να αντιδρά με σεβασμό. Αυτό σημαίνει ότι οι γονείς χρειάζεται πρώτα να δώσουν οι ίδιοι το παράδειγμα — στον τρόπο που μιλούν, που φέρονται στους άλλους, αλλά και στον τρόπο που αντιμετωπίζουν το ίδιο το παιδί.
Διαβάστε επίσης: Συναισθηματική ασφάλεια: Το «αόρατο σπίτι» μέσα στο οποίο μεγαλώνει ένα παιδί
Το παράδειγμα μετρά περισσότερο από τα λόγια
Τα παιδιά μαθαίνουν κυρίως μέσα από τη μίμηση. Παρατηρούν πώς ο γονιός μιλά στον σύντροφό του, πώς αντιδρά σε μια δύσκολη στιγμή, πώς διαχειρίζεται τον θυμό ή την απογοήτευσή του. Έτσι, όταν ο ενήλικας δείχνει ευγένεια, υπομονή και σεβασμό στην πράξη, το παιδί αποκτά ένα ισχυρό πρότυπο συμπεριφοράς.
Εξίσου σημαντικό είναι να ονομάζουμε αυτές τις συμπεριφορές: «Ήταν πολύ ευγενικό που βοήθησες», «Είδες; Η φίλη σου στενοχωρήθηκε και την αγκάλιασες». Με αυτόν τον τρόπο, το παιδί συνδέει τη συμπεριφορά με το νόημά της.
Η ενσυναίσθηση χρειάζεται χρόνο
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα παιδιά συνήθως αρχίζουν να κατανοούν πιο ουσιαστικά την οπτική του άλλου γύρω στα 5-6 χρόνια. Γι’ αυτό είναι σημαντικό οι γονείς να έχουν ρεαλιστικές προσδοκίες. Ένα νήπιο που δεν θέλει να μοιραστεί το παιχνίδι του δεν είναι «αγενές» ή «κακομαθημένο», απλώς βρίσκεται ακόμη σε φάση συναισθηματικής ωρίμανσης.
Αντί για τιμωρία ή ντροπή, πιο βοηθητική είναι η καθοδήγηση: να εξηγούμε ήρεμα τι ένιωσε ο άλλος, να βοηθάμε το παιδί να αναγνωρίσει τα δικά του συναισθήματα και να συζητάμε πώς θα μπορούσε να αντιδράσει διαφορετικά την επόμενη φορά.
Μικρές πράξεις, μεγάλα μαθήματα
Το συμβολικό παιχνίδι, τα βιβλία, η καθημερινή συζήτηση, ακόμη και οι μικρές πράξεις προσφοράς, όπως το να φτιάξετε μαζί μια ζωγραφιά για τη γιαγιά ή να χαρίσετε παιχνίδια που δεν χρειάζονται πια, μπορούν να ενισχύσουν ουσιαστικά την καλοσύνη.
Το πιο σημαντικό, όμως, είναι το παιδί να νιώθει ότι μεγαλώνει σε ένα ασφαλές περιβάλλον. Τα παιδιά που νιώθουν ότι οι γονείς τους τα ακούν και τα σέβονται, είναι πιο πιθανό να δείξουν την ίδια φροντίδα και στους άλλους.