Το χαρτζιλίκι δεν είναι απλώς λίγα χρήματα στην τσέπη ενός παιδιού. Είναι ίσως το πρώτο του μάθημα γύρω από την αξία των χρημάτων, την υπευθυνότητα και τη διαχείριση επιθυμιών. Το θέμα δεν είναι μόνο πόσα χρήματα δίνουμε στα παιδιά, αλλά τι τους μαθαίνουμε μέσα από αυτά. Και σύμφωνα με ειδικούς, το μεγαλύτερο λάθος που κάνουν πολλοί γονείς είναι ότι χρησιμοποιούν το χαρτζιλίκι ως μέσο επιβράβευσης ή τιμωρίας, αντί ως εργαλείο οικονομικής εκπαίδευσης.
Διαβάστε επίσης: Η αυτονομία ξεκινά από τα λάθη…
- «Αν είσαι καλό παιδί, θα πάρεις χρήματα.»
- «Αν φέρεις καλούς βαθμούς, θα πληρωθείς.»
- «Αν με εκνευρίσεις, κόβεται το χαρτζιλίκι.»
Αυτές οι φράσεις ακούγονται συχνά μέσα στα σπίτια. Όμως οι ειδικοί συμφωνούν πως όταν το χαρτζιλίκι γίνεται εργαλείο ελέγχου, το παιδί δεν μαθαίνει σωστή διαχείριση χρημάτων. Μαθαίνει ότι τα χρήματα συνδέονται με συναισθηματική ανταμοιβή ή τιμωρία. Και αυτό μπορεί αργότερα να επηρεάσει τον τρόπο που βλέπει την αξία των χρημάτων, την εργασία αλλά και την αυτοεκτίμησή του.
Τι προτείνουν οι ειδικοί;
Το χαρτζιλίκι λειτουργεί καλύτερα όταν υπάρχει συνέπεια και σαφή όρια. Οι ειδικοί προτείνουν:
- ένα σταθερό μικρό ποσό ανάλογα με την ηλικία
- συνέπεια στις ημέρες που δίνεται
- χώρο για μικρά λάθη
- βασική εκμάθηση budgeting
- όχι κάλυψη κάθε «έκτακτης» επιθυμίας από τους γονείς
Με απλά λόγια, το παιδί χρειάζεται να μάθει ότι όταν τα χρήματα τελειώσουν, πρέπει να περιμένει μέχρι την επόμενη φορά. Αυτό είναι ίσως το πρώτο πραγματικό μάθημα αυτοελέγχου.
Από ποια ηλικία μπορεί να ξεκινήσει;
Οι περισσότεροι ειδικοί θεωρούν ότι ακόμα και από τις μικρές τάξεις του δημοτικού, ένα παιδί μπορεί να αρχίσει να παίρνει ένα μικρό εβδομαδιαίο χαρτζιλίκι.
Στις μικρές ηλικίες, το ποσό δεν έχει σημασία. Σημασία έχει η διαδικασία. Για παράδειγμα:
- να μάθει να χωρίζει τα χρήματα σε «ξοδεύω» και «αποταμιεύω»
- να περιμένει για να αγοράσει κάτι που θέλει
- να καταλάβει ότι δεν μπορούμε να αγοράζουμε τα πάντα αμέσως
Ένας κουμπαράς μπορεί να γίνει το πρώτο μάθημα οικονομικής διαχείρισης.
Χαρτζιλίκι και δουλειές στο σπίτι: Ναι ή όχι;
Η χρυσή τομή που προτείνουν πολλοί ειδικοί είναι: οι βασικές υποχρεώσεις να θεωρούνται δεδομένες, αλλά κάποιες extra ευθύνες να μπορούν να ανταμείβονται. Έτσι το παιδί μαθαίνει και τη συνεργασία μέσα στο σπίτι αλλά και τη σύνδεση εργασίας και ανταμοιβής.
Τα πιο συχνά λάθη των γονιών
Πέρα από τη χρήση του χαρτζιλικιού ως «τιμωρία» ή «δώρο», υπάρχουν και άλλα συχνά λάθη που κάνουν οι γονείς:
- Δίνουμε συνεχώς extra χρήματα: Όταν το παιδί ξοδεύει όλα του τα χρήματα και εμείς καλύπτουμε αμέσως το κενό, στην ουσία ακυρώνουμε το μάθημα της διαχείρισης.
- Δεν υπάρχουν όρια: Αν το παιδί αγοράζει ό,τι θέλει χωρίς καμία συζήτηση, δύσκολα θα μάθει την έννοια του προγραμματισμού.
- Δεν μιλάμε ποτέ για χρήματα: Πολλές οικογένειες αποφεύγουν τελείως τη συζήτηση γύρω από τα οικονομικά. Όμως τα παιδιά χρειάζονται απλές, ειλικρινείς κουβέντες για να καταλάβουν την αξία των χρημάτων.
- Συγκρίνουμε με άλλα παιδιά: «Ο φίλος σου παίρνει λιγότερα» ή «η ξαδέρφη σου αποταμιεύει καλύτερα» είναι συγκρίσεις που συνήθως δημιουργούν πίεση και ενοχές, όχι σωστή οικονομική συμπεριφορά.