Παγκόσμια Ημέρα Γονιμότητας: Μικρές αλλαγές που αυξάνουν τις πιθανότητες σύλληψης

Oι επιστήμονες υπολογίζουν ότι εάν ένα ζευγάρι έχει τακτικές και χωρίς αντισύλληψη επαφές θα οδηγηθεί σε εγκυμοσύνη μέσα σε διάστημα ενός χρόνου. Παρ’ όλα αυτά, οι ειδικοί εξηγούν ότι ένα στα επτά ζευγάρια δεν θα τα καταφέρει λόγω κάποιου προβλήματος υπογονιμότητας. Παρά το γεγονός ότι πρόκειται για μια στρεσογόνο συνθήκη, τόσο σωματικά όσο και ψυχολογικά, τα καλά νέα είναι ότι στις μέρες μας αυτό πλέον είναι ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζεται, καθώς η επιστήμη προσφέρει πολλές επιλογές, λύσεις και διεξόδους για να επιτευχθεί τελικά μια σύλληψη και μια εγκυμοσύνη.

Ναι σε όσα την ενισχύουν

Στον έλεγχο του βάρους

Ένα άτομο με μη φυσιολογικό βάρος, είτε είναι υπέρβαρο είτε λιποβαρές, ενδεχομένως να αντιμετωπίζει προβλήματα γονιμότητας, καθώς αυτή η κατάσταση μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ωορρηξία, εάν πρόκειται για γυναίκα, ή την παραγωγή σπέρματος, εάν είναι άντρας. Το ιδανικό είναι το ποσοστό λίπους στο σώμα των γυναικών να κυμαίνεται μεταξύ 22-25% και να μην πέφτει κάτω από το 19%. Τόσο οι υπέρβαρες όσο και οι πολύ αδύνατες γυναίκες φαίνεται ότι έχουν καλύτερη ωορρηξία όταν καταφέρουν να φτάσουν το βάρος τους σε φυσιολογικά επίπεδα.

Στον υπολογισμό των γόνιμων ημερών

Ένα ζευγάρι που θέλει να επιτύχει μια εγκυμοσύνη θα πρέπει να φροντίζει να έχει τακτικές και χωρίς προφυλάξεις επαφές κατά τις ημέρες της ωορρηξίας –κατά κανόνα είναι στη μέση του κύκλου– γιατί τότε η γονιμότητα της γυναίκας είναι στο ανώτερο επίπεδό της.

Στη διατροφή που βοηθά

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει την ημερήσια πρόσληψη 400-800 μg φολικού οξέος (συμβάλλει στην ομαλή ανάπτυξη του νευρικού συστήματος του εμβρύου) μία φορά την ημέρα για γυναίκες που προσπαθούν να συλλάβουν ή διανύουν το πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης τους. Σημαντικό είναι επίσης να ακολουθείται μια δίαιτα που περιλαμβάνει καλά λιπαρά, όπως ω-3 λιπαρά οξέα (βρίσκονται στα λιπαρά ψάρια, στους ξηρούς καρπούς κ.α.), καθώς θεωρείται ότι βελτιώνουν τη γονιμότητα, τροφές πλούσιες σε φολικό οξύ (όπως τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, οι φακές και τα φασόλια) και πλήρη γαλακτοκομικά προϊόντα που φαίνεται ότι βοηθούν στη ρύθμιση της ωορρηξίας.

Στον καλό ύπνο

Ο επαρκής ποιοτικός ύπνος βοηθά στη ρύθμιση των ορμονών, άρα και στη γονιμότητα, αυξάνοντας έτσι την πιθανότητα σύλληψης.

Όχι σε όσα την υπονομεύουν

Στις κακές συνήθειες

Πρακτικές όπως το κάπνισμα, η μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ και οι ψυχοτρόπες ουσίες επηρεάζουν αρνητικά τη γονιμότητα.

Στην υπερβολική γυμναστική

Αν και η σωματική άσκηση ενισχύει τη γονιμότητα, όταν γίνεται σε υπερβολικό βαθμό, μπορεί να έχει τα αντίθετα αποτελέσματα.

Στα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα

Η χρήση προφυλακτικού στις σχέσεις που δεν είναι σταθερές είναι απαραίτητη μεταξύ άλλων και επειδή προστατεύει από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, κάποια εκ των οποίων απειλούν και τη γονιμότητα (π.χ., χλαμύδια, βλεννόρροια) εάν μείνουν χωρίς ειδική θεραπεία.

Στο στρες

Είναι επιβαρυντικός παράγοντας για τη γονιμότητα και των δύο φύλων, καθώς μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τόσο την ωορρηξία όσο και την παραγωγή και την ποιότητα σπέρματος.

Παγκόσμια Ημέρα Γονιμότητας: Ο ρόλος της ηλικίας

Είναι ένας παράγοντας που συνδέεται άμεσα με τη γονιμότητα, καθώς αυτή μειώνεται με την πάροδο των χρόνων, ειδικά όσον αφορά τις γυναίκες. Ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι οι πιθανότητες μιας γυναίκας 20 ετών να μείνει έγκυος σε κάθε μηνιαίο κύκλο ανέρχεται στο 25-30%. Αυτό το ποσοστό μειώνεται σταδιακά όταν μπει στη δεκαετία των 30 της χρόνων, μια μείωση που επιταχύνεται μετά τα 35. Μετά την ηλικία των 40, η πιθανότητα να μείνει έγκυος σε κάθε μηνιαίο κύκλο περιορίζεται στο 5%.

Οδηγίες γένους αρσενικού

Εκτός όμως από τις γυναίκες, οφείλουν και οι άντρες να προσέχουν και να προστατεύουν τη γονιμότητά τους, η οποία είναι συνυφασμένη με την ποιότητα του σπέρματός τους. Για να το καταφέρουν αυτό, θα πρέπει να φροντίζουν ώστε οι όρχεις να βρίσκονται σε θερμοκρασίες ελαφρώς χαμηλότερες από τις φυσιολογικές του σώματος. Εάν η θερμοκρασία εντός των όρχεων είναι αυξημένη έστω και λίγο, τόσο το σπέρμα όσο και η παραγωγή τεστοστερόνης επηρεάζονται αρνητικά. Έτσι, είναι σημαντικό να αποφεύγουν στενά ρούχα που ασκούν πίεση στην περιοχή των γεννητικών οργάνων και κατ’ επέκταση αυξάνουν τη θερμοκρασία της. Θα πρέπει επίσης να επιλέγουν φυσικά υφάσματα και όχι συνθετικά και να αποφεύγουν την έκθεση των όρχεων σε υψηλές θερμοκρασίες, όπως συμβαίνει, για παράδειγμα, όταν κάνουν πολύ ζεστά μπάνια και ντους, υδρομασάζ, τζακούζι, σάουνα ή στηρίζουν το λάπτοπ στα πόδια τους. Την ποιότητα του σπέρματος μπορεί επίσης να επηρεάσει αρνητικά η έκθεση στη ρύπανση και στα φυτοοιστρογόνα (ορμόνες που περιέχονται σε υψηλή συγκέντρωση στη σόγια κ.α.) αλλά και κάποια φάρμακα και ουσίες όπως τα στεροειδή που συνηθίζουν να παίρνουν κάποιοι άντρες που γυμνάζονται.

Η εγκυμοσύνη χρειάζεται αντοχή

Έρευνα την οποία συντόνισε ο καθηγητής εξελικτικής ανθρωπολογίας Χέρμαν Πόντζερ, στο πανεπιστήμιο Duke στο Ντάρεμ της Βόρειας Καρολίνας, έδειξε ότι η ανθρώπινη εγκυμοσύνη –η ενεργειακή δαπάνη της οποίας είχε μετρηθεί σε προηγούμενες μελέτες– απαιτεί περίπου το ίδιο επίπεδο ενέργειας με τα αθλητικά αγωνίσματα αντοχής. Επίσης, διέπεται από τους ίδιους μεταβολικούς περιορισμούς.

Οι επιστήμονες εξηγούν ότι θα μπορούσαμε να σκεφτόμαστε την εγκυμοσύνη με παρόμοιους όρους που σκεφτόμαστε τους μαραθωνοδρόμους. Αυτό και μόνο μας κάνει να συνειδητοποιούμε πόσο απαιτητική είναι η εγκυμοσύνη για τον οργανισμό.

Πολλοί λοιπόν μιλούν για το μεγαλύτερο αγώνα της ζωής μιας γυναίκας. Ίσως δεν γνωρίζουμε πότε ακριβώς ξεκινά αυτός ο αγώνας, ενδεχομένως μάλιστα αυτό να συμβαίνει μήνες ή ακόμα και χρόνια προτού η γυναίκα μπει στη διαδικασία απόκτησης παιδιού – όπως ένας αθλητής ετοιμάζεται για τον αγώνα αντοχής που θέλει να ολοκληρώσει.

*Ευχαριστούμε τον Κωνσταντίνο Ι. Πριονιστή, μαιευτήρα – χειρουργό – γυναικολόγο, για τη συνεργασία