Για δεκαετίες, η γενετική βασιζόταν στην ιδέα ότι τα χαρακτηριστικά ενός παιδιού καθορίζονται κυρίως από τα γονίδια που κληρονομεί από τους γονείς του. Ωστόσο, μια νέα μεγάλη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Genomics, δείχνει ότι η επιρροή των γονιδίων των γονέων μπορεί να είναι πολύ πιο σύνθετη και εκτεταμένη.
Διαβάστε επίσης: Τίποτα δεν είναι δεδομένο: Τι πρέπει να πείτε στο παιδί σήμερα
Οι ερευνητές από την Αυστρία και τη Νορβηγία, αναλύοντας δεδομένα από περίπου 30.000 οικογένειες, διαπίστωσαν ότι το DNA των γονέων επηρεάζει την ανάπτυξη των παιδιών όχι μόνο μέσω των γονιδίων που κληροδοτούν, αλλά και μέσω του περιβάλλοντος που δημιουργούν.
Τα γονίδια διαμορφώνουν και το περιβάλλον
Οι επιστήμονες εξέτασαν χαρακτηριστικά όπως το ύψος, το σωματικό βάρος και οι σχολικές επιδόσεις των παιδιών. Διαπίστωσαν ότι οι γενετικές τάσεις των γονέων μπορούν να επηρεάσουν έμμεσα τα παιδιά, διαμορφώνοντας τις συνθήκες μέσα στις οποίες μεγαλώνουν.
Για παράδειγμα, ένας γονέας με γενετική προδιάθεση για υψηλό μορφωτικό επίπεδο μπορεί να δημιουργήσει ένα περιβάλλον πλούσιο σε ερεθίσματα μάθησης, βιβλία και εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Έτσι, το παιδί επηρεάζεται όχι μόνο από τα γονίδια που κληρονόμησε, αλλά και από το οικογενειακό περιβάλλον που αυτά τα γονίδια συνέβαλαν να δημιουργηθεί.
Παίζει ρόλο και από ποιον γονέα προέρχεται το γονίδιο
Η έρευνα ανέδειξε και ένα ακόμη ενδιαφέρον φαινόμενο. Σύμφωνα με τα ευρήματα, το ίδιο γονιδιακό χαρακτηριστικό μπορεί να έχει διαφορετική επίδραση ανάλογα με το αν προέρχεται από τη μητέρα ή τον πατέρα.
Το φαινόμενο αυτό, γνωστό ως «γονική προέλευση», σχετίζεται με μηχανισμούς που ενεργοποιούν ή απενεργοποιούν συγκεκριμένα γονίδια ανάλογα με τον γονέα από τον οποίο κληρονομήθηκαν. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η επίδραση αυτού του μηχανισμού είναι πιθανότατα πιο εκτεταμένη από ό,τι θεωρούσε μέχρι σήμερα η επιστημονική κοινότητα.
Νέα εργαλεία για πιο ακριβείς αναλύσεις σε σχέση με τα γονίδια
Για να διαχωρίσουν τις άμεσες και έμμεσες γενετικές επιδράσεις, οι ερευνητές ανέπτυξαν ένα νέο στατιστικό εργαλείο με την ονομασία JODIE. Το εργαλείο αυτό επέτρεψε την ταυτόχρονη αξιολόγηση της επίδρασης των γονιδίων του παιδιού, της μητέρας και του πατέρα, καθώς και των επιδράσεων που σχετίζονται με τη γονική προέλευση.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συνηθισμένες γενετικές αναλύσεις ενδέχεται να υπερεκτιμούν τον ρόλο του DNA που κληρονομεί άμεσα το παιδί και να υποτιμούν τη συμβολή των γονεϊκών επιδράσεων.
Μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της κληρονομικότητας
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το DNA εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό παράγοντα για χαρακτηριστικά όπως το ύψος ή οι γνωστικές επιδόσεις. Ωστόσο, η μελέτη δείχνει ότι η γενετική επιρροή δεν περιορίζεται μόνο στα γονίδια που περνούν από γενιά σε γενιά.
Τα γονίδια των γονέων φαίνεται να επηρεάζουν τα παιδιά και μέσα από τις επιλογές, τις συνήθειες και το περιβάλλον που διαμορφώνουν στην καθημερινή ζωή. Με άλλα λόγια, η ιστορία της κληρονομικότητας είναι πολύ πιο σύνθετη από μια απλή μεταβίβαση DNA.