Αν το παιδί σας χρησιμοποιεί σύντομες φράσεις, ίσως αναρωτιέστε γιατί δεν μιλά ακόμη με ολοκληρωμένες προτάσεις. Η αλήθεια είναι ότι οι φαινομενικά απλές εκφράσεις αποτελούν ένα από τα πιο σημαντικά στάδια της γλωσσικής ανάπτυξης. Οι ειδικοί το ονομάζουν «τηλεγραφικό λόγο» και θεωρείται ένα φυσιολογικό και ιδιαίτερα θετικό βήμα στην πορεία του παιδιού προς την ομιλία.
Διαβάστε επίσης: Περιέργεια: Μας κάνει καλύτερους γονείς;
Τι είναι ο τηλεγραφικός λόγος;
Ο τηλεγραφικός λόγος εμφανίζεται όταν το παιδί αρχίζει να συνδυάζει λέξεις για να μεταφέρει ένα μήνυμα, αλλά παραλείπει τα λιγότερο σημαντικά γραμματικά στοιχεία. Για παράδειγμα, αντί να πει:
«Θέλω να πιώ περισσότερο νερό»,
μπορεί να πει:
«Άλλο νερό».
Αντί για:
«Πού είναι η μαμά;»,
θα πει:
«Πού μαμά;».
Παρόλο που οι προτάσεις δεν είναι γραμματικά ολοκληρωμένες, μεταφέρουν με σαφήνεια το νόημα που θέλει να εκφράσει το παιδί.
Η ονομασία προέρχεται από τα παλιά τηλεγραφήματα. Τότε οι άνθρωποι πλήρωναν ανά λέξη, γι’ αυτό έγραφαν μόνο τις πιο απαραίτητες. Κάπως έτσι λειτουργεί και το παιδικό μυαλό σε αυτή τη φάση. Το παιδί χρησιμοποιεί μόνο τις λέξεις που θεωρεί απαραίτητες για να επικοινωνήσει αυτό που θέλει.
Πότε εμφανίζεται;
Τα περισσότερα παιδιά περνούν από αυτό το στάδιο μεταξύ 2 και 2,5 ετών. Πριν από αυτό, συνήθως έχουν ήδη περάσει δύο σημαντικά στάδια:
- Το στάδιο της μίας λέξης («μαμά», «μπαμπά», «νερό»).
- Το στάδιο των δύο λέξεων («μαμά έλα», «θέλω γάλα»).
Στη συνέχεια, οι φράσεις γίνονται λίγο μεγαλύτερες και πιο σύνθετες, οδηγώντας σταδιακά στις ολοκληρωμένες προτάσεις.
Γιατί είναι τόσο σημαντικός;
Ο τηλεγραφικός λόγος βοηθά το παιδί να:
- Κατανοήσει τη δομή της γλώσσας
Ακόμη κι αν δεν γνωρίζει γραμματικούς κανόνες, αρχίζει να αντιλαμβάνεται ότι οι λέξεις μπαίνουν σε συγκεκριμένη σειρά για να αποκτήσουν νόημα.
- Εκφράσει ανάγκες και συναισθήματα
Όσο μεγαλώνει, το παιδί θέλει να επικοινωνεί περισσότερα πράγματα. Ο τηλεγραφικός λόγος τού επιτρέπει να μοιράζεται σκέψεις, επιθυμίες και εμπειρίες.
- Εμπλουτίσει το λεξιλόγιό του
Κάθε νέα λέξη που προστίθεται στις μικρές αυτές φράσεις αποτελεί ένα βήμα προς πιο ολοκληρωμένη επικοινωνία.
Μιλήστε πολύ στο παιδί σας
Περιγράψτε τι κάνετε μέσα στη μέρα:
«Τώρα πλένω τα πιάτα.»
«Βάζουμε τα παιχνίδια στο κουτί.»
«Κόβουμε το μήλο.»
Ακόμη κι αν δεν απαντά πάντα, το παιδί απορροφά συνεχώς νέες λέξεις.
Διαβάστε παραμύθια κάθε μέρα
Η ανάγνωση είναι ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους ενίσχυσης της γλωσσικής ανάπτυξης.
Σταματήστε κατά τη διάρκεια της ιστορίας και κάντε ερωτήσεις:
«Ποιος είναι αυτός;»
«Τι κάνει το σκυλάκι;»
Αφήστε το παιδί να συμμετέχει ενεργά στην αφήγηση.
Μετατρέψτε το παιχνίδι σε μάθημα γλώσσας
Κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού ονομάστε αντικείμενα, χρώματα και ενέργειες.
«Το αυτοκίνητο τρέχει.»
«Η μπάλα είναι κόκκινη.»
«Η κούκλα κοιμάται.»
Έτσι το παιδί συνδέει τις λέξεις με πραγματικές εμπειρίες.
Κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η γλωσσική ανάπτυξη δεν ακολουθεί ακριβώς το ίδιο χρονοδιάγραμμα για όλα τα παιδιά. Κάποια μιλούν νωρίτερα, ενώ άλλα χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να εκφραστούν λεκτικά. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα. Το σημαντικότερο είναι να υπάρχει συνεχής επικοινωνία, αλληλεπίδραση και ενθάρρυνση.
Όταν το παιδί χρησιμοποιεί τηλεγραφικό λόγο, μην το διορθώνετε αυστηρά. Αν πει:
«Άλλο γάλα»
μην του πείτε:
«Όχι, δεν το λες σωστά.»
Αντίθετα, επαναλάβετε τη φράση με τη σωστή μορφή:
«Θέλεις κι άλλο γάλα;»
Με αυτόν τον τρόπο ακούει το σωστό πρότυπο χωρίς να νιώθει πίεση ή απογοήτευση.