Τα παιδιά είναι από τη φύση τους περίεργα. Αλλά διάφορες δυνάμεις στο περιβάλλον μπορούν να αμβλύνουν την περιέργειά τους με την πάροδο του χρόνου. Μπορούμε να κάνουμε κάτι ως γονείς για να διατηρήσουμε την περιέργεια των παιδιών ζωντανή;
Είναι η περιέργεια άφθονη στα παιδιά κατά τη γέννηση;
Η περιέργεια είναι μια φυσική ικανότητα, που υπάρχει τόσο στα μη ανθρώπινα ζώα όσο και στους ανθρώπους από πολύ μικρή ηλικία.
Τα όντα όλων των ειδών αναζητούν πληροφορίες, εξερευνούν το περιβάλλον τους και καινοτομούν με νέους τρόπους επίλυσης προβλημάτων.
Διαβάστε επίσης: Παιδιά: Πώς ο ήλιος βοηθά την ψυχική τους υγεία
Πλάσματα μεγάλα και μικρά, από τους ελέφαντες μέχρι τις μέλισσες, επιδίδονται σε εξερευνητική αναζήτηση τροφής καθώς ανακαλύπτουν νέα εδάφη και πόρους, ενώ οι πίθηκοι – ακόμα και τα κύτταρα και οι ιοί – καινοτομούν σε νέες συμπεριφορές.
Μεταξύ των ανθρώπων, οι περισσότεροι άνθρωποι – επιστήμονες και μη – έχουν την αίσθηση ότι τα παιδιά είναι ιδιαίτερα περίεργα.
Μπορείτε να παρατηρήσετε την περιέργεια των παιδιών σε διάφορα περιβάλλοντα, από τους περιπάτους στη φύση στην προσχολική ηλικία και τα εργαστήρια φυσικών επιστημών στο γυμνάσιο μέχρι τις ερωτήσεις γύρω από το τραπέζι του δείπνου.
Η έρευνά της επιβεβαιώνει ότι τα παιδιά ξεχειλίζουν από περιέργεια, η οποία εκφράζεται στα πράγματα που αγγίζουν, στον τρόπο που μιλούν και στον τρόπο που αλληλεπιδρούν με τους άλλους.
Τι συμβαίνει όμως σε αυτή την περιέργεια καθώς μεγαλώνουμε; Μερικοί άνθρωποι θρηνούν για την απώλεια της παιδικής τους περιέργειας, ενώ άλλοι είναι περήφανοι που την έχουν διατηρήσει ή επεκτείνει. Τι μπορεί να εξηγεί τη διαφορά;
Τι σκοτώνει την περιέργεια των παιδιών;
Αν και η έρευνα δείχνει σαφώς ότι τα παιδιά έχουν μεγάλο ενδιαφέρον να κάνουν ερωτήσεις, αυτό το ενδιαφέρον μπορεί να αμβλυνθεί με την πάροδο του χρόνου, ιδίως στο σχολείο.
Μια μελέτη διαπίστωσε ότι τα παιδιά προσχολικής ηλικίας κάνουν κατά μέσο όρο 26 ερωτήσεις την ώρα στο σπίτι, αλλά λιγότερες από δύο ανά ώρα στο σχολείο.
Μια άλλη μελέτη έδειξε ότι οι μαθητές της πέμπτης τάξης, κατά μέσο όρο, εξέφραζαν την περιέργειά τους – μέσω ερωτήσεων, κατευθυνόμενων ματιών ή χειρισμού αντικειμένων – λιγότερο από μία φορά κάθε δύο ώρες. Γιατί;
Πολλά πράγματα μπορούν να αμβλύνουν την περιέργεια. Οι μηχανές αναζήτησης στο Διαδίκτυο και τα smartphones που δίνουν άμεσες απαντήσεις περιορίζουν την ικανότητα των παιδιών να κάθονται με τις ερωτήσεις τους και να σκέφτονται τα προβλήματά τους.
Τα στυλ γονέων που δίνουν έμφαση στην αξία των ερωτήσεων μόνο ως μέσο προς ένα σκοπό – όπως οι σωστές απαντήσεις – περιορίζουν την ικανότητα των παιδιών να καλλιεργούν ερωτήσεις.
Όταν τα σχολεία εκπαιδεύουν τα παιδιά να θέτουν μόνο συγκεκριμένα είδη ερωτήσεων με συγκεκριμένους τρόπους, μπορεί να περιορίσουν τις δυνατότητές τους να καινοτομήσουν περιορίζοντας το ενδιαφέρον και την έρευνά τους σε στενά κανάλια.
Πώς μπορούν οι γονείς να προστατεύσουν την περιέργεια των παιδιών τους;
Δίνοντας προσοχή στο στυλ περιέργειας κάθε παιδιού και ενσταλάζοντάς του ένα αίσθημα υπερηφάνειας για αυτό, θα κάνει πολλά για να εξοπλίσει τα παιδιά να διατηρήσουν την περιέργεια.
Ενώ τα παιδιά είναι εκ φύσεως περίεργα, μπορεί να εκφράζουν και να επιδιώκουν την περιέργειά τους με διαφορετικούς τρόπους. Η έρευνα δείχνει ότι υπάρχουν πολλαπλές διαστάσεις ή στυλ περιέργειας.
Αρέσει στο παιδί σας να γνωρίζει τα πάντα για λίγα πράγματα; Ή λίγα πράγματα για τα πάντα; Για τους αρχαίους Έλληνες, αυτά τα δύο στυλ χαρακτηρίζονταν καλύτερα από τον σκαντζόχοιρο και την αλεπού.
Ο σκαντζόχοιρος «γνωρίζει ένα πράγμα», αλλά η αλεπού «γνωρίζει πολλά πράγματα». Ίσως το παιδί σας μοιάζει περισσότερο με χταπόδι, με περίεργα χέρια απλωμένα προς κάθε κατεύθυνση, ή με σκουλήκι, αργό και σταθερό.