Οι περισσότεροι γονείς ονειρεύονται για τα παιδιά τους μια ζωή γεμάτη ευκαιρίες, ασφάλεια και ικανοποίηση. Και όταν μιλάμε για επιτυχία, δεν εννοούμε μόνο έναν καλό βαθμό ή μια καλή επαγγελματική αποκατάσταση. Ο σκοπός είναι να μάθουν οι έφηβοι να αντέχουν στις δυσκολίες και να βρίσκουν τη χαρά.

Σύμφωνα με το Harvard Center on the Developing Child, αυτό που προβλέπει σε μεγάλο βαθμό τη μελλοντική ευημερία ενός ανθρώπου δεν είναι τόσο οι ακαδημαϊκές επιδόσεις ή οι εξωσχολικές δραστηριότητες, όσο ένα σύνολο βασικών δεξιοτήτων αυτορρύθμισης, γνωστών ως δεξιότητες εκτελεστικής λειτουργίας (executive function skills). Πρόκειται για ικανότητες που μας βοηθούν να οργανώνουμε τη σκέψη μας, να διαχειριζόμαστε τα συναισθήματά μας και να προσαρμοζόμαστε στις απαιτήσεις της ζωής.

Διαβάστε επίσης: Έρευνα: Πώς η υπερβολική χρήση οθονών επηρεάζει την ψυχική υγεία των εφήβων;

Αν και αυτές οι δεξιότητες αναπτύσσονται σε όλη τη διάρκεια της ζωής, δύο περίοδοι θεωρούνται ιδιαίτερα κρίσιμες: η προσχολική ηλικία και η εφηβεία έως την πρώιμη ενήλικη ζωή. Στην εφηβεία, ειδικά, οι γονείς μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο, λειτουργώντας περισσότερο ως καθοδηγητές.

Οι 5 βασικές δεξιότητες που χρειάζονται οι έφηβοι για να πετύχουν και να ευτυχίσουν

Κάθε φορά που επιτρέπουμε στο παιδί μας να αναλάβει ευθύνη, υπάρχει πιθανότητα να αποτύχει. Αυτό όμως δεν είναι αποτυχία της γονεϊκότητας. Eίναι απαραίτητο στάδιο μάθησης. Το να αντισταθούμε στην παρόρμηση να «σώσουμε» αμέσως το παιδί και να του δώσουμε χώρο να προσπαθήσει ξανά, ενισχύει την αυτοπεποίθηση και την αυτονομία του.

1. Σχεδιασμός (Planning)

Η ικανότητα να θέτουμε στόχους και να οργανώνουμε βήματα για να τους πετύχουμε.
Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, χρειάζονται χώρο για να μάθουν να σχεδιάζουν μόνα τους. Οι γονείς μπορούν να θέτουν γενικά πλαίσια (π.χ. ότι οι σχολικές υποχρεώσεις πρέπει να ολοκληρώνονται και ότι ο ύπνος είναι προτεραιότητα), αφήνοντας όμως το παιδί να αποφασίζει πώς θα τα καταφέρει. Σε μεγαλύτερα projects, μια συζήτηση για το «πλάνο δράσης» είναι συχνά πιο χρήσιμη από έτοιμες λύσεις.

2. Συγκέντρωση (Focus)

Η ψηφιακή καθημερινότητα δυσκολεύει όλο και περισσότερο την ικανότητα συγκέντρωσης.
Βοηθά όταν η οικογένεια:

  • συζητά ανοιχτά για το πώς οι οθόνες αποσπούν την προσοχή,

  • καθιερώνει στιγμές χωρίς κινητά (όπως τα γεύματα),

  • ενθαρρύνει δραστηριότητες με τα χέρια, όπως μαγείρεμα, ζωγραφική ή κατασκευές.

3. Αυτοέλεγχος (Self-control)

Οι έφηβοι μαθαίνουν κυρίως μέσα από το παράδειγμα. Ο τρόπος που οι γονείς διαχειρίζονται θυμό, άγχος ή απογοήτευση λειτουργεί ως ισχυρό μοντέλο.
Συζητήσεις για τα συναισθήματα, τεχνικές ηρεμίας και αναστοχασμός μετά από δύσκολες στιγμές βοηθούν τους εφήβους να αποκτήσουν μεγαλύτερη επίγνωση των αντιδράσεών τους.

4. Επίγνωση (Awareness)

Δεν αφορά μόνο το τι συμβαίνει γύρω μας, αλλά και το πώς επηρεάζουμε τους άλλους.
Οι οικογενειακές συζητήσεις για την επικαιρότητα, οι κοινές βόλτες, αλλά και η συμμετοχή σε εθελοντικές δράσεις καλλιεργούν ενσυναίσθηση και αίσθηση κοινωνικής ευθύνης.

5. Ευελιξία (Flexibility)

Η ζωή σπάνια ακολουθεί το σχέδιο. Τα παιδιά χρειάζεται να μάθουν ότι οι αλλαγές είναι φυσικό κομμάτι της πορείας.
Όταν οι γονείς δείχνουν κατανόηση σε απρόοπτα, προσαρμόζουν τα πλάνα και διατηρούν ψυχραιμία, μεταδίδουν ένα ισχυρό μήνυμα ανθεκτικότητας.