Το σπερμοδιάγραμμα είναι η πρώτη και ίσως η σημαντικότερη εξέταση της εκτίμησης της γονιμότητας του άντρα, κατά την οποία ελέγχονται:  – Τα ποσοτικά χαρακτηριστικά του σπέρματος, όπως ο συνολικός αριθμός σπερματοζωαρίων, ο συνολικός αριθμός των σπερματοζωαρίων ανά ml σπέρματος , ο όγκος σπέρματος .  – Τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του σπέρματος, όπως η μορφολογία σπερματοζωαρίων και η κινητικότητα των σπερματοζωαρίων,. 

Πότε γίνεται; 

– Στη διερεύνηση της γονιμότητας του ζευγαριού που θέλει να αποκτήσει παιδιά.  – Κατά τη διαδικασία λήψης σπέρματος για κρυοσυντήρηση και μελλοντική χρήση του.  – Στη διαδικασία υποβοηθούμενης κύησης, σε ζευγάρια που αδυνατούν να αποκτήσουν μόνοι τους το δικό τους παιδί.  – Ύστερα από χειρουργικές πράξεις ή θεραπευτικές αγωγές, που μπορεί να επηρεάσουν τη λειτουργία των όρχεων. 

Ποια είναι η απαραίτητη προετοιμασία για την εξέταση; 

Για να είναι αξιολογήσιμα τα αποτελέσματα της εξέτασης, θα πρέπει ο άντρας: να μην εκσπερματίσει για τουλάχιστον 2 μέρες, αλλά η αποχή να μην είναι μεγαλύτερη από 7 μέρες να μην έχει ιστορικό υψηλού πυρετού (>39οC) τους τελευταίους τρεις τουλάχιστον μήνες να μην έχει κάνει χρήση φαρμακευτικών ή άλλων ουσιών που μπορεί να βλάψουν το σπέρμα του περιστασιακά. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο άντρας οφείλει να ενημερώσει τον ιατρό του, προκειμένου να λάβει τις απαραίτητες οδηγίες. 

Ποια είναι η διαδικασία της εξέτασης; 

Το δείγμα του σπέρματος που συλλέγεται διά του αυνανισμού σε δωμάτιο δίπλα στο εργαστήριο έχει φτωχότερα ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά από το δείγμα του σπέρματος το οποίο συλλέγει ο άνδρας σε προφυλακτικό, χωρίς σπερματοκτόνες ουσίες στο σπίτι του ύστερα από σεξουαλική επαφή. Σε κάθε περίπτωση, το δείγμα του σπέρματος πρέπει να εκτεθεί το λιγότερο δυνατό στις ατμοσφαιρικές συνθήκες. Κατά τη συλλογή, ο άντρας πρέπει να δώσει μεγάλη προσοχή, ώστε να συλλέξει όλη την ποσότητα του σπέρματος. Οι πρώτες σταγόνες περιέχουν το μεγαλύτερο αριθμό των αποβαλλόμενων σπερματοζωαρίων, αλλά οι τελευταίες σταγόνες περιέχουν σημαντικές ουσίες για τη σωστή εκτίμηση άλλων παραμέτρων του σπέρματος, όπως το ιξώδες, η οξύτητα κ.ά.. Η μεταφορά του στο εργαστήριο πρέπει να γίνει σε ειδικό αποστειρωμένο δοχείο και μέσα σε είκοσι με τριάντα λεπτά. Κατά τη μεταφορά του. το δείγμα πρέπει να διατηρείται ζεστό (20-37οC). Η διατήρησή του κοντά στη μασχάλη κατά τη μεταφορά του στο εργαστήριο είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος. Απαιτούνται περισσότερα του ενός δείγματα σπέρματος, προκειμένου η εκτίμηση της γονιμότητας του άντρα να είναι επαρκώς τεκμηριωμένη. Τα δείγματα, 2 ή 3 στο σύνολο πρέπει συλλέγονται σε απόσταση 3 ή 4 εβδομάδων το ένα από το άλλο. 

Ποια είναι τα αποτελέσματα της εξέτασης;

  Τα κύρια αποτελέσματα της εξέτασης είναι τα παρακάτω:  Ασπερμία: Η απουσία υλικού ύστερα από εκσπερμάτιση.  Αζωοσπερμία: Η απουσία σπερματοζωαρίων στο δείγμα του σπέρματος. Κρυπτοαζωοσπερμία: Η παρουσία μερικών σπερματοζωαρίων μόνο ύστερα από φυγοκέντριση του δείγματος.  Υποσπερμία: Ο μικρός όγκος σπέρματος. Ολιγοσπερμία: Ο μικρός αριθμός σπερματοζωαρίων (<15Χ106 σπερματοζωάρια/ml ή <39Χ106 σπερματοζωάρια συνολικά, σύμφωνα με τις τελευταίες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας 2010).  Ασθενοσπερμία: Αυξημένη παρουσία σπερματοζωαρίων με ανώμαλη μορφή (<4% σπερματοζωάρια με φυσιολογική μορφή, σύμφωνα με τις τελευταίες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας 2010.

Τερατοσπερμία: Μειωμένη κινητικότητα σπερματοζωαρίων (<32% προωθητική κινητικότητα, σύμφωνα με τις τελευταίες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας 2010).  Νεκροσπερμία: Παρουσία στο δείγμα μόνο νεκρών σπερματοζωαρίων. Με την συνεργασία της κας Ιωάννας Τσιαούση (μαιευτήρας – γυναικολόγος)